Кіріспе

Құқықтық қорғаудың белгіленген шеңбері

Патентте немесе патенттік өтінімде талаптар патентпен берілген қорғаудың көлемін, яғни қорғау шегін техникалық тұрғыдан анықтайды, сондай-ақ патенттік өтінімде сұралатын қорғауды да көрсетеді. Басқаша айтқанда, талаптардың мақсаты – патентпен қорғалатын (немесе патенттік өтініммен қорғалуы тілектес) нысанды анықтау. Бұл патенттік талаптың "ескерту функциясы" деп аталады – ол өзгелерге құқық бұзу жауапкершілігінен қашу үшін нені істемеу керектігін хабарлайды. Талаптар патент алу және сот процесінде маңызды рөл атқарады. Мысалы, талап мынадай болуы мүмкін:

"Тышқан аулауға арналған құрал, аталған құрал негізден, негізге жалғанған серіппеден және..."

"Терезе тазалауға арналған химиялық құрамы, аталған құрам негізінен 10–15% аммиактан тұрады..."

"Болашақ өмір күтілуін есептеу әдісі, аталған әдіс X, Y, Z деректерін жинауды, деректерді талдауды және талдау нәтижелерін салыстыруды қамтиды..."

Өмірбаян

Көптеген юрисдикцияларда патент – талаптарда белгіленген объектіні (аппаратты, зат құрамын, жүйені және т.б.) жасаудан, пайдаланудан, импорттаудан, сатудан немесе сатуға ұсынудан басқаларды шығаруға берілетін құқық. Егер талап әдіске қатысты болса, басқару құқығы кез келген тұлғаны талаптағы барлық қадамдарды орындаудан шығару болып табылады. Патенттелген өнертабысты пайдалануға жол бермеу үшін патент иесі сот процесінде басқа адамның пайдаланып отырғаны патент талабының ауқымына кіретінін дәлелдеуі керек; сондықтан, өнертабысты бұрынғыдан ерекшелендіретін ең аз шектеулерді қамтитын талаптарды алу әлдеқайда маңызды (яғни, бұрынғы өнер деп аталады). Бірақ талаптағы шектеулердің саны неғұрлым аз болса, талаптың бұрынғысын қамтуы немесе "оқылуы" мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады, және ол тексеру кезінде қабылданылмай немесе кейіннен жаңалықсыз немесе белгілі болып табылмайды.

Тарих

Патенттерде талаптар әрқашан болған емес. Еуропаның көптеген елдерінде 1970 жылға дейін патенттерде талаптар болмаған. Осыған дейін өнімнің патентті бұзатынын анықтау қиын болды, себебі қорғау көлемін білу үшін негізгі мәлімет – сипаттама ғана болатын, және ол бұрынғы техникалық деңгеймен салыстырылатын. Қызығы, американдық өнертапқыштар патенттік өтінімдерінде талаптарды сот және заң шығару органдары патенттерде талаптарды міндетті етуден ондаған жыл бұрын қолдана бастады. АҚШ патенттік өтінімінде "claim" терминін қазіргі мағынасында алғаш рет 1807 жылы Исаия Дженнингс қолданған деп саналады. Үшінші патент заңында (1836) жарияланған патенттерде талаптар ұсынылып, төртінші патент заңында (1870) міндетті болды. Дегенмен, тіпті патенттік құқық жүйелерінде, онда талаптар патентпен берілген қорғаудың көлемін анықтау үшін анықтама ретінде қолданылса, талаптарды қолдану тәсілі айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін. Дәстүрлі түрде талап ету жүйелерінің екі түрі бар: "орталық талап ету жүйесі", онда талаптар патенттелген өнертабыстың "орталық бөлігін" анықтайды. Қорғаудың нақты көлемі өнертапқыштың тиісті технология саласындағы жаңалыққа қосқан нақты үлесіне байланысты. "Шеткі талап ету жүйесі", онда талаптар берілген қорғаудың нақты шегін немесе сыртын анықтайды. Бұл жүйеде дұрыс талаптарды жасау жауапкершілігі патент өтінім берушіге (немесе оның өкіліне) әлдеқайда ауыр түседі. Өтінім берушіге жаңа және ойдағысынан тыс болса, ол сұраған қорғау беріледі және басқаша ештеңе берілмейді. Бұл үшінші тараптарға құқық бұзушылықтың болуын тексеруді жеңілдетеді. Бүгінгі күні ешбір патенттік жүйе таза орталық немесе таза шеткі болып табылмайды, бірақ Германияда және континенттік Еуропаның көптеген елдерінде қолданылатын жүйе Ұлыбритания, АҚШ және әсіресе Жапонияда қолданылатын жүйеге қарағанда көбінесе орталық болып саналады. Соңғы жылдары Жапонияның жүйесі шеткі болып кетті, ал АҚШ жүйесі АҚШ патенттік дауларында эквиваленттілік доктринасын жиі қолданудың нәтижесінде орталыққа қарай жылжуда, бұл талаптардың көлемін болжамсыз кеңейтуге мүмкіндік берді, бірақ 1997 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Уорнер Дженкинсон ісінде бұл тенденцияны кері қайтарды.

Талаптар мен құрылым

Қазіргі заманғы патенттік заңдардың көпшілігінде патенттік өтінімдерде кем дегенде бір талап болуы тиіс, олар патенттің маңызды анықтамалық элементтері және тексерудің басты нысаны болып табылады. Дегенмен, кейбір патенттік заңдарда талаптары жоқ өтінімге де өтінім беру күні тіркелуі мүмкін.

Еуропалық патент конвенциясы

Еуропалық патенттік конвенцияға (ЕПК) сәйкес, талап қорғалатын нәрсені техникалық белгілері арқылы анықтауға тиіс. Конвенцияның өзі еуропалық патент алу процедурасына қатысты. Талаптардың құрылымына қатысты, ЕПК бойынша "преамбула" деп аталатын бөлік, АҚШ патенттік заңнамасындағы "преамбула" мағынасынан өзгеше. Еуропадағы тәуелсіз талапта, преамбула – "екі бөлімді нысан" деп аталатын талап бойынша жазылғанда "сипатталатын" немесе "сипатталған" деген сөздерге дейінгі барлық бөлік, демек, бір бұрынғы техникалық құжатта, атап айтқанда, ең жақын бұрынғы техникалық құжатта біріктірілгенде белгілі деп есептелетін барлық нәрсе. Осы себепті, Еуропада талаптың преамбуласын кейде "алдын ала сипаттамалық бөлік" деп те атайды.

Талаптардың ерекше түрлері

Жоғарыда аталған төрт заңнамалық талап санатына қосымша, әр түрлі жағдайларда қолданылатын көптеген басқа да "түрлері" бар. Кейде, егер белгілі бір өнертабысқа патент беру үшін заң талап етсе, нақты талап нысаны қажет болуы мүмкін, мысалы, белгілі заттың екінші медициналық қолданылуы үшін "швейцариялық типтегі" талап талап етілуі мүмкін. Талаптың нақты түрін пайдаланудың тағы бір себебі – белгілі бір құқық бұзушылар тобын анықтау болуы мүмкін.