Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Капрароладағы сарай, Италия
Mansion in Caprarola, Italy
Вилла Фарнезе, сондай-ақ Вилла Капрарола деп те аталады, Италияның Солтүстік Лацио провинциясының Витербо провинциясындағы Капрарола қаласында орналасқан бесбұрышты сарай. Римнің солтүстік-батысына қарай орналасқан бұл сарай бастапқыда Фарнезе әулеті үшін салынған және оларға тиесілі болған. Италия Республикасының меншігіндегі Вилла Фарнезе Лационың Мұражай орталығымен басқарылады. Бұл вилланы сол әулетке тиесілі екі ұқсас атаулы мүлікпен – Палаццо Фарнезе және Вилла Фарнезинамен шатастыруға болмайды, екеуі де Римде орналасқан. Вилла Фарнезе Капрарола қаласының үстінде орналасқан және төңірегіне үстемдік етеді. Бұл – алып Ренессанс және маньеризм стиліндегі құрылыс, Монте-Чимини тауларына, тығыз орманды жанартаулық төбелерге қарай ашылады. Сарай қызғылт алтын түсті тастан бесбұрышты жоспармен салынған, жоғары қабаттарды тіреулер қолдайды. Капрарола Фарнезелердің кең иеліктерінің орталығы болғандықтан, әрдайым олардың билігін көрсететін орын болды, бұл әдеттегі ауыл шаруашылығы немесе демалысқа арналған вилла емес.
The Villa Farnese, also known as Villa Caprarola, is a pentagonal mansion in the town of Caprarola in the province of Viterbo, Northern Lazio, Italy, approximately north west of Rome, originally commissioned and owned by the House of Farnese. A property of the Republic of Italy, Villa Farnese is run by the Polo Museale del Lazio. This villa is not to be confused with two similarly named properties of the family, the Palazzo Farnese and the Villa Farnesina, both in Rome. The Villa Farnese is situated directly above the town of Caprarola and dominates its surroundings. It is a massive Renaissance and Mannerist construction, opening to the Monte Cimini, a range of densely wooded volcanic hills. It is built on a five sided plan in reddish gold stone; buttresses support the upper floors. As a centerpiece of the vast Farnese holdings, Caprarola was always an expression of Farnese power, rather than a villa in the more usual agricultural or pleasure senses.
Тарих
1504 жылы болашақ Папа Павел III кардинал Алессандро Фарнезе Капрароладағы жылжымайтын мүлікті сатып алды. Ол бекініс қамал немесе рокканың жобаларын сәулетшілер Антонио да Сангалло кіші және Балдассаре Перуцциге тапсырды. Перуццидің сақталған жоспарлары бесбұрышты құрылымды көрсетеді, онда бесбұрыштың әрбір жағы орталығына қарай иілген, бұл орталықтан және қамалдың әр бұрышынан шығатын бастиондардан шабуылдаушыларға қарсы от ашуға мүмкіндік берді. Перуццидің жоспарында сондай-ақ орталық бесбұрышты аула көрсетілген, ал кейінірек дөңгелек орталық ауланың дамуы бесбұрышты жоспардың қажеттіліктерімен анықталған болуы мүмкін. Шамамен 1515 және 1530 жылдар аралығында салынған бесбұрышты қамалдың негізі қазіргі вилланың құрылыс негізі болды, сондықтан вилланың жалпы пішіні рокка негіздерімен алдын ала белгіленді. Кейіннен Папа Павел III-тің немересі, отбасының мүддесін қорғаумен танымал кардинал Алессандро Фарнезе жартылай салынған бұл бекініс құрылысын виллаға немесе ауылдық үйге айналдыруды жоспарлады. 1556 жылы ол Джакомо Бароцци да Виньоланы сәулетші ретінде тағайындады, құрылыс жұмыстары 1559 жылы басталды және Виньола 1573 жылы қайтыс болғанға дейін Капрароладағы виллада жұмыс істей берді. Фарнезе – мәдениетті, әдебиетке бейім адам болған; алайда, Фарнезе отбасы тұтастай алғанда келесі папа Юлий III-тің ықыласына ие болмады, сондықтан Алессандро Фарнезе Ватиканнан уақытша шеттеуге шешім қабылдады. Осы себепті ол Ронциглионедегі отбасылық иеліктегі Капрароланы таңдады, ол Римге жақын да, сонымен бірге жеткілікті түрде алыс орналасқан, ел үйін салу үшін өте қолайлы жер еді.
