Зулу шайқасы: 1879 жылғы қаһармандық ерлік туралы фильм
Zulu (1964 film)
«Зулу» (1964) фильмі – 1879 жылғы ағылшын-зулу соғысы, Рокке Дрифт шайқасы. 150 британдық сарбаз 4000 зулу шақырушысына қарсы ерлік көрсетті. Майкл Кейн дебюті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1964 жылы түсірілген фильм, режиссері Сай Эндфилд.
1964 film by Cy Endfield
«Зулу» – 1964 жылы түсірілген британдық эпикалық, оқиғалық-әрекеттік соғыс фильмі. Фильм 1879 жылы ағылшын-зулу соғысы кезінде британ армиясының жасағы мен зулулар арасындағы Рорк дрифт шайқасын көрсетеді. 150 британдық сарбаз, олардың 30-ы ауру және жаралы болған, алыс бекетте 4000 зулу шабандозына қарсы тұрды. Фильмді американдық сценарист Сай Эндфилд түсірді, ал Стэнли Бейкер мен Эндфилд продюсерлік жұмысын жүзеге асырды, атқарушы продюсері – Джозеф Е. Левин. Сценарийі Эндфилд пен тарихшы Джон Пребблдің 1958 жылғы «Күндегі қырғын» атты «Lilliput» мақаласына негізделген. Фильмде Бейкер мен Майкл Кейн, оның алғашқы маңызды рөлінде, сондай-ақ Джек Хокинс, Улла Джейкобсон, Джеймс Бут, Найджел Грин, Пол Дэнман, Глинн Эдвардс, Айвор Эммануэль және Патрик Маги сияқты актерлер ойнады. Зулулардың басшысы және болашақ Оңтүстік Африка саяси қайраткері Мангоссуту Бутелези Зулу патшасы Сетшвао каМпанде, оның арғы атасы рөлін сомдады. Фильмнің басы мен соңында Ричард Бертон баяндама жасайды. Фильм алғаш рет нақты шайқастың 85 жылдығында, 1964 жылдың 22 қаңтарында Лондонның Вест-Эндіндегі «Плаза» театрында көрсетілді. «Зулу» фильмi көрермендер мен сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, декорациялары, саундтрегі, түсірілімдері, әрекеттік сахналары және актерлердің, әсіресе Бейкер, Бут, Грин және Кейннің ойынына мақтау айтылды. Бұл фильм Кейнге халықаралық даңқ әкелді. 2017 жылы «Time Out» журналы жүргізген 150 актер, режиссер, сценарист, продюсер және сыншыдан тұратын сауалнамада фильм барлық британдық фильмдердің ішінде 93-орынға ие болды.
Zulu is a 1964 British epic adventure action war film depicting the Battle of Rorke's Drift between a detachment of the British Army and the Zulu in 1879, during the Anglo Zulu War, in which 150 British soldiers, 30 of whom were sick and wounded, at a remote outpost, held off a force of 4,000 Zulu warriors. The film was directed by American screenwriter Cy Endfield and produced by Stanley Baker and Endfield, with Joseph E. Levine as executive producer. The screenplay was by Endfield and historical writer John Prebble, based on Prebble's 1958 Lilliput article "Slaughter in the Sun". The film stars Baker and introduces Michael Caine, in his first major role, with a supporting cast that includes Jack Hawkins, Ulla Jacobsson, James Booth, Nigel Green, Paul Daneman, Glynn Edwards, Ivor Emmanuel, and Patrick Magee. Zulu chief and future South African political leader Mangosuthu Buthelezi played Zulu King Cetshwayo kaMpande, his great grandfather. The opening and closing narration is spoken by Richard Burton. The film was first shown on the 85th anniversary of the actual battle, 22 January 1964, at the Plaza Theatre in the West End of London. Zulu received widespread critical acclaim, with praise going to the sets, soundtrack, cinematography, action sequences and the performances of the cast, particularly Baker, Booth, Green and Caine. The film brought Caine international fame. In 2017 a poll of 150 actors, directors, writers, producers, and critics for Time Out magazine ranked it the 93rd best British film ever.
Сюжет
1879 жылғы қаңтарда Исандлуана шайқасында 1300 адамдық британ колоннасын күйреткеннен кейін, зуллу тайпалары майданды аралап, өлген сарбаздардан мылтық пен оқ-дәрі жинады. Миссионер Отто Витт пен оның қызы Маргарета куә болған зуллулардың көптеген тойында зуллу королі Цетшвайо үлкен жеңіс туралы хабар алды; Витт пен Маргарета зуллулардың Роркес-Дрифттегі Виттің миссионерлік станциясына шабуылдауға ниеттенгенін сезіп, қашып кетеді. Бұл станцияны Британ армиясының 24-ші пехоталық полкі Зулуландтағы британ күштері үшін жабдықтау қоймасы және аурухана ретінде пайдаланып жатқан. Натал тума контингентінің командирі Адендорфтан Исандлуана шайқасы туралы хабар мен олардың позициясына 4000 зуллу жауынгерінің шабуылдап келе жатқаны туралы ескерту алған Корольдік инженерлер лейтенанты Джон Чард, номиналды командирі лейтенант Гонвилл Бромхедтен аздап жоғары дәрежеде болғандықтан, 200-ден аз сарбазды күштің басқаруын өз қолына алады. Толық эвакуацияға уақыт жетпейтінін түсінген Чард қалуға және күресуге шешім қабылдайды. Ол арбалар, жүгері (мазар) қаптары мен бисквиттерді (hardtack) қорғаныс периметрін құру үшін үйіп қояды, аурухана қабырғаларында оқ тесіктерін жасайды және Виттің шіркеуінде медициналық бөлім құрады. Исандлуанада шайқасқан Оңтүстік Африка атты әскерлерінің контингенті келіп, станцияны нығайтуға көмектесу туралы Чардтың өтінішін үмітсіздікпен қабылдап, жылдам атпен кетеді. Чардтың аурухана науқастарын қаруландырып, эвакуациялауға рұқсат бермей, оларды соғысуға бұйырғанына ашуланған Витт, Натал тума контингентіндегі зуллуларды дезертирлікке көндіреді. Ашуланған Чард науқастар мен жарақаттанғандарды тасымалдау үшін арбаларды жояды және Витті шіркеудің қоймасына қамауға бұйырады. Зуллу жауынгерлері жақындап келіп, британдықтардың атысына шегінеді; Адендорф олардың станцияның қорғанысындағы нашар