Кіріспе

Толкиннің әлеміндегі Эльфтер мекені Ж.Р.Р. Толкиннің әлемінде Лотлориен немесе Лориен – Үшінші дәуірде Орта жерде сақталған Эльфтердің ең көркем мекені. Оны Галадриел мен Селеборн Карас Галадхон ағаш үйлер қаласынан билейді. Осы мекеннің орман эльфтері Галадрим деп аталады. Бұл патшалық – тұманды таулар мен Андуин өзені арасындағы кең орманды аймақ, "Сақиналардың иесі" кітабындағы қараңғы мырза Сауронға қарсы Эльфтердің басты орталығы. Галадриелде Үш Эльф сақинасының бірі болған, ол оны Сауронның Лотлориенге көз салуына тосқауыл қою үшін пайдаланған. "Сақиналар серігі" Мориядан өткен соң Лотлориенде біраз уақыт қонақтап, Галадриел оларды жеке сыйлықтармен жабдықтады. Ғалымдар Лотлориенді жер бетіндегі жұмақ, еуропалық халық ауыз әдебиеті дәстүріндегі уақыттың өзгеше ағысымен сипатталатын Эльфтер елі, сондай-ақ зұлымдықпен күрескен жарық елі деп санайды.

Тарих

Бірінші дәуірдің басында Эльдарлардың кейбірі Ұлы жүрісті Валинорға тастап, тұманды таулардың шығысына қоныстанды. Бұл эльфтер Нандор, кейін Сильван эльфтері деп аталды. Галадриел Лотлориенге айналған Линдоринанд деген Нандорин патшалығымен байланыс орнатты. Сильван эльфтерінің мәдениеті мен білімі тұманды таулардың батысынан келген Синдарин эльфтерінің келуімен байыды, және Сильван тілі бірте-бірте Синдарин тілімен алмастырылды. Осы келгендердің арасында олардың алғашқы билеушісі болған Амдир, сондай-ақ Эльфтер мен Саурон соғысы кезінде Эрегионның қирауынан қашқан Галадриел мен Селеборн болды. Үшінші дәуірде Лотлориеннің бұрынғы билеушісі Амрот өзінің сүйіктісі Нимроделмен бірге Орта Жердің оңтүстігіне сапар шекті, бірақ ол Эред Нимрайста жоғалып кеткеннен кейін Белфалас шығанағында суға батып, қайтып оралмады. Лотлориенді басқару Галадриел мен Селеборнға көшті. Галадриелдің Күш сақинасы жерді өлім мен шіруден сақтап, Сауронның көзін аулақ ұстады. Сақина соғысы басталар кезде, Сақинаның Достастығы Морияның қараңғы туннельдерінен шығып, көшбасшысы Гандальфтың қаза тапқанын көрді. Олар Лотлориен арқылы Карас Галадонға жеткізілді, онда Галадримнің Иесі мен Ханымымен кездесті. Достастық Лотлориенде шамамен бір ай болды, бірақ оларға бұл тек бірнеше күндей сезілді. Кету алдында Галадриел Сэмвайз бен Фродоға Галадриелдің айнасына қарауға рұқсат берді, оларға болашақтағы немесе басқа уақыттағы оқиғалардың көрінісін көрсетті; ол сондай-ақ Достастық мүшелерінің адалдығын сынады және олардың әрқайсысына ізденістері үшін сыйлық берді. Саурон құлағаннан кейін Галадриел мен Селеборн Дол Гулдурды Сауронның ықпалынан тазартыды. Галадриел Төртінші дәуірдің басында Валинорға кетті, ал Селеборн кейін оның соңынан ерді. Қаланың халқы бірте-бірте азайып, Лотлориен солғын бастады. Селеборн мен Галадриелдің немересі, Арвен патшайымның қайтыс болуымен, Лотлориен толық дерлік құлап, қараусыз қалды.

География

Лотлориен Уайлдерлендтің батысында жатыр. Оның батысында Мұзды таулар мен Морияның эльфтер патшалығы орналасқан, ал шығысында ұлы Андвин өзені ағып жатты. Андвиннің ар жағында Мёрквуд орманы мен Дол Гулдур бекінісі жатыр, оны Лотлориеннің жоғары нүктелерінен көруге болар еді. Silverlode немесе Celebrant өзені Лотлориен арқылы ағып Андвинге қосылды; оның батыстан Нимродел саласы болды. Патшалық негізінен Silverlode-дің солтүстігінде, оңтүстігінде орманды шағын жолақпен орналасқан. Патшалықтың басты бөлігі – Silverlode және Андвин өзендерінің тоғысқан жеріндегі үшбұрышты аймақ, эльфтер оны Найт (синдаринше "ұштал") немесе Горе немесе Англ деп атады. Найттің ұшы Эгладил (синдаринше "эльфтер бұрышы") деп аталды. Үшінші дәуірде Амрот құрған қаланың үйлері терең орман ішіндегі биік малорн ағаштарының үстінде салынған; малорн ағаштарын сол жерге Галадриел әкелген. Қала Silverlode (синдаринше: Celebrant) және Андвин өзендерінің қосылған жерінен "шамамен он шақырым" қашықтықта орналасқан. Қалаға кіре беріс оңтүстік жағынан болды.

