Кіріспе
Кейінгі ағылшын-саксон Англиясындағы мұрагерлік салығы
the death duty
Heriot, from Old English heregeat ("war gear"), was originally a death duty in late Anglo Saxon England, which required that at death, a nobleman provided to his king a given set of military equipment, often including horses, swords, shields, spears and helmets. It later developed into a kind of tenurial feudal relief due from villeins. The equivalent term in French was droit du meilleur catel.
Мұрагерлік салығы
the death duty
Heriot, from Old English heregeat ("war gear"), was originally a death duty in late Anglo Saxon England, which required that at death, a nobleman provided to his king a given set of military equipment, often including horses, swords, shields, spears and helmets. It later developed into a kind of tenurial feudal relief due from villeins. The equivalent term in French was droit du meilleur catel.
Heriot, ескі ағылшын тіліндегі heregeat ("соғыс жарағы") сөзінен шыққан, кейінгі ағылшын-саксон Англиясындағы бастапқы мұрагерлік салығы еді. Ол бойынша ақсүйек адам қайтыс болғанда патшасына белгілі бір әскери жабдықтар жиынтығын беруі керек болды, оларға көбінесе жылқы, қылыш, қалқан, найза және дулыға кіретін. Кейіннен ол шаруалардан алынатын феодалдық міндет түріне айналды. Француз тіліндегі баламасы – droit du meilleur catel.
the death duty
Heriot, from Old English heregeat ("war gear"), was originally a death duty in late Anglo Saxon England, which required that at death, a nobleman provided to his king a given set of military equipment, often including horses, swords, shields, spears and helmets. It later developed into a kind of tenurial feudal relief due from villeins. The equivalent term in French was droit du meilleur catel.
Этимология
Бұл сөз көне ағылшын тіліндегі "here geatwa" сөзінен шыққан, яғни жауынгердің немесе әскердің қару-жарағы мен жабдықтарын (geatwa) білдіреді.
Тарих
Гериот – феодалдық Еуропадағы иелердің, крепостнойдың өліміне байланысты, ең жақсы атын, киімін немесе екеуін де тартып алу құқығы. Бұл құқықтың пайда болуы – иенің крепостнойға ат, қару-жарақ немесе соғысу үшін қару-жарақ беру дәстүрінен туындаған, сол себепті крепостной қайтыс болғанда иесі өз мүлкін қайтарып алуға құқылы болған. ХІ ғасырдың ортасынан бастап Батыс Саксония ақсүйектерінің өсиеттерінде кейде гериот төлемдері туралы айтылады (мысалы, Этельмердің жағдайы). Гериот мөлшерін реттеу туралы мәселе Кнуттың 1020-1023 жылдар аралығында жасалған заң кодексінде (II Кнут § 71) қарастырылған. Бұл міндеттің түрі дворянның мәртебесіне (граф, корольдің тегн, орташа тегн) және оның аймағына (Дания заңдары аймағы, Уэссекс) байланысты болды. Рыцарьлардың әлеуметтік тобы қалыптасқаннан кейін, олар өздеріне соғыс құралдарын сатып ала алғандықтан, иелердің өлімге байланысты мүлікке құқығы барлық адамдарға, тек рыцарьларға ғана емес, тарады. Крепостнойлар гериотты өсиеттерінде қарастыра алатын, бірақ шайқаста қаза тапқан жағдайда көбінесе гериот талап етілмейтін, себебі жеңімпаз әдеттегідей ат пен қару-жарақты алып кететін. XIII ғасырға қарай төлем ақшалай немесе заттай түрде, яғни жалға алушының ең жақсы мал немесе мүлігін беру арқылы жүзеге асырылды. Нұрлы дін қызметкері Жак де Витри гериот салған иелерді «өлімге ашкөз құстар, мәйітпен қоректенетін құрттар» деп атады. Гериоттың көптеген түрлері болды. Г.Г. Колтон заманауи гериоттың бір қызықты жағдайын хабарлайды: Гериот – феодалдық дәуірдегі көптеген қызықты заңдардың бірі, ол екі тарап арасындағы логикалық қажеттіліктен туындап, иелердің әдет-ғұрыптық құқықтары бастапқы себебі жойылғаннан кейін де сақталып қалғандықтан жалғасты. Бұл заң, сондай-ақ салық төлеуден бас тарту құқығы сияқты көптеген заңдар Еуропада ұзақ және даулы тарихқа ие. 1922 жылы Ұлыбританияда заң жүзінде жойылды.
Heriot is one of the many curious laws from feudal times that started because of a logical need between two parties, and persisted because a lord's customary rights tended to continue on even when their original reason no longer existed. This law and many others, such as the noble right not to pay taxes, have a long and contentious history in Europe. It was legally abolished in Britain in 1922.