Кіріспе

Бұрынғы кәсіби хоккей лигасы, Батыс Канада хоккей лигасы.

Батыс Канада хоккей лигасы (WCHL) 1921 жылы құрылған, бастапқыда Канаданың далалық аймақтарында орналасқан маңызды кәсіби хоккей лигасы болды. 1925 жылы Батыс хоккей лигасы (WHL) деп аталды және 1926 жылы таратылды. WCHL-дің «Виктория Кугарс» командасы 1925 жылғы Стэнли Кубогы финалында НХЛ-дің «Монреаль Канадцы» командасын жеңіп, Стэнли Кубогын жеңген соңғы НХЛ-ге жатпайтын команда атанды.

Өмірбаян

Стэнли кубогы 1893 жылы Канаданың аматорлық шайбалы хоккейдің ұлттық чемпионына табындалатын кубок ретінде сыйға тартылды. Кейін 1906 жылы ол кәсіби командаларға да ашылды, ал ұлттық әуесқойлар кубогы ретінде Аллан кубогы сыйға берілді. Осы кезде Канада далалары қарқынды түрде қоныстанды, және 1914 жылы Саскачеваннан шыққан команда (Регина Виктория) Аллан кубогын алғаш рет жеңіп алды. Сол уақытқа қарай Стэнли кубогы үшін күрес Дүниежүзілік серияға ұқсас "Шығыс пен Батыс" бәсекесіне айналды, ол сол кездегі екі кәсіби хоккей лигасының – Британдық Колумбия, Вашингтон және Орегон штатындағы Тынық мұхит жағалауы хоккей қауымдастығының (PCHA) және Онтарио мен Квебек штаттарындағы Ұлттық хоккей қауымдастығының (NHA) – жеңімпаздары арасында өтті. PCHA осы форматта өткен алғашқы үш Стэнли кубогының екеуін жеңгенімен, 1917 жылы NHA-ны шығыс чемпионаты ретінде ығыстырғаннан кейін Ұлттық хоккей лигасы (NHL) Стэнли кубогы үшін күресте басымдыққа ие болды.

