Ж.Р.Р.Толкин әлеміндегі Балрогтар – өте күшті, отты демондық жандар. «Сақиналар Билеушісі» мен «Сильмариллионда» кездеседі, қараңғылық пен отқа оранып, қорқыныш тудырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ж.Р.Р. Толкиннің Орта жүзіндегі зұлым от демонды жаратылыстардың түрі. Ж.Р.Р. Толкиннің Балрогтары
Race of evil fire demons in J. R. R. Tolkien's Middle earth
J. R. R. Tolkien's Balrogs
Балрог (/'//b//ae//l//r//Q//g///) – Ж.Р.Р. Толкиннің Орта жүзіндегі қуатты демондық жаратылыс. Алғаш рет оның «Сақиналардың иесі» жоғары фантастикалық романында басылып шықты, онда Сақина серіктері Мория шахталарында Дуриннің қарғысы деп белгілі Балрогпен кездеседі. Балрогтар Толкиннің «Сильмариллион» және оның әңгімелерінде де кездеседі. Балрогтар – биік, қорқынышты, өздерін отқа, қараңғылыққа және көлеңкеге орап алатын жандар. Олар көптеген баулардан тұратын отты қамшымен қаруланған, кейде ұзын қылыштарды да қолданады. Толкиннің кейінірек ойынша, Балрогтарды жеңу оңай болған жоқ – кейіпкерге белгілі бір деңгейде билік қажет еді. Олардың қатыгездігі мен құрту күшіне тек айдаһарлар ғана теңесе алды, ал Орта жүзінің Бірінші дәуірінде олар Морготтың ең қорқынышты күштерінің бірі болды. Олардың күші Майар табиғатынан туындады, яғни Валар сияқты періштелерден, бірақ олардан кем қуатты болды. Толкин «Балрог» атауын өзі ойлап тапты, оған өзінің құрастырған Синдарин тіліндегі сөз ретінде космологиялық түсіндірме берді. Ол от демондысы туралы идеяны 1930 жылдары егжей-тегжейлі зерттеген көне ағылшын сөзі Сигельвараның филологиялық зерттеуінен алған болуы мүмкін. Балрогтар Ральф Бакши мен Питер Джексонның «Сақиналардың иесі» фильмдерінде, «Билік сақиналары» сериалында және Орта жүзіне негізделген компьютерлік және бейне ойындарда пайда болады.
A Balrog (/'//b//ae//l//r//Q//g///) is a powerful demonic monster in J. R. R. Tolkien's Middle earth. One first appeared in print in his high fantasy novel The Lord of the Rings, where the Fellowship of the Ring encounter a Balrog known as Durin's Bane in the Mines of Moria. Balrogs appear also in Tolkien's The Silmarillion and his legendarium. Balrogs are tall and menacing beings who can shroud themselves in fire, darkness, and shadow. They are armed with fiery whips "of many thongs", and occasionally use long swords. In Tolkien's later conception, Balrogs could not be readily vanquished—a certain stature was required by the would be hero. Only dragons rivalled their capacity for ferocity and destruction, and during the First Age of Middle earth, they were among the most feared of Morgoth's forces. Their power came from their nature as Maiar, angelic beings like the Valar, though of lesser power. Tolkien invented the name "Balrog", providing an in universe etymology for it as a word in his invented Sindarin language. He may have gained the idea of a fire demon from his philological study of the Old English word Sigelwara, which he studied in detail in the 1930s. Balrogs appear in the film adaptations of The Lord of the Rings by Ralph Bakshi and Peter Jackson, in the streaming series The Rings of Power, and in computer and video games based on Middle earth.