жерлерді табуға тырысып жатқанын түсіндіреді. Витт қатты ішіп, алдағы шайқаста ешбір сарбаздың аман қалмайтынын жариялайды. Чард Маргаретаға әкесімен бірге кетуге рұқсат береді; зуллулар Витттерді танып, оларға зиян келтірмей, өткізіп жібереді. Чард солтүстік периметр қабырғасының жеткіліксіз қорғалғанына алаңдайды және зуллулардың мұны біліп, станцияға барлық жағынан шабуылдауға дайындалып жатқанын түсінеді. Британдық мылтықтарымен қаруланған зуллу жауынгерлері де сарбаздарға оқ атуды бастайды. Күндіз және түні бойы зуллу шабуылдарының толқындары кері қайтарылады, бірақ қорғаушылар бірінен соң бірі қаза табады, олардың ішінде оқ-дәрі таси отырып, зуллу найзасымен қаза тапқан компанияның аспазы да бар. Аурухананың сабан шатырына тым жақын атылған оқтан ғимарат өртеніп кетеді, сонда жекелеген Генри Хук науқастарды қарсы тұруға және қашуға шақырады. Төсекке жатқан және психикалық тұрғыдан бұзылған сержант Роберт Максфилд, жекелеген Хуктің командирі, аурухана өртенгенде зуллу жауынгерімен бірге қаза табады. Келесі күні таңертең зуллулар бірнеше жүз метрге жақындап, тағы да соғыс әнін бастамас бұрын аза тұтады; британдықтар "Men of Harlech" Уэльс әнімен жауап береді. Соңғы шабуылда зуллулар шаршаған қорғаушыларды жеңіп шығатын сияқты болғанда, британдық сарбаздар шіркеудің алдындағы шағын бекініске шегінеді. Бекіністе жасырылған резервпен олар үш қатарға тұрып, бірінен соң бірін атып, ауыр зиян келтіреді; зуллулар шегінеді. Үш сағаттық үзілістен кейін зуллулар Оскарбергке қайта жиналады. Тағы бір шабуылға дайын болған британдықтар зуллулардың кетер алдында қорғаушылардың батырлығын мадақтап ән шырқағанына таңғалады.
In January 1879, in the aftermath of the crushing defeat of a 1,300 man British column by the Zulu armies at Isandlwana, Zulu tribesmen scavenge the battlefield and collect rifles and ammunition from the dead soldiers. At a mass Zulu marriage ceremony witnessed by missionary Otto Witt and his daughter Margareta, Zulu King Cetshwayo is informed of the great victory; Witt and Margareta flee when they realise that the Zulus are going to attack Witt's missionary station at Rorke's Drift in Natal, which a company of the British Army's 24th Regiment of Foot are using as a supply depot and hospital for British forces in Zululand. Receiving news of Isandlwana from Natal Native Contingent Commander Adendorff and warnings that 4,000 Zulu warriors are advancing on their position, Lieutenant John Chard of the Royal Engineers assumes command of a force consisting of less than 200 men as he is slightly senior to their nominal commander, Lieutenant Gonville Bromhead. With not enough time to order a full evacuation, Chard decides to stay and fight. He has wagons, sacks of mealie (maize), and crates of hardtack stacked to form a defensive perimeter, gun holes knocked in the hospital walls, and a medical ward set up in Witt's chapel. A contingent of South African cavalrymen who had fought at Isandlwana arrive, refuse Chard's pleas to help reinforce the station on the grounds that it is hopeless, and swiftly depart on their horses. Witt, enraged by Chard arming the hospital's patients and ordering them to fight instead of allowing them to be evacuated, persuades the Zulus serving in the Natal Native Contingent to desert. Chard angrily destroys the wagons to transport the sick and injured in retaliation and orders Witt to be locked up in the chapel's supply room. The Zulu impis approach and then charge before quickly retreating under British fire; Adendorff explains that they are trying to find weak points in the station's defences. Witt starts drinking heavily and proclaims that none of the soldiers will survive the coming battle. Chard permits Margareta to take her father away; the Zulus, recognising the Witts, allow them to pass unharmed. Chard is concerned that the northern perimeter wall is under defended and realises that the Zulus, aware of this, are preparing to attack the station from all sides. Zulu warriors armed with British rifles also start taking potshots at the soldiers. Throughout the day and night, wave after wave of Zulu attackers are repelled, but the defenders are gradually killed off one by one, among them the company cook, killed by a Zulu spear while carrying ammunition. Due to a shot fired too close to the hospital's hay roof, the building catches on fire, and Private Henry Hook rallies the patients to fight them and escape. Sergeant Robert Maxfield, Private Hook's bedridden and mentally broken commanding officer, is killed along with a Zulu warrior as the hospital burns down. The next morning, the Zulus approach to within several hundred yards and sing a lament before launching again into their war chant; the British respond by singing the Welsh song "Men of Harlech". In the final assault, just as it seems the Zulus will finally overwhelm the tired defenders, the British soldiers fall back to a small redoubt in front of the chapel. With a reserve of men hidden within the redoubt, they form into three ranks and fire volley after volley, inflicting heavy casualties; the Zulus retreat. After a pause of three hours, the Zulus re form on the Oscarberg. Resigned to another assault, the British are astonished when the Zulus instead sing a song to honour the bravery of the defenders before departing.