Алғашқы жылдар

1921 жылы «Үлкен Төрт» лигасының Эдмонтон Эскимостары мен Калгари Тайгерлері әуесқойларға жалақы төленгендігі туралы айыптауларға байланысты лиганың тарап кеткенін көрді. Регина Капиталз және Саскатун Шейкс командаларымен бірге бұл командалар ашық түрде кәсіби Батыс Канада Хоккей Лигасын (WCHL) құрды. Лиганы Калгари қаласынан Е.Л. «Эрни» Ричардсон президенттікке сайлап, Регинадан Уэсли Чамп, Саскатундан Роберт Пиндер, Эдмонтоннан К.С. «Кенни» Маккензи және Калгариден Дж. Ллойд Тернер директорлар болып тағайындалды. Ұлттық Хоккей Лигасы (NHL) сияқты, бұл лига да алты ойыншыдан тұратын хоккей ойнады, бұрынғы «ровер» позициясы болмады. Сол кезде бейсболдан басқа Солтүстік Америкадағы спорт түрлерінде «күшті» және «әлсіз» кәсіби лигалар арасында айқын шекара болған жоқ, ал жаңа лига қолданыстағы Тынық мұхиты жағалауы хоккей қауымдастығымен (PCHA) салыстырылатын деңгейде танылды. Екі лиганың чемпиондары арасындағы серияның жеңімпазы NHL чемпионымен Стэнли кубогы үшін күресер еді. Лига Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуынан кейін пайда болған жалпы оптимизм аясында үлкен үмітпен бастама алды. Сол кездегі тағы бір жаңадан құрылған кәсіби лига сияқты (қазіргі Ұлттық Футбол Лигасының алдағысы – Америка Кәсіби Футбол Ассоциациясы), WCHL 100 000-нан аз халқы бар шағын қалаларда орналасқан еді. Кәсіби спортты маусымдық жұмыс деп есептеген дәуірде, ойыншылар маусым арасында қосымша жұмыс істеп, тіпті жоғары деңгейдегі жалақылар да салыстырмалы түрде төмен болды және Саскатун мен Мус-Жау сияқты шағын қалалардағы клубтардың қаржылық мүмкіндіктеріне сай келетін деп саналды. WCHL-дің алғашқы маусымы 1921–22 жылдары Саскатун Шейкс қаржылық қиындықтарға тап болып, Саскачеванның Мус-Жау қаласына көшіп, Мус-Жау Шейкс атанды. Эдмонтон Эскимосы тұрақты маусымда жеңіске жетті, бірақ плей-оффта екінші орын алған Регина Капиталз командасынан жеңілді. Содан кейін Капиталз PCHA-ның Ванкувер Миллионерлерімен кездесіп, кім NHL-дың Торонто Сент-Патрикс командасымен Стэнли кубогы үшін күресетінін анықтады. Ванкувер Регинаға қарсы серияда жеңіске жетті, бірақ Стэнли кубогының финалында Торонтоға есе жіберді. Келесі маусымда Мус-Жау командасы таратылды, бірақ WCHL Саскатунға жаңа франшизамен – Ньюси Лалонд басқарған Саскатун Крессентс командасымен қайта оралды. WCHL және PCHA лига аралық ойындарды өткізе бастады, бірақ жеке турнир кестесін сақтады. Эдмонтон Эскимосы тұрақты маусымда жеңіске жетті, бірақ Стэнли кубогының финалында NHL-дың Оттава Сенаторларынан жеңілді. 1923–24 WCHL маусымында Калгари Тайгерс бірінші орынды алды, ал Эдмонтон турнир кестесінде соңғы орынға түсті. Плей-офф осы жылы өзгертілді, бірақ NHL-дың Монреаль Канадианс командасы наразылық білдірді. Екі батыс лигасы Стэнли кубогы үшін NHL чемпионымен кім ойнайтынын анықтау үшін плей-офф өткізбеді, PCHA президенті Фрэнк Патрик NHL чемпионы алдымен PCHA жеңімпазымен ойнауы керек деп талап етті. Бұл өзгеріс Монреаль үшін ешқандай нәтиже бермеді, себебі команда Ванкуверді, содан кейін Калгариді жеңіп, Стэнли кубогын иеленді. 1924–25 WCHL маусымында PCHA таратылды, ал оның екі командасы – Ванкувер Марунс және Виктория Кугарс WCHL-ге қосылды, лигада алты команда болды. Саскатун франшизасы Саскатун Шейкс атанды. Лига құрамында Бун Кук, Билл Кук және жаңадан келген Эдди Шор сияқты білікті ойыншылар бар еді. PCHA негізін қалаушы Лестер Патрик басқарған Виктория Кугарс лига чемпионы атанды және Стэнли кубогы үшін Монреаль Канадианс командасымен кездесті. Виктория канадалықтарды үш ойында жеңіп, 16:8 есебімен жеңіске жетті. Бұл WCHL үшін маңызды сәт болды, өйткені Виктория 1917 жылы NHL құрылғаннан бері Стэнли кубогын жеңген алғашқы NHL емес команда атанды. Содан бері NHL-ден тыс команда Стэнли кубогын жеңіп алған жоқ. Шындығында, келесі маусымда, 1925–26 жылдары, NHL-ден тыс команда соңғы рет осы кубок үшін күресті.