In 1504, Cardinal Alessandro Farnese, the future Pope Paul III, acquired the estate at Caprarola. He had designs made for a fortified castle or rocca by the architects Antonio da Sangallo the Younger and Baldassare Peruzzi. Surviving plan drawings by Peruzzi show a pentagonal arrangement with each face of the pentagon canted inwards towards its center, to permit raking fire upon a would be scaling force, both from the center and from the projecting bastions that advance from each corner angle of the fortress. Peruzzi's plan also shows a central pentagonal courtyard and it is likely that the later development of the circular central court was also determined by the necessities of the pentagonal plan. The pentagonal fortress foundations, constructed probably between 1515 and 1530, became the base upon which the present villa sits; so the overall form of the villa was predetermined by the rocca foundations. Subsequently, Cardinal Alessandro Farnese, a grandson of Pope Paul III, and a man who was known for promoting his family's interests, planned to turn this partly constructed fortified edifice into a villa or country house. In 1556, he commissioned Giacomo Barozzi da Vignola as his architect, building work commenced in 1559 and Vignola continued to work on the villa at Caprarola until his death in 1573. Farnese was a courteous man of letters; however, the Farnese family as a whole became unpopular with the following pope, Julius III, and, accordingly, Alessandro Farnese decided it would be politic to retire from the Vatican for a period. He therefore selected Caprarola on the family holding of Ronciglione, being both near and yet far enough from Rome as the ideal place to build a country house.
Дизайн
Вилла – Ренессанс архитектурасының ең көрнекті үлгілерінің бірі. Пропорция мен үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін әшекейлер аталмайды. Осылайша, вилла айналасын билейтін болса да, оның қаталдығы осы жерге үйлесімді толықтырады. Бұл стиль, бүгінде манерлік стиль деп танылатын, жиырма жыл бұрынғы Жоғары Ренессанс үлгілеріне қарсы реакция болды. Бұл қиын және жайсыз жерге таңдалған архитектор Вигнола, бұрынғы папа Юлий III үшін Римнің шетінде орналасқан Вилла Джулияны жобалау арқылы өзінің шеберлігін көрсеткен еді. Вигнола жастық шағында Микеланджелоның күшті ықпалында болды. Капрарола вилласының жоспары шеңберлі галереялы ауланың төңірегінде салынған бесбұрыштан тұрады. Галереялы аулада, жұпталған ионикалық бағаналардың арасында Рим императорларының бюстері орналасқан, ал төмендегі рустикалық аркада, Римдегі Борго ауданындағы «Рафаэль үйі» үшін Браманте жасаған жобаның қайта жұмысланған нұсқасы. Тағы бір Брамантелік ерекшелік – бағаналардың үстінен иілген және оларды байланыстыратын антамент, олар жекегі негіздерде тұр. Аркада құрамындағы ішкі лоджия Ватикан лоджиясының үлгісімен жасалған Рафаэльдік гротесктермен фрескалармен безендірілген. Галерея мен жоғарғы қабаттарға ауланың төңірегінде орналасқан бес спиральді баспалдақ арқылы өтіледі: олардың ең маңыздысы – негізгі қабаттар арқылы көтерілетін «Сарайлық баспалдақ» (Scala Regia).
The villa is one of the finest examples of Renaissance architecture. Ornament is used sparingly to achieve proportion and harmony. Thus while the villa dominates the surroundings, its severe design also complements the site. This particular style, known today as Mannerism, was a reaction to the earlier High Renaissance designs of twenty years earlier. Vignola, the architect chosen for this difficult and inhospitable site, had recently proved his mettle in designing Villa Giulia on the outskirts of Rome for the preceding pope, Julius III. Vignola in his youth had been heavily influenced by Michelangelo. For the villa at Caprarola, his plans as built were for a pentagon constructed around a circular colonnaded courtyard. In the galleried court, paired Ionic columns flank niches containing busts of the Roman Emperors, above a rusticated arcade, a reworking of Bramante's scheme for the "House of Raphael", in the Borgo rione, Rome. A further Bramantesque detail is the entablature that breaks forward over the columns, linking them above, while they stand on separate bases. The interior loggia formed by the arcade is frescoed with Raphaelesque grotesques, in the manner of the Vatican Logge. The gallery and upper floors were reached by five spiral staircases around the courtyard: the most important of these is the Scala Regia ("Royal Stairs") rising through the principal floors.