Өндіріс
Сай Эндфилд Джон Пребблдің Рорк дрифт шайқасы туралы мақаласын оқығаннан кейін фильм түсіруге шабыттанды. Ол оны бірнеше фильмде бірге жұмыс істеген және продюсерлікке өтуге қызығушылық танытқан актер Стэнли Бейкерге көрсетті. Эндфилд пен Преббл сценарийді жазды, одан кейін Бейкер оны Италияда «Содом мен Гоморра» (1962) фильмін түсіріп жатқанда Жозеф Е. Левинге көрсетті. Левин Бейкердің «Diamond Films» компаниясы түсірген фильмді қаржыландыруға келісті. Фильм «Super Technirama 70» кинематографиялық процесімен түсірілді және «Paramount Pictures» компаниясы АҚШ-тан басқа барлық елдерде, ал АҚШ-та «Embassy Pictures» компаниясы таратып берді. Мансабының басында көбінесе эпизодтық рөлдерді ойнаған Майкл Кейн бастапқыда жеке Генри Хук рөліне үміткер болған, бірақ ол рөл Джеймс Бутке бұйырды. Кейннің айтуынша, ол Бромхед рөліне кастинг кезінде қатты шаршаған, режиссер Сай Эндфилд оған бұл оның көрген ең нашар кастинг екенін айтқан, бірақ олар Кейнді бұл рөлге алды, өйткені түсірілімдер жақын арада Оңтүстік Африкаға кететін және олар рөлге басқа ешкімді таба алмады. Кейін Кейн: «Менің бүкіл кино мансабым Уэльс принці театрындағы бардың ұзындығына байланысты, себебі мен [кастингтен кейін] шығып кетіп бара жаттым және есікке дейін өте ұзақ жол еді. Мен сол жерге жаңа ғана жеткенімде, ол: «Кері кел!» – деп шақырды». Компания барлық эпизодтық актерларға жеткілікті тарихи тұрғыдан нақты «Мартини Генри» мылтықтарын алуға мүмкіндік таппады және «Мартини Генри» мылтықтарында жоқ, оң жақтағы көзге түсетін жылдамдағыш механизмі бар, кейінірек шыққан «Ли-Энфилд» мылтықтарын пайдалануға мәжбүр болды. Сондай-ақ қолданылған қосалқы қарулар да Бірінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне жататын «Webley Mk VI» револьверлері болды. Фильмнің бюджеті туралы әртүрлі пікірлер айтылуда. Баспасөз құралдарында 3 миллион, тіпті 3,5 миллион доллар туралы ақпараттар тарады.
Cy Endfield was inspired to make the film after reading an article on the Battle of Rorke's Drift by John Prebble. He took it to actor Stanley Baker with whom he had made several films and who was interested in moving into production. Endfield and Prebble drafted a script, which Baker then showed to Joseph E. Levine while making Sodom and Gomorrah (1962) in Italy. Levine agreed to fund the movie, which was produced by Baker's company, Diamond Films. It was shot using the Super Technirama 70 cinematographic process, and distributed by Paramount Pictures in all countries excluding the United States, where it was distributed by Embassy Pictures. Michael Caine, who at this early stage in his career was primarily playing bit parts, was originally up for the role of Private Henry Hook, which went to James Booth. According to Caine, he was extremely nervous during his screen test for the part of Bromhead, and director Cy Endfield told him that it was the worst screen test he had ever seen, but they were casting Caine in the part anyway because the production was leaving for South Africa shortly and they had not found anyone else for the role. Caine later said "My entire movie career is based on the length of the bar at the Prince of Wales theatre, because I was on my way out [after failing to get the part auditioned for] and it was a very long walk to the door. And I had just got there, when he called out: 'Come back!' The company was unable to obtain enough historically authentic Martini Henry rifles for all of the extras, and had to use additional later Lee Enfields, with a very noticeable moving bolt on the right side, absent on the Martini Henry. The sidearms used were also visibly later types, World War I vintage Webley Mk VI revolvers. The budget of the film has been the subject of some speculation. Press related figures of $3 million and even $3.5 million
Тарихи ақиқат
Фильмнің негізгі қағидалары шындыққа жанасады және көбінесе дұрыс, бірақ бұл нақты оқиғалардың тарихи қайта жаңғыртуы емес. Фильмдегі кейбір кейіпкерлер шайқастың нақты қатысушылары болғанымен, олардың мінез-құлқы шынайы өмірдегі адамдардан көп ерекшеленеді. Британдықтар аз болса да, Рорк дрифтті фильмде бейнеленгендей сәтті қорғады. Жазушы Сай Эндфилд тіпті зулу шайқасының тарихшысымен кеңесіп, шабуыл туралы зулу ауыз әдебиетінен ақпарат алды.
The basic premises of the film are true and largely accurate, but is not a historical re enactment of real events. Although actual participants of the battle are named characters in the film, they bear little resemblance to their actual counterparts. The heavily outnumbered British successfully defended Rorke's Drift more or less as portrayed in the film. Writer Cy Endfield even consulted a Zulu tribal historian for information from Zulu oral tradition about the attack.
Полк
Сценарийде 24-ші жаяу полк көбінесе уэльстік полк ретінде көрсетілген, бірақ 1879 жылы жағдай осылай болған жоқ. Роркс-Дрифт шайқасында болған сарбаздардың 49-ы ағылшын, 32-сі уэльс, 16-сы ирланд, ал 22-сінің ұлты анықталмаған. Полк бірнеше жыл бойы Оңтүстік Уэльстегі Брекон қаласында орналасқан болатын, бірақ сол кездегі толық атауы 24-ші (2-ші Уорвикшир) жаяу полкі еді. (1881 жылы полк кейіннен Оңтүстік Уэльс шекарашылары деген атауын алды.) "Харлек ерлері" әні полк әні ретінде маңызды орын алады, бірақ ол кейін ғана осы мәртебеге ие болды. Шайқас кезінде полк әні "Уорвикшир жігіті" болды. Британдықтар мен зулустар арасында "шайқас алаңындағы ән айтысы" болған жоқ.
The script presents the 24th Regiment of Foot as a predominantly Welsh regiment, which was not the case in 1879. Of the soldiers present at Rorke's Drift, 49 were English, 32 Welsh, 16 Irish and 22 others of indeterminate ethnicity. While the regiment had been based at Brecon in South Wales for several years, its full name at the time was 24th (2nd Warwickshire) Regiment of Foot. (In 1881, the regiment assumed its later name of South Wales Borderers.) The song "Men of Harlech" features prominently as the regimental song; it did not become so until later. At the time of the battle, the regimental song was "The Warwickshire Lad". There was no "battlefield singing contest" between the British and the Zulus.
Витттер отбасы
Швед миссионерлері Уитттер туралы тарихи деректерде бірнеше қайшылықтар бар. Фильмде Витт орта жастағы, бейбітшіл және араққор ретінде көрсетілген, оныңмен бірге Маргарета есімді ересек қызы бар. Шындығында Отто Витт 30 жаста болған. Витттің отбасы шайқас уақытында қалада болмаған. Шайқас күні таңертең Отто Витт капеллан Джордж Смитпен және хирург-майор Джеймс Генри Рейнольдспен бірге станцияға жақын үлкен төбе – Шиянға (Оскарберг) көтеріліп, Буффало өзені арқылы Зулу әскерінің жақындап келе жатқанын байқады. Бейбітшілдікке ұмтылмаған, Витт британдық армиямен тығыз байланыста болды және Рорк дрифтін Лорд Челмсфордтың қолдануына беру үшін келісім жасады. Витт британдықтардың патша Цетшвайоға қарсы әрекеттеріне қарсы емес екенін нақты айтты. Ол Рорк дрифтінде "өз үйімді және сонымен бірге бүкіл колония үшін маңызды орынды қорғауға қатысу үшін" қалды, бірақ ойлары әйелі мен балаларына қатысты болды, олар сол жерден алыс емес жерде болды және болып жатқан жағдайдан хабарсыз еді. Сондықтан ол шайқасқа аз уақыт қалғанда отбасына қосылу үшін атпен кетті.