Дюриннің қаққыры
Бұл Балрог "Сақиналар Иесі" кітабында Мория шахталарында Сақина Достарымен кездеседі. Ол Морготтың Ашулы соғыста жеңілісінен аман қалды және тұманды таулардың төменгі жағына жасырынды. Бес мың жылдан астам уақыт бойы Балрог Мория тауларының бірі – Карадрастың тамырында терең жасырынды. Үшінші дәуірде Қазад-думның митрил кеншілері оны оятып алғанша. Балрог Қазад-думның нанбастысы VI Дуринды өлтірді, содан кейін ерлер оны Дуриннің қарғысы деп атады. Митрилге деген ашкөздік, бастысы, ерлерді тым тереңге барып Балрогты оятуға итермеледі. Ерлер Балрогпен күресуге тырысты, бірақ оның күші олар үшін тым зор болды. Оған қарсы Қазад-думды ұстауға тырысқанда көптеген ерлер қаза тапты: Дуриннің мұрагері Найн бір жыл ғана билік етті. Қалғандары қашуға мәжбүр болды. Бұл апат Лотлориеннің Сильван эльфтеріне жетті, олардың көптегені "Аты жоқ қорқыныштан" қашты. Тағы 500 жыл бойы Мория Балрогқа тиесілі болды; бірақ "Аяқталмаған әңгімелерде" айтылғандай, ерлер қуылып шығарылғаннан кейін көп ұзамай Орктар кіріп, Нимроделдің қашуына себеп болды. Саурон соғыс жоспарларын іске асыра бастады және тұманды тауларға Орктар мен Тролльдерді жіберіп, жолдарды жапты. Критик Клайв Толли Дюрин көпіріндегі Гандальф пен Балрог арасындағы күрес шаманизмдегі күреске ұқсас екенін, бірақ ортағасырлық көрініс әдебиетімен, мысалы, Әйіргіш Патриктің тазалау орнымен және тіпті Дантедің Құдайлық комедиясымен тығыз байланысты екенін айтады.
This Balrog appears in The Lord of the Rings, encountered by the Fellowship of the Ring in the Mines of Moria. It survived the defeat of Morgoth in the War of Wrath, escaping to hide beneath the Misty Mountains. For more than five millennia, the Balrog remained in its deep hiding place at the roots of Caradhras, one of the Mountains of Moria, until in the Third Age, the mithril miners of the Dwarf kingdom of Khazad dûm disturbed it. The Balrog killed Durin VI, the Dwarf King of Khazad dûm, whereafter it was called Durin's Bane by the Dwarves. Avarice, principally for mithril, drove the dwarves to go too deep and awaken the Balrog. The Dwarves attempted to fight the Balrog, but its power was far too great for them. In their efforts to hold Khazad dûm against it, many Dwarves were killed: Durin's successor Náin ruled for only a year. The survivors were forced to flee. This disaster reached the Silvan Elves of Lothlórien, many of whom fled the "Nameless Terror". For another 500 years, Moria was left to the Balrog; though according to Unfinished Tales, Orcs crept in soon after the Dwarves were driven out, leading to Nimrodel's flight. Sauron began to put his plans for war into effect, and he sent Orcs and Trolls to the Misty Mountains to bar the passes. The critic Clive Tolley notes that the contest between Gandalf and the Balrog on Durin's bridge somewhat recalls a shamanistic contest, but that a far closer parallel is medieval vision literature, giving the example of St Patrick's Purgatory, and even Dante's Divine Comedy.
