Кіріспе

(Ядате) – ортағасырлық Жапониядан шыққан, кішкентай жеке темекі шегу құрылғысы пішіндес жазу жиынтығы, олардың ішінде сыя қалам үшін қорапша және қылқаламға (немесе хат ашатын пышаққа) арналған тіреуіш болған.

Қолданылуы

Сөзбе-сөз "жебе қап" дегенді білдіреді. Бұл атау ертедегі қаламгерлердің сия тастарын жебе қаптарының ішінде сақтау әдетінен шыққан. Жапон жазуы дәстүрлі түрде Қытайдан келген жазу жиынтығымен жасалды: сия тас, кішкентай қатты сия таяқшасы (сия тасты ұнтақтап, су қосып қолданылатын сұйық сияға айналдырылады) және қылқаламдар. Толық жиынтық оңай тасымалданатын және жазу үшін материалдарды дайындауға уақыт қажет болатын. Камакура дәуірінде (1185–1333) сияға қаныққан мақта идеясы пайда болды. Қылқаламды мақтаға тигізу арқылы қылды сиямен бояуға болады, бұл сияның тамшылауы немесе төгілуі қаупін азайтады. Мақтаны кішкентай қорапқа салып, жазу құралын ыңғайлы және тасымалдауға оңай етіп жасады. Алғашқы үлгілер қалам сабының осіне сия бөлімі орналасқан ұзын қораптар болды. "Түтік пішіні" сияның көлемін арттыру үшін ойластырылған. Эдо дәуірінің соңында басқа бір үлгі жасалды, онда сия қорабы тізбек арқылы қалам сабына бекітілді; сия қорабы қаламды белге бекіту үшін қолданылды, ал басқалары желдеткіштей белдің артына тығылды. Тек самурайлар ғана катана тасуға рұқсат етілгендіктен, кейбір үлгілер өзін-өзі қорғау үшін жасалған. Кейбір соңғы үлгілер алтын мен мыс қоспасынан жасалған, ол уақыт өте қызғылт қара түске өзгеруі үшін және жазу құралына түс беру үшін арнайы жасалған.