Кіріспе

Үндістан субконтинентіндегі үйлену шеруының түрі, Моңғолиядағы елді мекен.

Барат (بارات) немесе Варайатра – Үндістан субконтинентінде күйеу жігіттің үйлену шеруы. Үндістан субконтинентінде күйеу жігіт үйлену орнына (көбінесе қалыңдықтың үйіне) отбасы мүшелерімен бірге жылқыда (немесе қазіргі кезде көне автомобильдерде, ал бұрын арбаларда немесе пілдерде) саяхаттау дәстүрі бар. Барат үлкен шеруға айналуы мүмкін, оған жеке оркестр, бишілер және бюджет бөлінеді. Күйеу жігіт пен оның жылқысы әшекейленген, бірақ олар әдетте би мен әнге қатыспайды, бұл жұмыс "бараатилерге" – шеруге қатысатын адамдарға тапсырылады. Күйеу жігіт әдетте қылыш алып жүреді.

Этимология

Барат сөзі санскрит тіліндегі Вараятра (वरयात्रा) сөзінен туындаған, мағынасы "күйеудің салтанатты шеруі". Бенгал тілінде баратты көбінесе "Боржатри" (বরযাত্রী) деп атайды, яғни күйеу жігіт отбасы мүшелерімен, достарымен және ең жақын туыстарымен бірге үйлену тойы өтетін қалыңдықтың үйіне аттанады. Бұл бенгалдық индустардың дәстүрлі әдеті.

Догра Барат

Догра дәстүрінде барат зор салтанатпен ұйымдастырылады. Догри тілінде ол Джандж деп те аталады. Күйеу жігіт дайын болған соң, оған анасының інісі немесе ағасы сехраны кигізеді. Бұл Сехрабанди деп аталады. Содан кейін, күйеу жігіт қолына қылыш ұстап, атқа мінеді – бұл Ғоди чадха деп аталады. Атқа жем мен нут (шана-даал) ұсынылады. Күйеу жігіттің қарындастары оны алтын, күміс немесе тіпті ақшадан жасалған әшекейлермен безендіреді. Догри халық әндері – гходия орындалады. Ал қарындастары күйеу жігіттің көзіне қажалды жағады. Дол мен музыкалық аспаптар тартылып, күйеу жігіттің туыстары мен достары қуаныштан билейді. Барат жергілікті Мандирде тоқтап, құдайға дұға етеді. Бұл рәсім Дев Карадж деп аталады. Ескі заманда, барат алыс жол сапарлағанда, үйдің әйелдері үйде қалатын. Олар Жагарна биін билеп, тойды тойлайтын. Барат той орнына келгенде, салтанатты отшашу көрсетіледі. Күйеу жігітті оның қайын анасы тилак пен аарти жағып, тәттілер мен догра тағамы – Сучи ұсынады. Содан кейін Милини рәсімі өтеді. Күйеу жігіт пен қалыңдық тарапынан келген туыстар бір-біріне сыйлықтар алмасады. Қалыңдық жағынан келген әйелдер сидня (құлықты ән) деп аталатын арнайы ән орындайды. Той рәсімдері аяқталған соң, күйеу жігіт бастаған барат қалыңдықты үйге алып келеді.

Қаурауи Барат

Куру аймағы Батыс Уттар-Прадеш, Дели, Харьяна және Төменгі Уттаракхандтың бір бөліктерін қамтиды; мұнда Каурави диалектісінде сөйлейді. Аймақтың ерекше мәдениеті мен үйлену салты бар. Осы аймақта Барат гудчадхи, мандир дәршан, жанваса сияқты дәстүрлерден құралады. Гудчадхи – күйеу жігіттің атқа міну рәсімі. Одан кейін отбасы мүшелері мен достары мандирге барып, бата алады. Сосын той орнына келген Баратты қарсы алып, қалған той рәсімдерін аяқтайды. Күйеу жігіт Жанвасадан әйелін үйіне алып келеді.

Маратхи тілі

Маратхи дәстүрінде күйеу жігіттің шеруі "Вараат" деп аталады және оған отбасы мүшелері мен туыстары қатысады. Үйлену рәсімдері аяқталғаннан кейін, қалыңдық пен күйеу жігіт қалыңдық Гаурихара пужасында (үйлену тойы басталар алдында орындалатын дәстүр) табынып келген Гаури қасиетті бейнесінің күміс мүсінін көтеріп әкеледі.

Құмаони Барат

Уттаракханд штатының Кумаун аймағында Барат тойы арнайы күйеулік әндермен, яғни Паагпен байланысты, оны әдетте әйел қазы бастайды. Шығару процесіне домбыра мен дамму сияқты аспаптармен ойнайтын музыкалық топ қосылады. Той орнына келген күйеу жігітті келіннің отбасы тилак жағып, аарти орындап қарсы алады. Бұл рәсім Дулигхрай деп аталады.

Одия Барат немесе Баржаатри немесе Варанугаман

Одия тілінде Баратты Баржаатри немесе Варанугаман деп те атайды. Бар (Вар) – күйеу жігіт, жаатра (яатра) – шеру/саяхат, ал анугаман – келуді білдіреді. Осы салтанатты шеруде күйеу жігіт, оның отбасы мүшелері мен достары зор мерекелік және сән-салтанатпен үйлену орынына (мандипқа) жетеді. Күйеу жігітке арты мен тилак жасалады, сондай-ақ оған бал немесе патиша араластырылған айран ұсынылады.