Қатынау және кіру
Вилла Фарнезеге қаланың басты көшесі арқылы, виллаға қарай бағытталған алаңға жетуге болады, ал одан бірнеше террасаға баспалдақпен көтерілуге болады. Түфтен қазылған, тік қисайған баспалдақтармен қоршалған жер асты едені – негіздемесі, ауа райы нашар болғанда көлік кіреберісі ретінде пайдаланылған, массивті орталық бағанасы мен бірнеше тіреуіштер мен тіреу қабырғалары бар. Сырт жағынан, рустикалық қабырғалардағы үлкен, мықты тосқауылдар күзет бөлмелеріне алып келетіндей, ал олардың үстінде қисайған балюстрадалы сыртқы екі баспалдақ жоғарығы террасаға шығарады. Бұл өз кезегінде Пиано-деи-Прелати қабатындағы басты кіреберіске екі қабатты баспалдақпен жетеді, оған кең террасадан кіруге болады. Бұл бастион сияқты қабат, көріністе екінші қабат ретінде көрінеді, рустикалық өңделген, басты есігі әр жағынан үш тереземен шектеледі. Бұл деңгейдегі қасбеттің шеттері массивті бұрыштық шығыңқылықтармен аяқталады. Одан жоғары екі қабатты биіктіктегі пиано нобиль орналасқан, онда бес үлкен аркалы терезелер алдыңғы есіктің үстіндегі қасбетке керемет үстемдік етеді; одан жоғары, қызметшілерімен бірге әдемі адамдарды орналастыру үшін екі қабат бар, көптеген терезелер сырт жағынан рустикалық пилястралармен бөлінген.
The approach to the Villa Farnese is from the town's main street, which is centred on the villa, to a piazza from which stairs ascend to a series of terraces beginning with the subterranean basement excavated from the tuff, surrounded by steep curving steps leading to the terrace above. This basement floor in the foundations, which functioned as a carriage entrance in inclement weather, features a massive central column with a series of buttresses and retaining walls; on the exterior, large heavily grilled doors in the rusticated walls appear to lead into the guardrooms of a fortress, while above them a curved balustraded external double stairway leads to the terrace above. This in turn has a formal double staircase to the principal entrance on the Piano dei Prelati floor which is accessed from the broad terrace. This bastion like floor, which appears in the elevation as a second ground floor, is rusticated, the main door a severe arch flanked by three windows on each side. The facade at this level is terminated by massive solid corner projections. Above this is the double height piano nobile, where five huge arched windows incongruously dominate the facade over the front door; above this sit a further two floors for housing gentlefolk with servants above them, the numerous windows divided on the exterior by rusticated pilasters in dressed stone.
Ішкі бөлмелер
Вилланың ішкі кеңістігі бес қабатқа бөлінген, әр қабаты әртүрлі мақсатқа арналған. Басты бөлмелер бірінші қабатта немесе пиано нобильде орналасқан, онда үлкен орталық лоджия (қазір шынымен жабылған) қалаға, оның бас көшесіне және айналасындағы ландшафтқа қарайды. Бұл зал фрескалық әшекейлерінің құрметіне Геркулестің бөлмесі деп аталады және жазғы тамақ зал ретінде қолданылған. Оның бір шетінде мүсінмен безендірілген үңгір сияқты фонтан бар. Лоджияның екі жағында екі дөңгелек бөлме орналасқан: біреуі – шіркеу, екіншісі – басты сатысқа арналған Scala Regia, үш қабатқа көтерілетін жұп ионикалық бағаналармен тіреліп тұратын және Антонио Темпестаның фрескаларымен әшекейленген әсем спираль сатылары. Бірінші қабаттағы екі сәнді пәтер жоспар бойынша симметриялы түрде үйлесімді және ауланың қалған бөлігін аяқтайды. Әрқайсысы кіреберіске ең жақын орналасқан ең үлкен қабылдау залынан басталатын және солтүстік жағындағы жатын бөлмеге, гардеробқа және студияға дейін жекелене түсетін мемлекеттік бөлмелерден тұратын бес бөлмеден тұрады; бұл рет 17 ғасырда барокко стиліндегі сәнді пәтер ретінде қалыптасатын еді. Бұл екі пәтердің әртүрлі бағыттары маусымдық ерекшеліктерге мүмкіндік береді; шығыс, немесе жазғы пәтер белсенді өмірмен байланысты, ал батыс, немесе қысқы пәтер – ойшаулықпен байланысты. Екі пәтердің мұқият сақталған симметриялық тепе-теңдігі олардың үйлесімді партерлі бақтарында көрінеді, оларға сарайдан өтетін көпір арқылы және төбеге тік кесілген жолмен жетеді. Бөлмелер маньеризм стиліндегі фрескаларымен әйгілі. Фарнезе әулетінің даңқын көрсететін фрескалардың иконографиялық жоспарын Фарнезе сарайындағы гуманистер, әсіресе оның хатшысы Аннибале Каро жасады. Фреска циклдері Ұлы Александрдың ерліктерін және, әрине, Фарнезе әулетінің өзінің тарихын бейнелейді: Сала деи Фасти Фарнезиани (Фарнезе істерінің залы), Таддео мен Федерико Цуккари ағайындыларымен әшекейленген, Фарнезе әулетінің ең жарқын сәттерін еденнен күмбезге дейін көрсетеді. Фрескалық әшекейлеуге Джакомо Зангуиди (ил Бертоя), Рафаэллино да Реджио, Антонио Темпеста, Джакомо дель Дука және Джованни Де Векки сияқты суретшілер тартылды. Фламанд суретшілері Жос ван Винге мен Бартоломей Спрангер Бертояға оған тапсырылған бөлмелерді әшекейлеуге көмектесті. Контемплятивтік қысқы люкс фрескаларының арасында әйгілі "Әлем картасы бөлмесі" немесе Sala del Mappamondo бар, ол фрескалар аяқталған 1574 жылғы күнгі белгілі әлемнің картасын көрсетеді. Жоғарыда фрескамен әшекейленген күмбезде аспан сфералары мен зодиак шоқжұлдыздары бейнеленген.