There are several inconsistencies with the historical record concerning the Swedish missionaries, the Witts. In the film, Witt is depicted as a middle aged man, a pacifist and drunkard, who has an adult daughter called Margareta accompanying him. In reality, Otto Witt was aged 30. Witt's family were away at the time of the battle. On the morning of the battle, Otto Witt, with the chaplain, George Smith, and Surgeon Major James Henry Reynolds, had ascended Shiyane (Oscarberg), the large hill near the station, and noticed the approach of the Zulu force across the Buffalo River. Far from being a pacifist, Witt had co operated closely with the British Army and negotiated a lease to put Rorke's Drift at Lord Chelmsford's disposal. Witt made it clear that he did not oppose British intervention against King Cetshwayo. He had stayed at Rorke's Drift because he wished "to take part in the defence of my own house and at the same time in the defence of an important place for the whole colony, yet my thoughts went to my wife and to my children, who were at a short distance from there, and did not know anything of what was going on". He therefore left on horseback to join his family shortly before the battle.
Полк ерлері
Лейтенанттар Джон Чард және Гонвилл Бромхед: Чард 1868 жылдың ақпанында офицерлік шен алды, бұл Бромхедті кіші офицер және Дрифттегі екінші командир етті, тіпті ол жаяу әскер болғанымен, Чард инженер болды. Фильмде Бромхед Чардтан кейін үш айда ғана офицерлік шен алды делінгенімен, шындығында ол Чардтан үш жыл кейін шен алған. Хирург Рейнольдс: Рорк дрифт шайқасы кезінде Рейнольдс баррикадалар бойында жүріп, оқ-дәрі таратқан және жарақат алғандарға көмек көрсеткен, бұл фильмде көрсетілмеген. Фильмнің соңындағы дауыста Рейнольдс бұрыспен «Армия аурухана корпусының бас хирургы» деп аталған; Рейнольдс Армияның медициналық қызметінде болды және Рорк дрифт шайқасынан кейін ғана бас хирург шеніне көтерілді. Нағыз Құқықтың қарт қыздары фильмдегі оның бейнесіне қатты наразы болып, 1964 жылғы Лондон премьерасынан шығып кетті. Оның бейнеленуі нағыз рядовой Гактың тарихи абыройын қалпына келтіру үшін үнемі науқан жүргізуге себеп болды. Фильмнің продюсерлері «қысымға төтеп бере алатын анти-геройді» көрсету үшін ғана Құқықты таңдағанын мойындады. Капрал Уильям Аллен үлгілі әскерге алынушы ретінде бейнеленген; шындығында ол жақында мас болуы үшін сержант шенінен төмендетілген. Фрэнк Борн (1854–1945) – үлкен, қатал, орта жастағы ветеран ретінде көрсетілген; шындығында ол бойы шағын және 24 жасында Британ армиясының ең жас түс сержанты болған. Оның әріптестері оны «Бала» деп атаған. Борн міндеттік формасында медальдар тақпаған болар. Сонымен қатар, Гриннің формасындағы шеврон дұрыс емес жақта орналасқан. Шайқастан кейін Борнға офицерлік шен ұсынылған, бірақ ол офицер ретінде қызмет етуге қажетті қаржаты болмағандықтан бас тартқан; ол 1890 жылы офицерлік шен алған. Ол Рорк дрифт шайқасының соңғы британдық куәгері және толық полковник шенімен қайтыс болған. Падре Джордж Смит («Оқ-дәрі» Смит) рөлі мүлдем ескерілмеген. Капрал Кристиан Фердинанд Шисс 22 жаста болған, оны сомдаған актерден әлдеқайда жас. «Дурнфордтың атынан» миссиялық станцияға аттанған кавалерия бөлімі Натал тума контингентінің мүшелері болды, олар фильмде бейнеленген жергілікті ақ фермерлерден гөрі қара атты әскерлерден құралған, олар Исандлуана шайқасынан аман қалған және Рорк дрифт гарнизонына ескерту және көмек көрсету үшін келген. Олар зулустармен алғашқы шайқаста болған, бірақ содан кейін аз оқ-дәрі болғандықтан аттанды. Капитан Стивенсон олардың басында болған ретінде көрсетілген; шындығында ол бұрын қашып кеткен NNC жаяу әскерін басқарған. Натал тума контингентінің формасы дұрыс емес: NNC әскерлері еуропалық стильдегі киіммен жабдықталмаған. Тек олардың еуропалық офицерлері ғана уақытша жасалған форма киген. Қатардағы әскерлер дәстүрлі тайпалық киім киген, маңдайларына қызыл мата таңған (Islandwana, Zulu Dawn фильмінде дұрыс бейнеленген). Олардың дезертирлік туралы әңгіме де рас. Алайда Витт кеткен соң, олардың кетуіне ол жауапты емес. Олар өз еркімен капитан Стивенсон мен оның еуропалық офицерлерімен бірге кетті. Бұл дезертирлер кетіп бара жатқанда атылды, олардың бір офицері, капрал Андерсон қаза тапты. Кейін Стивенсон әскери сотта дезертирлік жасағаны үшін айыпталды және әскерден шығарылды.