Құлау

WCHL ешқашан толыққанды тұрақты болған емес. Лиганың ұзақ мерзімді табысқа жету мүмкіндіктерін әлсіреткен басты фактор – сол кездегі Прерия аймағындағы ең ірі қала болған Виннипегте командалардың болмауы еді. Қаланың салыстырмалы түрде үлкендігіне байланысты лига Манитоба астанасында бірнеше команда құруға үміттенді (сол кезде Канаданың ең ірі қаласы Монреальде НХЛ-де «Канадиенс» және «Марунс» командалары қалай болса, солай). Мұның мақсаты – командалардың жалпы санын арттыру және Виннипегтің бір командасы ғана лигада үстемдік етеді деген қауіптен қашу еді. Бірақ, ешбір әлеуетті инвестор Солтүстік Америка кәсіби спорт лигаларында кең таралған аумақтық эксклюзивтілік құқығын алмай, Виннипегте команда құруға дайын болған жоқ. Лиганың құлдырауының бастауы 1924 жылы НХЛ алғаш рет АҚШ-қа кеңейген кезде болды. НХЛ қарқынды дамығандықтан, жалақылар өсіп, WCHL үшін өз жұлдыздарына қол жеткізу қиынға соқты. 1925 жылы Регина «Капиталз» командасы Орегон штатының Портленд қаласына көшіп, 1918 жылдан бері қолданылмай келген «Портленд Роузбадс» есімін қайта жаңғыртты. АҚШ-қа көшумен бірге WCHL атауы өзгертілді – «Канада» деген сөз алынып, лига «Батыс Хоккей Лигасы» (WHL) деп аталды. Континенттің шығыс жартысында НХЛ АҚШ-қа кең ауқымды кеңейту арқылы салыстырмалы тұрақтылыққа қол жеткізді және кіші қалаларының көпшілігін ірі нарықтардың пайдасына тастап, өркендеуге қол жеткізді. WHL үшін мұндай табысқа жету жолы мүмкін емес еді, себебі 1920 жылдары Миссисипи өзенінің батысындағы АҚШ-тың көптеген қалаларында мұз зауыттары бар үлкен ареналар болған жоқ. Мысалы, Сент-Луис қаласында 1931 жылы Сент-Луис Аренасына мұз зауыты орнатылғанға дейін мұндай нысан болған жоқ. Эдмонтон «Эскимос» командасы бес маусымның ішінде үшінші рет тұрақты маусымды жеңіп алды, бірақ лига чемпионы атанды және Стэнли кубогы үшін ойнауға көшкен – Виктория «Кугарс» командасы. Стенли кубогын қорғап тұрған чемпиондарға үміт зор болды, бірақ Монреалдың тағы бір НХЛ командасы – Монреал «Марунс» Викториядан әлдеқайда күшті болды, оларды үш ойында жеңіп, 10:3 есебімен ұтты. 1925-26 маусымға қарай WHL командалары өздерінің бай қарсыластарына ойыншыларды ашық түрде сата бастады. Дегенмен, қаржылық қиындықтар өте үлкен болды, НХЛ басқарушы кеңесі WHL-дегі барлық ойыншылардың келісімшарттарын 258 000 долларға сатып алып, араласты және лига ресми түрде таратылды. Бұрынғы WHL командаларының қалдықтары дереу кәсіби «Прайри Хоккей Лигасын» құрды, бірақ батыс командалары өздерінің үздік ойыншыларынан айырылды, ал НХЛ және Стэнли кубогының сенімділері PrHL-ді жаңа кіші лига ретінде қарастырды және ірі кәсіби WHL-дың жалғасы емес деп санады. Жаңа лига 1927 жылы тек үш Саскачеван негізделген командаға дейін қысқартылып, 1928 жылы мүлдем жойылды. 1947 жылға дейін бәсекелес лигаларға Кубок үшін күресуге ресми түрде тыйым салынбағанымен, WHL құлдырауы Солтүстік Америкадағы жалғыз жоғары деңгейдегі кәсіби лига ретінде НХЛ-ды қалдырды. Осы уақыт аралығында Кубоктың қамқоршылары кез келген бәсекелес лиганың сынағын қабылдаудан бас тартты. Алғашқы кезеңінің ең маңызды кеңейтуі ретінде НХЛ 1926-1927 жылдар маусымына үш команданы қосты, олардың барлығы Ұлы депрессиядан аман қалып, кейінгі жылдары «Оригинал Сикс» командасының жартысын құрады. Жаңа командаларды құру бойынша жеке келісімдер жасалды. Виктория «Кугарс» командасының ойыншыларының құқықтарын Детройт франшизасы сатып алды (бұлар ақырында Детройт «Ред Уингс» болып шығады), команданың атын олардың құрметіне Детройт «Кугарс» деп атады, ал Портленд «Роузбадс» командасының ойыншыларының құқықтарын Фредерик Маклафлин өзінің жаңа «Блэк Хокс» командасы үшін сатып алды. Нью-Йорк «Рейнджерс» командасы ешбір командамен осындай келісімге келмеді, бірақ олар Кук ағайындарымен Саскатун «Шейкс» сияқты белгілі бір командалардың ойыншыларын ұстады, бірақ ешқашан кем болмады, «Рейнджерс» алғашқы жылдары үш команданың ең жақсы командасы болды, соның ішінде 1928 жылы Стэнли кубогының атағын жеңіп алды, олардың екінші маусымы. Саскатун, Калгари, Эдмонтон және Муз Джоу командаларының басқа ойыншылары Эдди Шор сияқты бұрыннан қалыптасқан командаларға кетті, ол 1929 жылы Стэнли кубогын жеңіп алған «Бостон Брюинс» командасының құрамында табысқа жетті. Оның мұрасы әлі күнге дейін сол лиганың көптеген ойыншылары Хоккей Даңқы залына енген.