The villa's interiors are arranged over five floors, each floor designed for a different function. The main rooms are located on the first floor or piano nobile, where a large central loggia (now glazed in) looks down over the town, its main street and the surrounding countryside. This hall is known as the Room of Hercules on account of its fresco decorations, and was used as a summer dining hall. It has a grotto like fountain with sculpture at one end. To either side of the loggia are two circular rooms: one is the chapel, the other accommodates the principal staircase or Scala Regia, a graceful spiral of steps supported by pairs of Ionic columns rising up through three floors and frescoed by Antonio Tempesta. The two grand apartments at first floor level are symmetrically matched in plan and complete the remaining enclosure of the courtyard. Each has a series of five rooms with state rooms, which begin with the largest reception hall nearest the entrance and proceed, with increasing intimacy and decreased size, to a bedroom, wardrobe and studiolo at the northern end; an ordered suite that would become standardized in the 17th century as the Baroque state apartment. The different orientations of these two apartments allows for a seasonal differentiation; the east, or summer apartment is associated with the active life, the west, or winter range with the contemplative life. The scrupulous symmetrical balance of the two apartments is carried through by their matching parterre gardens, each reached by a bridge across the moat and cut into the hillslope. The suites are famous for their Mannerist frescoes. The iconographic program of frescoes expressing the glory of the Farnese was worked out by the humanists in Farnese's court, notably his secretary, Annibale Caro; The fresco cycles portray the exploits of Alexander the Great, and of course of the Farnese themselves: in the Sala dei Fasti Farnesiani (the Room of Farnese Deeds), decorated by the brothers Taddeo and Federico Zuccari, the Farnese are depicted at all their most glorious moments, from floor to coffered ceiling. Other artists employed in fresco decoration include Giacomo Zanguidi (il Bertoia), Raffaellino da Reggio, Antonio Tempesta, Giacomo del Duca, and Giovanni De Vecchi. The Flemish painters Joos van Winghe and Bartholomaeus Spranger assisted il Bertoia with the decorations in the rooms he had been commissioned to finish. Among the frescoed subjects of the contemplative winter suite is the famous "Room of the World Map" or Sala del Mappamondo, displaying the whole known world as it was in 1574 when the frescoes were completed. Above, the frescoed vault depicts the celestial spheres and the constellations of the zodiac.
Бау-бақшалар
Вилланың бақтары ғимараттың өзінен де әсерлі, итальяндық Ренессанс дәуірі бағдарының маңызды мысалы. Вилланың бекініс стилі айналасындағы ормен және үш көтергіш көпірмен жалғасады. Бесбұрышты құрылымның екі жағы төбеге қарай кесілген екі баққа қарап тұр; әр баққа пиано нобиледегі пәтерлерден көтергіш көпір арқылы қол жеткізіледі, және әрқайсысы фонтандармен безенілген, жиекшелі топиарий партерінен тұрады. Бұрын осындай жерде үңгір сияқты театр болған. Каштан ағаштарының орманынан өтетін жол сізді жасырын баққа, яғни giardino segreto-ға, және оның әйгілі казиносына жеткізеді.