Lieutenants John Chard and Gonville Bromhead: Chard had received his commission in February 1868, making Bromhead the junior officer and second in command at the Drift even though he was an infantryman and Chard was an engineer. In the film, it is stated that Bromhead received his commission only three months after Chard when, in fact, it was a full three years after Chard. Surgeon Reynolds: During the Battle of Rorke's Drift, Reynolds went around the barricades, distributing ammunition and tending to the wounded there, something that is not shown in the film. During the closing voiceover, he is also incorrectly referred to as "Surgeon Major, Army Hospital Corps"; Reynolds was of the Army Medical Department, and was not promoted to the rank of Surgeon Major until after the action at Rorke's Drift. The real Hook's elderly daughters were so disgusted with his portrayal in the film, they walked out of the London premiere in 1964. The fictional depiction led to an ongoing campaign to have the historical reputation restored to the real Private Hook. The film's producers admitted they chose Hook simply because "they wanted an anti hero who would come good under pressure". Corporal William Allen is depicted as a model soldier; in real life he had recently been demoted from sergeant for drunkenness. Colour Sergeant Frank Bourne (1854–1945) is depicted as a big, hardened, middle aged veteran; in fact, he was of modest stature and, aged 24, the youngest colour sergeant in the British Army. He was called "The Kid" by his men. Colour Sergeant Bourne would not have worn medals on his duty uniform. Moreover, Green's costume has the chevrons on the wrong arm. After the battle Bourne was offered a commission but turned it down because he lacked the money necessary to serve as a commissioned officer; he did accept a commission in 1890. He was the last British survivor of the Battle and died as a full colonel. The role of Padre George Smith ("Ammunition" Smith) is completely ignored. Corporal Christian Ferdinand Schiess was only 22, significantly younger than the actor who portrayed him. The detachment of cavalry from "Durnford's Horse" who ride up to the mission station were members of the Natal Native Contingent, mainly composed of black riders rather than the local white farmers depicted in the film, who had survived the Battle of Isandlwana and had ridden to Rorke's Drift to warn and aid the garrison there. They were present during the opening action with the Zulus, but then rode off as they had very little ammunition for their cavalry carbines. Captain Stephenson is depicted at their head; in reality he was leading the NNC infantry, who had already deserted. The uniforms of the Natal Native Contingent are inaccurate: NNC troops were not issued with European style clothes. Only their European officers wore makeshift uniforms. The rank and file wore traditional tribal garb topped by a red rag worn around the forehead (as correctly depicted in a film on the earlier battle of Islandwana, Zulu Dawn). The story of their desertion is true. However, as Witt had already left, he was not responsible for their departure. They left of their own accord, with Captain Stephenson and his European NCOs. These deserters were fired at as they left and one of their NCOs, Corporal Anderson, was killed. Stephenson was later convicted of desertion at a court martial and dismissed from the army.
Зулулар
Миссиялық станцияға жасалған шабуылды патша Сетшвайо бұйырған жоқ, фильмде көрермендерге солай ұсынылған. Сетшвайо өз әскерлеріне Наталға, британдық колониясына шабуыл жасамауды нақты айтқан еді. Шабуылды патшаның жартылай бауыры, принц Дабуламанзи каМпанде бастады. Ол Исандлуана шайқасынан қашқан адамдарды өзен арғы бетіне дейін қуды да, сосын Рорк дрифтке шабуыл жасады. Қорғаушылар шамамен 20 мың оқ атқанына қарамастан, Рорк дрифтте 400-ден аспайтын зулу қаза болды. Зулулар шегінген кезде де осы шамада жарақат алғандар қалды, олардың жарақаты соншалықты ауыр болғандықтан қозғала алмады. Оқиғадан көп жылдар өткен соң ардагерлердің айтуынша, британдықтар соғыстан кейін көптеген жарақат алған зулуларды өлтірген, осылай зулулардың қаза болғандар саны 700-ден асып кеткен.
The attack on the mission station was not ordered by King Cetshwayo, as the audience is led to believe in the film. Cetshwayo had specifically told his warriors not to invade Natal, the British colony. The attack was led by Prince Dabulamanzi kaMpande, the King's half brother, who pursued fleeing survivors at Isandlwana across the river and then moved on to attack Rorke's Drift. Although almost 20,000 rounds of ammunition were fired by the defenders, just under 400 Zulus were killed at Rorke's Drift. A similar number were left behind when the Zulus retreated, being too badly wounded to move. Comments from veterans many years after the event suggest the British killed many of these wounded men in the battle's aftermath, raising the total number of Zulu deaths to over 700.
Шайқас