Ғаламдағы шығу тегі
"Балрог" атауы, бірақ оның мағынасы емес, Толкиннің шығармашылығының басында пайда болады: ол 1918 жылы Толкин жазған ең алғашқы мәтіндердің бірі – Гондолиннің құлауы. Толкин Глорфиндел шайқасы туралы аллитеративтік өлеңмен бастады, бұл мәтінде Балрог екеуі де құлаққа құлап, Гандальф пен Балрог сияқты өлтірілді. Гномик тілінде (Толкин ойлап тапқан тағы бір тіл) Балрог balc 'қатыгез' + graug 'шайтан' деп түсіндіріледі, бұл Quenya эквиваленті Malkarauke. Соңғылардың түрлеріне Nalkarauke мен Valkarauke жатады. 1940 жылдары Толкин "Сақиналар Иесі" кітабын жаза бастағанда, ол Балрогты Noldorin balch 'қатыгез' + rhaug 'шайтан' деп ойлады, Quenya эквиваленті Malarauko (nwalya 'азаптау' + rauko 'шайтан'). Соңғы этимология, Quendi және Eldar тілдерінде пайда болған, Balrog Quenya формасының Синдарин аудармасы ретінде алынған Valarauko (Қуатты Шайтан). Бұл этимология "Сильмариллионда" жарияланды. Гандальф Хазад-дүм көпірінде Балрогты "Удунның жалыны" деп атайды (Морготтың Үтумно бекінісінің Синдарин атауы). Балрог және оның жазбаларындағы басқа да ұғымдар көне ағылшын тіліндегі Sigelwara сөзінен алынған, ол Codex Junius сияқты мәтіндерде "эфиопиялық" деген мағынада қолданылған. Ол англосаксондықтардың неге осы мағынадағы сөзге ие болатынын ойлады, өйткені оның бұрын басқа мағынасы болған деп болжады. Ол сөзді Sigelhearwanға өзгертті және "Sigelwara жері" атты эссесінде сөздің екі бөлігін егжей-тегжейлі зерттеді. Ол Sigelдің "күн мен құнды тас" дегенді білдіретінін айтты, өйткені ол Күн рунасының *sowilō (ᛋ) атауы, екіншісі латын тіліндегі sigillum – мөр дегенді білдіреді. Ол Hearwa көне ағылшын тіліндегі heorð, "ошақ", және латын тіліндегі carbo, "көмір" деген сөзбен байланысты деп шешті. Ол осылардың бәрінен Sigelhearwanның "Муспелдің ұлдары, Хамның емес" дегенді білдіретінін айтты, бұл Солтүстік мифологиясындағы "қызыл қызған көздері бар және беттері қара секілді қара" жын-перілер тобы.
The name "Balrog", but not the meaning, emerges early in Tolkien's work: it appears in The Fall of Gondolin, one of the earliest texts Tolkien wrote, around 1918. Tolkien began a poem in alliterative verse about the battle of Glorfindel with the Balrog in that text, where both were killed by falling into the abyss, just like Gandalf and the Balrog in The Lord of the Rings. In Gnomish (another of Tolkien's invented languages), Balrog is parsed as balc 'cruel' + graug 'demon', with a Quenya equivalent Malkarauke. Variant forms of the latter include Nalkarauke and Valkarauke. By the 1940s, when Tolkien began writing The Lord of the Rings, he had come to think of Balrog as Noldorin balch 'cruel' + rhaug 'demon', with a Quenya equivalent Malarauko (from nwalya 'to torture' + rauko 'demon'). The last etymology, appearing in the invented languages Quendi and Eldar, derives Balrog as the Sindarin translation of the Quenya form Valarauko (Demon of Might). This etymology was published in The Silmarillion. Gandalf on the bridge of Khazad dûm calls the Balrog "flame of Udûn" ( the Sindarin name of Morgoth's fortress Utumno). The Balrog and other concepts in his writings derived from the Old English word Sigelwara, used in texts such as the Codex Junius to mean "Aethiopian". He wondered why the Anglo Saxons would have had a word with this meaning, conjecturing that it had formerly had a different meaning. He emended the word to Sigelhearwan, and in his essay "Sigelwara Land", explored in detail the two parts of the word. He stated that Sigel meant "both sun and jewel", the former as it was the name of the Sun rune *sowilō (ᛋ), the latter connotation from Latin sigillum, a seal. He decided that Hearwa was related to Old English heorð, "hearth", and ultimately to Latin carbo, "soot". He suggested from all this that Sigelhearwan implied "rather the sons of Muspell than of Ham", a class of demons in Northern mythology "with red hot eyes that emitted sparks and faces black as soot".