Талдау

[[Файл:Zampieri St John Evangelist.jpg|thumb|upright|Қараңғылыққа қарсы жарық: Халдирдің Лотлориеннің Мордорға қарама-қарсы келуін сипаттауы Жохан Жақсы хабарымен үйлеседі. Гуманитарлық ғылымдар ғалымы Сьюзан Роббинс Толкиннің, шын ниетті Рим католигі болғандықтан, жарықты Киелі кітаптағыдай "қасиеттілік, жақсылық, білім, даналық, инабат, үміт және Құдайдың аян беруімен" байланыстырғанын, ал Галадриел сол жарықтың белгілі бір көрінісі болғанын атап көрсетеді.

Жер бетіндегі жұмақ

Лотлориен орта ағылшын поэмасындағы «Жемшін» поэмасындағы армандағы жермен салыстырылды. «Жемшін» поэмасынан алынған «Жемшін қыз» мен арманшының суреттері «Cotton Nero A. x» қолжазбасындағы миниатюрада өзеннің екі жағында бейнеленген. Лотлориен – локус аменонус, Толкин «кір-қоры жоқ» деп сипаттаған, идилликалық жер. Толкин зерттеушісі Том Шиппидің айтуынша, осы жерге жету үшін Ынтымақтастық алдымен Нимродель өзенінде шайынып, күнделікті өмірдің кірлерін жуып тастайды. Ол бұл тамаша орынды орта ағылшынның «Жемшін» поэмасындағы арманшы сөз ететін Жердегі жұмаққа теңейді. Бірақ Шиппинің сөзіне қарағанда, Ынтымақтастық екінші өзен – Күмісбұршақтан арқан көпірмен өтуі керек, одан су ішпеуі тиіс, ал зұлым Голлум оны кесіп өте алмайды. Онда олар қай жерге келді? «Өлгендей» сезінуі мүмкін бе? Дегенмен Шиппи бұл ескі Англия болуы мүмкін дейді, Уильям Блейктің «Иерусалимдегі» «көне заманның жасыл таулары». Дәлел ретінде Шиппи Лотлориеннің ең терең бөлігіне келгенде Эльф Халдир оларды қарсы алып, аймақты Найт немесе «Гор» деп атайтынын айтады. Бұл екі сөз де екі өзен – Хоарвелл немесе Митетел және Лудвотер немесе Брюинен арасындағы жерді білдіреді. Содан кейін Халдир үшінші сөзді айтады, ол ерекше мәнге ие: «Англ». Шиппи «Англия» атауы Фленсбург фиорды мен Шлей өзені арасындағы Англдан (Англия) шыққан, ол Данияның солтүстігіндегі Германиядағы жер, және Англияны құрған англосаксондықтардың арасында Англдің тегі болғандығын айтады. Ол Фродоның «уақыт көпірінен өтіп, Ежелгі күндердің бір бұрышына кіргенін, енді болмаған әлемде жүргенін» сезінуінің толыққанды дұрыс болуы мүмкін екенін ұсынады.

Эльфтер елі , уақыт өзгеше

Лотлориендегі уақыт бұрмаланған, сондай-ақ, Эльфтер елінде Томас Ример үшін де бұрмаланған. Кэтрин Кэмеронның суреті, 1908 жыл. Шиппи Лотлориенде Толкиннің Эльфтер еліндегі уақыт бұрмалануына қатысты еуропалық фольклордан келген әртүрлі идеяларды үйлестіретінін жазады, мысалы, Эльфтер патшайымы алып кеткен ортағасырлық Томас Ример және даниялық баллада Эльвехёй (Эльф төбесі). Толкин зерттеушісі Верлин Флигер Қауымдастықтың олар онда болған уақыттың қаншалықты өткені туралы пікір таластырғанын жазады, Сэм Гэмджи олар келгенге дейін айдың толуы азайғанын, ал кеткен кезде жаңа ай болғанын еске алады, бірақ олардың бәрі бірнеше күн ғана болғандай сезінді. Ол Сэмнің: «Кім болса да, онда уақыт есептелмейді деп ойлар еді!» дегенін айтады, ал Фродо Галадриелді «қазіргі және сонымен бірге алыс, уақыт ағынымен артта қалған нәрсенің тірі бейнесі» деп көреді, ал Эльфтер еліндегі жағдайды білуі керек Эльф Леголас уақыт онда тоқтамайтынын, «бірақ өзгеру мен өсу барлық нәрседе де, орында да бірдей болмайды. Эльфтер үшін әлем өте жылдам да, өте баяу да қозғалады. Жылдам, өйткені олардың өздері аз өзгереді, ал қалғаны жылдам өтіп кетеді. Баяу, өйткені олар жылдарды санамайды».

Бейімделулер

[[Файл:Lothlorien скриншоты.jpg|thumb|upright=1.35|«Жүзіктердің иесі» фильмдер трилогиясында Лориеннің бейнесі Алан Лидің суреттеріне негізделген. Лориеннің кейбір сахналары Жаңа Зеландиядағы Гленорчи қаласының жанындағы Парадайс-Вэллиде түсірілді. «Жүзіктердің иесі Online: Мория шахталары» ойынында Лориен 2009 жылдың наурыз айында қосылған аймақ, ол ойыншыларға Карас Галадон және басқа да жерлерді аралауға, эльфтерден тапсырмаларды орындауға мүмкіндік береді. Enya-ның «Shepherd Moons» альбомындағы «Lothlórien» әні – эльфтер әлеміне арналған аспаптық туынды. Голланд композиторы Йохан де Мей «Жүзіктердің иесі» атты бірінші симфониясының екінші бөлімі «Лотлориен (Эльф орманы)» Лориен орманынан шабыттанды.