Таңертеңгі сағат 7-де импи пайда болып, британдықтарды тағы да өз позицияларын басып алуға шақырды. Зұлдар шайқастан алты күн бұрын жолға шыққандықтан, шабуыл болған жоқ. Олардың қатарында жүздеген жаралылар болды, үстіне-үстіне олар жабдықтаудан бірнеше күндік сапарда еді. Сағат 8-ге таяу тағы бір күш пайда болды; қорғаушылар таңғы асты тоқтатып, қайтадан позицияларын иеленді. Жақындап келе жатқан әскерлер Лорд Челмсфордтың көмекші колоннасының алғы шебі болды. Зұлдар әріптес жауынгерлерін құттықтау әнін шырқамады, британдық көмекші колонна жақындағанда тарап кетті. Variety журналы «ақылды сценарийді» және «актерлердің жоғары деңгейдегі шеберлігін» мақтап, «Жоғары сапалы техникалық тұрғысынан да керемет өндіріс» деген қорытынды жасады. The Washington Post газетінің Ричард Л. Коу бұл фильмнің «Beau Geste» және «Four Feathers» фильмдерінің ұмытылған дәстүрін жалғастыратынын» жазды. «Фильмде тыныш, жайпақ тартыс, батырлардың мінезі мықты, ал Стэнли Бейкер мен Джек Хокинс сияқты көрнекті актерлер жетекші рөлдерде ойнаған». The New Yorker журналының Уитни Баллиеттің пікірінше, фильм «жанрдың барлық клишелерін жаңартып қана қоймай, оларға жоғары стильдің сәнін берген. Г. А. Хенти, Райдер Хаггард және Киплинг сияқты құнды ескерткіштер де бар екені айтылды». The Monthly Film Bulletin журналы «Зулу» фильмін «әдеттегі соғыс фильмі» деп атады, «соғыстың бекерлігіне құрмет көрсетіп, одан қызығушылық табады. Фильмнің екінші жартысын алып жатқан шайқас, сөзсіз, қызықты, бірақ оқиға тоқтаған сайын сценарий батсқа түсіп, дауласып жүрген офицерлер, әзіл-қалжыңдар мен британдық соғыс фильмінің басқа да элементтері пайда болады, олардың ескіргеніне үміттенген едік». Кейннің «Зулу» фильміндегі ойыны сыншылардың мақтауына ие болды, ал оның келесі рөлі Найджел Гринмен қайта қосылған «The Ipcress File» фильміндегі басты рөл болды. Заманауи бағалаулардың арасында Reeling Reviews журналының Робин Клиффорд фильмге бес жұлдыздың төртеуін, ал бразилиялық рецензент Пабло Вильяса Cinema em Cena журналында бес жұлдыздың үшеуін берді. Ozus Movie Reviews журналының Деннис Шварц Кейннің өнерін мақтап, оны «фильмдегі ең керемет сәттерінің бірі» деп атады және фильмге «А» бағасын қойды. 1964 жылы Апартеидтік Оңтүстік Африкада көрсетілген кезде фильм қара нәсілді көрермендерге тыйым салынды (үкімет қара нәсілділердің ақ нәсілділерді өлтіру көріністері оларды зорлық-зомбылыққа итермелеуі мүмкін деп қорқыды), тек Дурбандағы және кейбір Квазулу қалаларындағы зулулық актерлерге арналған арнайы көрсетілімдер болды. 2007 жылға қарай сыншылар фильмді империализмге қарсы немесе нәсілшіл деп қарастыру керек пе деген мәселеде екіге бөлінді. Бір рецензент фильмге 10 жұлдыздың 8-ін берді. 2010 жылы The Guardian газетінің Алекс фон Тунцельман фильмге «B» бағасын беріп, былай деді: «Зұлдар – құпия, уэльстіктер – адасқан, Виктория кресінің иегері жамандалған, ешкімнің бетіндегі шашы жеткіліксіз. Дегенмен, «Зулу» Рокке Дрифт шайқасын тамаша бейнелейді және бұл шайқастың есте қалған рухын жақсы көрсетеді». 2014 жылы Empire журналының Пат Рид фильмге бес жұлдыздың төртеуін берді, «Зулу» фильмін «күшті моральдық өлшемді керемет соғыс фильмі ретінде, «Зулу» Спилбергтің «Сержант Райанды құтқару» фильмінен үш онжылдықтан астам бұрын шықты. Рорк Дрифт қорғанысы сияқты, оның да аңызы уақыт өте келе өседі» деп сипаттады. Сол жылы Cinema Retro журналы фильмнің түсірілімі мен түсірілімін егжей-тегжейлі баяндаған «Зулуға» арналған арнайы нөмірін шығарды. Фильм «жылдар бойы әсерін жоғалтпағанын» атап, ұрыс сахналарын «әсерлі сахналанған» деп атады және зұлдарды «ағылшыздарға өзара құрмет танытатын асыл тұлғалар ретінде бейнелейді, тіпті оларды өлтіруге тырысып жатқан кезде де». Сондай-ақ, ол Хокинс, Джейкобссон және Магидің қосалқы актерлерінің «әсіресе әсерлі» өнерлерін мақтап, «Телеграф» газетінің Уилл Хевен «Зулу – Виктория дәуірінің үгіт-насихаты және Голливудтың эпикалық киносы арқылы қарастырылған шынайы өмірдегі ерлік туралы әңгіме. Бұл шындыққа сай келмеуі мүмкін, бірақ, иә, нәтиже керемет» деп жазды. Бір кітапта Дэниел О'Брайен зұлдардың бірі Витттің қызын қорғау үшін өздерінің біреуін өлтіргенін және Бромхедтің Исандхванада қаза тапқан жергілікті көмекшілерді қалай босатып жібергенін, «Ақысын төлеушілерге қараңғылар» деген сөздерін Адендорф қалай сөгіп тастағанын атап өтті. 2018 жылы бас Мангосуту Бутелези фильмнің мәдени және тарихи құндылықтарын қорғап, «Соғыс армиялары арасындағы терең құрмет және корольдік Цетшвайоның жауынгерлерінің дұшпандарға құрмет көрсетуі фильмнің жарық көрген кезіндегі орташа көрерменнен өзгеше ойлауды талап етті. Шындығында, бұл фильм ойлы жауапты талап ететін фильм болып қала береді». Бэйкермен туыстық қарым-қатынас құрған Бутелези Бэйкерді «көшкен ол кездегі ең жақсы ақ адам» деп сипаттады. 2019 жылы мақалада фильм «британдық әскерлер мен зұл жауынгерлерін ешкімнің бақылауында болмаған тарихи оқиғаның құрбандары ретінде көрсетуге тырысады. Олар өзара тартысқанмен, батыл түрде күреседі, тіпті «бір-біріне батырлар» сияқты. Шындығында бұл геноцид. «Зулу» соғысқа қарсы фильм емес, сонымен қатар тарихи эпос емес, ол ескі Голливуд стиліндегі кавалериялық вестерн, онда ақ адамдар жерін тартып алу үшін жергілікті халықты өлтіреді және осы үшін батырлар деп есептеледі. (Бірақ фильм) империя мен жаулап алудың ескі мифтері туралы ескерту ретінде тұр. Бұл тіпті прогрессивті саяси және әлеуметтік санасы бар адамдардың да «жақсы» оқиға айту үшін өз құндылықтарынан бас тартуға ұшырауы мүмкін екенін көрсетеді». 2023 жылы Кейн фильмнің Ұлыбританияның терроризмге қарсы есебінде сілтеме жасалғаны туралы мәлімдемелерді жоққа шығарды. The Guardian газетінің Питер Брэдшоу фильмнің «қарсыласуға қарсы қарулы шабуылды батырлардың оқиғасына айналдырғанын және британдық мифологияны таратып, оның дұрыс еместігін» айтты. Фильмнің «жалаңаяш, шайқас және дәуірдің тілі мен көзқарастары сізді ренжітуі мүмкін» деген ескертумен басталатын көрінісін көргеннен кейін Алек Марш фильмнің тақырыптарын, актерлік шеберлігін және хабарламасын мақтап, «Бутелези фильмнің жанкүйері болды, бұл, әрине, зұл патриотизмін күшейте түсті және 2014 жылы Лондонда өткен фильмнің 50 жылдығына қатысты, онда ханзаде Гарри мен Стэнли Бейкердің әйелі де болды». 2018 жылы фильмге сын айтылған кезде Бутелези оны қорғап, Times газетіне «Өткен оқиға жағымсыз болса, тіпті өте жағымсыз болса да, оны жасырғаннан гөрі зерттеу және түсіну керек. Әрине, фильмнің орталық тақырыбы – нәсіл». Марш фильмді «өте күрделі және мәдени маңызы бар фильм, және ол өз заманынан озып кеткен» деп атады.