Бейімделулер
1978 жылы Ральф Бакшидің анимациялық нұсқасындағы Бальрог Дуриннің қарсыласы деп аталды және оның сиырқанат сияқты үлкен қанаттары болды. Питер Джексонның 2001 және 2002 жылдардағы «Сақиналар серігі» және «Екі мұнара» фильмдерінде де осыған ұқсас қанаттар бейнеленді, олар оның «шайтандық, демондық табиғатын» көрсетеді. Бальрогтар Орта жердің компьютерлік және бейне ойындары мен тауарларында кездеседі. «Орта жер үшін шайқас: Сақиналар серігі» стратегиялық ойынында және оның жалғасында, екеуі де Джексонның фильмдеріне негізделген, Бальрог қанаттарын пайдалана алады, бірақ тек қысқа секірулерде ғана. «Сақиналар серігі: Үшінші дәуір» атты рольдік ойында, сондай-ақ Джексон фильмдеріне негізделген, Бальрог қанаттарын қолданып ауаға көтеріліп, жерге құлайды, соның салдарынан ойыншыға өрттің зиянды толқынын жібереді. Джексонның фильмдеріне негізделген тағы бір ойын, «Сақиналар серігі: Иелік етуде» Бальрог ойналатын кейіпкер ретінде бейнеленген. Бальрог 2017 жылы King Gizzard & the Lizard Wizard тобының «Murder of the Universe» альбомында алып қайта тірілген жын ретінде пайда болады. Ән жазушы Стю Маккензи былай түсіндірді: «Бұл Орта жерден келген Бальрог болмауы мүмкін, бірақ ол от демонның бір түрі». Dungeons & Dragons кітаптарының алғашқы нұсқаларында Бальрогтар хоббиттер мен энттер сияқты Орта жердің басқа кейіпкерлерімен бірге бейнеленген; алайда, Толкин мұрагерлері сотқа бергеннен кейін, осы Толкинге тән атаулар өзгертілді, Бальрогтар ирланд мифологиясынан алынған бір көзі бар жәндік атынан Балор болып өзгертілді.
The Balrog in Ralph Bakshi's 1978 animated version was named Durin's Bane and had large wings like those of a bat. Peter Jackson's 2001 and 2002 films The Fellowship of the Ring and The Two Towers had similar wings, expressing its "satanic, demonic nature". Balrogs appear in Middle earth computer and video games and merchandise. In the real time strategy game The Lord of the Rings: The Battle for Middle earth, and its sequel, both based on Jackson's movies, the Balrog can use its wings, although only in short leaps. In the role playing game The Lord of the Rings: The Third Age, also based on the Jackson movies, the Balrog uses its wings to fly into the air, and comes crashing down, sending a damaging shockwave of flames at the player. In another game based on Jackson's movies, The Lord of the Rings: Conquest, the Balrog is a playable hero. A Balrog features in King Gizzard & the Lizard Wizard's 2017 album Murder of the Universe (2017) as a giant reanimated monster. Songwriter Stu Mackenzie explained: "It might not be the Balrog from Middle Earth, but he is a sort of fire demon." Early Dungeons & Dragons books featured Balrogs among other Middle earth characters like Hobbits and Ents; after a lawsuit brought by the Tolkien Estate, these Tolkien specific names were changed, the Balrogs becoming Balor, after the one eyed monster of Irish mythology.
Мәдениетте
Қазір тоқтатылған фантастикалық әдебиет сыйлығы – Балрог сыйлығы, осы монстрлардың атымен аталды. Жапондық «Басқа әлемге мейрамхана» романдар сериясында Балрог үй қызметшісі ретінде бейнеленеді; бұл Балрог әдепті деп сипатталады.
A now defunct fantasy writing prize, the Balrog Award, was named after the monsters. The Japanese novel series Restaurant to Another World introduces a Balrog as a butler; this Balrog is described as polite.