The gardens of the villa are as impressive as the building itself, a significant example of the Italian Renaissance garden period. The villa's fortress theme is carried through by a surrounding moat and three drawbridges. Two facades of the pentagonal arrangement face the two gardens cut into the hill; each garden is accessed across the moat by a drawbridge from the apartments on the piano nobile and each is a parterre garden of box topiary with fountains. A grotto like theatre was once here. A walk through the chestnut woods beyond, leads to the giardino segreto, or secret garden, with its well known casino.
Казино
Казино – екі логгиясы бар, ашық ауада тамақтануға арналған шағын тұрғын үй. Ол, шамасы, Джакомо дель Дуканың жобасы бойынша салынған, ал кейіннен сәулетші Жироламо Райналди казино төңірегіне өзгерістер енгізген. Казиноға қалың тас қабырғалары бар үңгір тәрізді кеңістікте орналасқан баспалдақтармен жетуге болады, ортасында "су баспалдағы" деп аталатын каскадты құдық немесе Catena d'acqua бар, су тас алапқа құйылады. Баспалдақтардың жоғарғы жағында, овалды алаңда, үлкен орталық фонтанның екі жағында жатқан екі өзен құдайының мүсіні орналасқан. Овалды қабырғаларға салынған баспалдақтар казинодың оңтүстік жағындағы партерлі терасқа шығады. Террасаның бұл бөлігі кипарис ағаштарымен қатарлас тас тұғырлармен шегенделген. Казиноның солтүстігінде жеке бақ орналасқан, ол сәл көтеріңкі және гүлзар розаларға толы.
The Casino, a small habitable summerhouse with two loggie for al fresco dining. It was built probably on designs by Giacomo del Duca, with later alterations were made to the area around the casino by the architect Girolamo Rainaldi. The casino is approached by stairs contained between heavily rusticated grotto walls, with a central catena d'acqua, a cascaded rill or 'water staircase', which the water flows down to a stone basin. At the top of the steps and set in an oval space are large statues of two reclining river gods to either side of a large central vase fountain. Stairs built into the oval walls lead up to the parterred terrace in front of the south facade of the casino. This part of the terrace is lined by stone herms with cypress trees. To the north of the casino is a private garden which steps up slightly and accommodates roses.
Бүгін
Алессандро Фарнезе 1589 жылы қайтыс болып, өзінің иеліктерін Парма герцогтарының Фарнезе туыстарына мұра етіп қалдырды. Кардиналдың керемет жинағы ақырында Испанияның Карл III-іне Неапольде берілді. 19 ғасырда вилла біраз уақытқа жаңадан біріккен Италияның тағына мұрагерінің резиденциясы болды. Вилланың Ренессанс бақтарының элементтері Беатрикс Фарранд, А. Э. Хансон және Флоренс Йох сияқты ландшафт дизайнерлерінің 19 және 20 ғасырлардағы көптеген жеке үйлердің бақтарына әсер етті. 1920 жылдардағы catena d'acqua бар бақтарға Беверли-Хиллздегі Гарольд Ллойд Estate және Калифорниядағы Монтеситодағы 'Las Tejas' кіреді, соңғысында Вилла Фарнезедегі түпнұсқасына тікелей құрмет көрсету үшін казино салынған. Капрароладағы Вилла Фарнезе Вашингтондағы Пентагон құрылысының үлгісі болды.
Alessandro Farnese died in 1589 bequeathing his estates to relations the Farnese dukes of Parma. The Cardinal's fabulous collection was transferred eventually to Charles III of Spain in Naples. In the 19th century the villa became for a while the residence of the heir to the throne of the newly united Italy. Elements of the villa's Renaissance gardens have influenced many estate gardens of the 19th and 20th century by landscape designers, such as Beatrix Farrand, A. E. Hanson, and Florence Yoch. 1920s gardens with a catena d'acqua include the Harold Lloyd Estate in Beverly Hills and 'Las Tejas' in Montecito, California, with the latter also having a casino in direct homage to the original at Villa Farnese. The villa Farnese in Caprarola provided the model for the Pentagon in Washington D. C.
Бүгінде казино және оның бақтары Италия Республикасы Президентінің резиденцияларының бірі болып табылады. Мемлекеттік меншіктегі басты вилла жұртшылыққа ашық. Көптеген бөлмелер, залдар мен вестибюльдердегі мәрмәрлер мен фрескалар, сондай-ақ ұлы сарай сияқты вилланың архитектурасы әлі де бастапқыда жоспарланғандай, әсерлі әрі таң қалдырады.
Today the casino and its gardens are one of the homes of the President of the Italian Republic. The empty main villa, owned by the State, is open to the public. The numerous rooms, salons and halls with their marbles and frescoes, and the architecture of the great palazzo like villa are still as impressive and daunting as they were first intended to be.