At roughly 7 am, an Impi appeared prompting the British to man their positions again. No attack materialised, as the Zulus had been on the move for six days prior to the battle. In their ranks were hundreds of wounded, and moreover they were several days' march from any supplies. Around 8 am, another force appeared; the defenders abandoned their breakfast and took up their positions again. The approaching troops were the vanguard of Lord Chelmsford's relief column. The Zulus did not sing a song saluting fellow warriors, and departed at the approach of the British relief column. Variety praised the "intelligent screenplay" and "high allround standard of acting," concluding, "High grade technical qualities round off a classy production." Richard L. Coe of The Washington Post wrote that the film was "in the much missed tradition of 'Beau Geste' and 'Four Feathers.' It has a restrained, leisurely tension, the heroics are splendidly stiff upper lip and such granite worthies as Stanley Baker and Jack Hawkins head the cast." Whitney Balliett of The New Yorker wrote that the film had "not only refurbished all the clichés of the genre but given them the sheen of high style It has already been pointed out that 'Zulu' is in poor taste. But so are such invaluable relics as G. A. Henty and Rider Haggard and Kipling." The Monthly Film Bulletin called Zulu "a typically fashionable war film, paying dutiful lip service to the futility of the slaughter while milking it for thrills. And the battle, which occupies the whole second half of the film, is unquestionably thrilling But whenever there is a pause in the action the script plunges relentlessly into bathos, with feuding officers, comic other ranks, and all the other trappings of British War Film Mark I, which one had hoped were safely obsolete." Caine's performance in Zulu won him praise from reviewers, and his next film role would be as the star of The Ipcress File in which he was reunited with Nigel Green. Among more modern assessments, Robin Clifford of Reeling Reviews gave the film four out of five stars, while Brazilian reviewer Pablo Villaça of Cinema em Cena (Cinema Scene) gave the film three stars out of five. Dennis Schwartz of Ozus Movie Reviews praised Caine's performance, calling it "one of his most splendid hours on film" and graded the film 'A'. When released in Apartheid South Africa in 1964 the film was banned for black audiences (as the government feared that its scenes of blacks killing whites might incite them to violence), apart from a few special screenings for its Zulu extras in Durban and some smaller Kwazulu towns. By 2007, critics were divided over whether the movie should be seen as deeply anti imperialist or as racist. A reviewer gave the film 8 out of 10 stars. In 2010, Alex von Tunzelmann of The Guardian gave the film a grade of B, saying: "The Zulus are a mystery, the Welsh are misplaced, a Victoria Cross recipient is slandered, and no one has enough facial hair. Nonetheless, Zulu is a brilliantly made dramatisation of Rorke's Drift, and it does a fine job of capturing the spirit for which the battle is remembered." In 2014, Pat Reid of Empire gave the film four out of five stars, describing Zulu "As a spectacular war film with a powerful moral dimension, Zulu pre dates Spielberg's Saving Private Ryan by more than three decades. Like the defence of Rorke's Drift itself, its legend grows with the passing of time." The same year, Cinema Retro released a special issue dedicated to Zulu which detailed the production and filming of the film. Stating that the film "has lost none of its impact over the years", it praises the battle sequences, calling them "impressively staged" and the portrayal of the Zulus "as noble figures who develop a mutual respect for the British, even as they are trying to kill them". It also praises the "particularly impressive" performances of the supporting cast of Hawkins, Jacobbsson, and Magee. In a Telegraph article, Will Heaven wrote, "Zulu is a story of real life heroism seen through the lenses of Victorian propaganda and Hollywood epic cinema. It may not be truthful – but, my God, the result is thrilling." In a book, Daniel O'Brien noted one of the Zulus killing one of their own to protect Witt's daughter, and how Bromhead dismissing the native auxiliaries who died with the column at Isandhlwana, "Damn the levies man – more cowardly blacks", is reprimanded by Adendorff. In 2018, Chief Mangosuthu Buthelezi defended the film's cultural and historical merits, stating that there's a " deep respect that develops between the warring armies, and the nobility of King Cetshwayo's warriors as they salute the enemy, demanded a different way of thinking from the average viewer at the time of the film's release. Indeed, it remains a film that demands a thoughtful response.' Buthelezi, with whom Baker had become friends with during production, described Baker as "the finest white man he had ever met". In 2019, an article stated the film "tries to present both the British soldiers and Zulu warriors as victims of a one off historical happenstance over which neither had much control, They appear to fight each other reluctantly, yet bravely – indeed as ‘fellow braves.’ The reality was genocide. Zulu is not an anti war film, nor truly is it a historical epic, it is a cavalry western in the old Hollywood style, in which white men kill indigenous people in order to steal their land, and are deemed heroic for doing so. (But the film) stands as a warning about the insidiousness of those old myths of empire and conquest. It is also proof that even those with a progressive political and social consciousness can be tempted into sacrificing their values in the pursuit of telling a ‘good’ story. In 2023, Caine rejected claims that the film was cited on a United Kingdom counter terrorism report. In The Guardian, Peter Bradshaw wrote on his belief that the film "turned an armed invasion into a plucky underdog story (and) propagated a very dubious British mythology. In response to seeing the film begin with a “trigger warning of ‘nudity, battlefield violence and language and attitudes of the era that may offend’”, Alec Marsh praised the themes, performances and the film's message, noting “Buthelezi remained a fan of the film – which doubtlessly bolstered a sense of Zulu patriotism – and attended a 50th anniversary screening of the film alongside Prince Harry and Stanley Baker’s widow in London in 2014. In 2018, amid criticism of the film, Buthelezi defended it, telling the Times: ‘Even if the past is uncomfortable, and perhaps especially when the past is uncomfortable, it needs to be examined and unpacked rather than hidden away. Of course race is a central theme in the film.’” Marsh called the film “a highly complex and culturally important film, and one that was certainly ahead of its time.”
Марапаттар мен құрметтер
Эрнест Арчер фильмдегі ең жақсы түсті көркемдік безендіруі үшін BAFTA сыйлығына ұсынылды. Empire журналы "Зулу" фильмін 500 ең ұлы фильмнің тізімінде 351-ші орынға қойды.
Ernest Archer was nominated for a BAFTA Award for Best Colour Art Direction on the film. Empire magazine ranked Zulu 351st on their list of the 500 greatest films.