Бенгалша Борат немесе Боржатри

Бенгал дәстүрінде Бор-жатри – күйеу жігіт, оның отбасы мен достары тойға дайындалып, қалыңдық үйіне немесе той болатын жерге аттанатын барат салттары. Бор-жатри немесе барат қалыңдық үйіне жеткен соң, қалыңдық анасы және басқа туыстары күйеу жігітті шанх (теңіз қабығынан жасалған бұйым) үрлеп қарсы алады, ал күйеу жігіттің жақындарына қасиетті шаммен аарти жасап, тәттілер мен сусындар ұсынады.

Пунджаби Барат

Пенджаб бараттарының (жаññ деп те аталады) шеруіне ерлер де, әйелдер де қатысады. Келін мен күйеу жігіттің жақын ер адам туыстары әрқашан түйеқұрыш киеді, бұл құрметтің белгісі. Барат той орнына келгенде, (сөзбе-сөз, кездесу немесе бірігу) деп аталатын рәсім өтеді, онда күйеу жігіт және келін жағынан келген тиісті туыстар бір-бірін қарсы алады.

Раджпут Барат

Күйеу жігіт әдетте алтын аққан киіп, сары түсті түбітегі мен жутти киген шалбар немесе жодхпур киеді. Баратқа қатысушылар да аққан немесе шервани киіп, жодхпур мен сафа (көзге жақсы түстердегі түбітегі) киюі тиіс. Келіннің үйіне баратын шеру өте сәнді көрінеді, себебі бараттағылар көшеде билемейді. Шындығында, барлық қатысушылар, күйеу жігіт те (ол піл немесе биеге мінген), қылыштармен жүреді. Ат раджпуттар үшін маңызды.

Гуджарат Барат немесе Варгодо

Гуджарати үйлену тойында күйеу жігіт қалыңдықтың үйіне атпен келеді, ал одан кейін оның туыстары мен достарынан құралған билеп-ойнап шеру ұсқаға шалады. Бұл шеруді музыка ойнайтын топ та сүйемелдейді. Күйеу жігіт құрмет көрсетіп, қалың анасының аяғына иеді. Содан кейін қалың ана күйеу жігітінің мұрнын ұстап, оған қызын сеніп тапсырып отырғанын, сондықтан оның қарапайым және алғыр болуын еске салады. Бұл олардың көңілді әдеттерінің бірі.

Милни

Шағын салтанатты шара өтеді және екі отбасы бір-бірімен жақсы тілектер айтысады. Содан кейін діни шара басталар алдында жеңіл шаруалар мен шай ішіледі. Анасы мен қызы осы сәтке қуанышпен толы. Кезек-кезек отбасының белгіленген мүшелері гүл шоқтарын алмасып, құшақтап амандасады.

Непал-Сикким Барат немесе Джанти

Непал мен Үндістанның Сикким штатында Баратты Жанти және Бариатра деп те атайды. Жанти немесе Бариатра – күйеу жігіттің үйінен қалыңдық үйіне оны алып келу үшін аттанатын той процессиясы. Күйеу жігіттің отбасының мүшелері, туыстары және достарынан құралған Жанти қалыңдық үйіне жолға шығады. Олар музыкалық топтың сүйемелдеуімен, жол бойында билеп-қуаныштайды.

Телугу Эдуруколу

Телугу үйлену тойларында Эдуруколу рәсімі Барат рәсімімен мағынасы бірдей. Эдуруколу рәсімінде күйеу жігіттің той процессиясы қыздың жағынан "Надасварам" / "Саннай мелам" дәстүрлі музыкасымен бірге зор қуанышпен қарсы алынады. Күйеу жігіт пен оның ата-анасы қыздың ата-анасымен арнайы қарсы алынады, онда қыздың анасы күйеу жігіттің және оның анасының маңдайларына 'кумкум' жағады, содан кейін күйеу жігітке 'харати' (жағылған камфорлы табақты айналдыру) жасалады.

Каннада / Тулу Диббана

Каннада және тулува дәстүріндегі үйлену шерулері Диббана деп аталады. Диббана шеруі басталар алдында Вахана Пуджасы жасалады, онда күйеу жігіттің қауіпсіз жолы үшін кумкум мен кокос қолданып дұға тілеу рәсімі өткізіледі. Күйеу жігіт, оның отбасы мүшелері мен достары Пета (Майсур қалпағы) киеді. Музыканттар надасварам сияқты аспаптармен сүйемелдейді. Үйлену орнына келген күйеу жігіт Ақшат (дән) мен Арти (жағылған от) арқылы қарсы алынады.

Тамил тіліндегі Жанавасам

Тамил дәстүрінде күйеу жігіттің шеруі "жанавасам" деп аталады. Жанавасам барысында күйеу жігіт әдемі безендірілген көлікке мінеді. Оған жақын достары мен туыстарынан құралған үлкен той шеруі қосылады. Кәсіби музыканттар дәстүрлі той әндерін орындап, шеруге көтеріңкі көңіл сыйлайды. Салтанатты отшашулар тойдың бір бөлігін құрайды. Келіннің бауыры күйеу жігіттің мойнына гүл шоғын тағып, оны кальяна мандапам (түйе залы) кіреберісінде құттықтайды.