Ұсыну форматы
Зуллу Technirama форматында түсірілді және Super Technirama 70 форматында көрсетуге арналған, бұл нұсқалар басылымдарда көрсетілгендей. Алайда, Ұлыбританияда 70 мм форматындағы фильмтің тек бір ғана көрсетілімі болды – ол фильм шығар алдындағы баспасөз көрсетілімі еді. Кинотеатрлардың көпшілігі фильмді 35 мм форматында көрсеткенімен, Плаза кинотеатрының Вест-Эндтегі көрсетілімдері 70 мм нұсқасының орнына 35 мм анаморфтық нұсқада болды. Бұл Ұлыбританияның кино квотасы ережелеріне байланысты болды, оған сәйкес кинотеатрлар күнтізбелік жыл ішінде 30% британдық фильмдерді көрсетуге міндетті болды, бірақ бұл ережелер тек 35 мм көрсетілімдерге қатысты. 1964 жылға қарай, Плаза сияқты кинотеатрларға қолжетімді британдық фильмдердің саны шектеулі болды, ал «Зуллу» фильмін 35 мм форматында көрсетсе, олар бірнеше аптаға британдық квота талаптарын орындай алатын еді. Басқа елдерде көрермендер фильмді 70 мм форматында көруге мүмкіндік алды.
Zulu was filmed in Technirama and intended for presentation in Super Technirama 70, as shown on the prints. In the UK however, the only 70mm screening was a press show prior to release. While the vast majority of cinemas would have played the film in 35mm anyway, the Plaza's West End screenings were of the 35mm anamorphic version as well rather than, as might have been expected, a 70mm print. This was due to the UK's film quota regulations, which demanded that cinemas showed 30% British films during the calendar year, but the regulations only applied to 35mm presentations. By 1964, the number of British films available to a cinema like the Plaza could be limited and Zulu gave them several weeks of British quota qualification if played in 35mm. In other countries the public did get to see the film in 70mm.
Үйдегі бейнефильмдер
АҚШ-та The Criterion Collection компаниясының LaserDisc шығарылымында 70 мм-лік көшірмеден алынған түпнұсқа стереофониялық дыбыр жолы сақталған. Кейіннен StudioCanal, Metro Goldwyn Mayer арқылы ресми DVD шығарды (түпнұсқа стерео тректер қол жетімді болмағандықтан моно дыбыр жолымен). Фильм 2008 жылы Ұлыбританияда Blu-ray форматында жарық көрді; бұл нұсқа аймақсыз. 2014 жылдың 22 қаңтарында, фильмнің 50 жылдығы мен нақты шайқастың 135 жылдығына орай, Twilight Time АҚШ-та Джон Барридің музыкасымен Zulu фильмінің шектеулі Blu-ray нұсқасын шығарды.
In the US, a LaserDisc release by The Criterion Collection retains the original stereophonic soundtrack taken from a 70mm print. An official DVD release (with a mono soundtrack as the original stereo tracks were not available) was later issued by StudioCanal through Metro Goldwyn Mayer. The film was released on Blu ray in the UK in 2008; this version is region free. On 22 January 2014, the 50th anniversary of the film and the 135th anniversary of the actual battle, Twilight Time issued a limited edition Blu ray of Zulu in the US with John Barry's score as an isolated track.
Тауарлар сату
Джон Барридің саундтрек альбомы, фильм музыкасының бір жағы мен "Zulu Stamp" әнінің бір жағынан тұрады, Ұлыбританияда Ember Records, ал Ұлттар Достастығынан тыс елдерде United Artists Records арқылы жарық көрді. Хореограф Лайонел Блэр Барридің инструменталды музыкасына "Zulu Stamp" деп аталатын би қойды. Фильммен бірге Dell Comics комикс кітабы шығарылды, онда аяқталған фильмге енбеген көріністер мен кадрлар бар. Фильмнен суреттер мен кадрлармен безенілген Conte ойыншық әскерлері мен ойын жиынтықтары өндірілді.
A soundtrack album by John Barry featuring one side of the film score music and one side of "Zulu Stamp" was released on Ember Records in the UK and United Artists Records outside the Commonwealth. The choreographer Lionel Blair arranged a dance called the "Zulu Stamp" for Barry's instrumentals. A comic book by Dell Comics was released to coincide with the film that features scenes and stills not in the completed film. Conte toy soldiers and playsets decorated with artwork and stills from the film were produced.
Алдын ала
Кейіннен Эндфилд 1979 жылы "Зулу таңғысы" фильмін жазды, ол түпнұсқа фильмке арналған преквел болып табылады.
Endfield later wrote Zulu Dawn (1979) which serves as a prequel to the original film.
Танымал мәдениетте
Питер Джексонның "Сақиналардың иесі: Екі мұнара" фильміндегі Хелм шайқасы Зуллу еске түсіретіндей әдейі түсірілген. Orc's Drift-тегі қанды соғыс – 1985 жылы Games Workshop Warhammer Fantasy Battle (2-ші басылымы) ойынына қосымша, онда жоғары эльфтер, кентаврлар және адамдардан тұратын шағын күштер орктердің шабуылдаушы әскеріне қарсы шықты. 1997 жылы Games Workshop Big Toof өзеніндегі қырғын үшін тағы да Зуллудан шабыт алды. Оқиғада Преториан гвардиясы, 19-ғасырдың соңындағы британдық отаршылдық күштеріне тікелей негізделген фракция, зулулардың рөлін ойнап, орк шабуылшыларына қарсы тұрды. Стенли Бейкер 1972 жылы Джон Чардтың Виктория крестін көшірме деп ойлап сатып алды. Бейкер қайтыс болғаннан кейін ол коллекционерге төмен бағаға сатылды, бірақ ол нағыз медаль екені анықталды. Африка Бамбаата "Зулу" деген атты 1964 жылғы фильмнен алған шабытпен таңдағанын айтты. Бамбаата "Зуллуда қара нәсілділердің бірлігін көрсететін күшті суреттерді байқады". Кейіннен бұл 1970 жылдары оның Universal Zulu Nation ұйымының атын берді.
The Battle of Helm's Deep sequence in Peter Jackson's The Lord of the Rings: The Two Towers was filmed in a manner deliberately reminiscent of Zulu. Blood Bath at Orc's Drift is a 1985 campaign supplement for the Games Workshop Warhammer Fantasy Battle (2nd edition) game, which pitted a small force of High Elves, Dwarfs, and Humans against an attacking army of Orcs. In 1997, Games Workshop again drew inspiration from Zulu for the Massacre at Big Toof River. In this event Praetorian Guards, a faction based directly on late 19th century colonial English forces, faced off against Orc attackers, filling the role of the Zulus. Stanley Baker purchased John Chard's Victoria Cross in 1972 believing it to be a replica. After Baker's death, it was sold to a collector at a low price but then found to be the genuine medal. Afrika Bambaataa said that he chose the name "Zulu" based on inspiration from the 1964 film. What Bambaataa "saw in Zulu, were powerful images of Black solidarity." This would later inspire the name for his organisation, Universal Zulu Nation, in the 1970s.