Кіріспе

"Be Thou My Vision" (немесе Rob tú mo bhoile) – ирландтық дәстүрлі христиандық ән. Оның сөздері Дәлан Форгейлге жатқызылатын орта ирланд поэмасына негізделген. Ең белгілі ағылшын тіліндегі нұсқасы, шағын өзгерістермен, 1905 жылы Мэри Элизабет Бёрн аударған, кейін Элеонора Халл оны өлеңге айналдырып, 1912 жылы жариялаған. 1919 жылдан бері ол көбінесе ирланд халық әнімен орындалады, шіркеу ән жинақтарында "Слейн" деп белгіленген және Ұлыбританиядағы ең танымал әндердің бірі болып саналады.

Мәтін

Бастапқы көне ирланд тіліндегі "Rop tú mo Baile" мәтіні жиі 6-шы ғасырдағы Даллан Форгейлге жатқызылады. Алайда, ғалымдар оның одан кейін жазылғанын есептейді. Бірі 8-шы ғасырда, енді бірі 10-шы немесе 11-шы ғасырларда жазылған деп санайды. 14-шы ғасырдағы Адхам О Сианайнға жатқызылған қолжазбада орта ирланд тіліндегі поэманың қолмен жазылған көшірмесі бар, ол Ирландия Ұлттық кітапханасында сақталады. Екінші қолжазба Корольдік Ирландия академиясында сақталады, ол шамамен 10-шы немесе 11-шы ғасырға жатады. "Rop tú mo Baile"/"Be Thou My Vision" мәтіні ерте христиандық Ирландияның (шамамен 400-800 жж.) өмірінің кейбір аспектілерін көрсетеді. Бұл дұға лорика деп аталатын, қорғаныш сұрауға арналған дұғаның бір түрі. Құдайдың күші мен қорғанысын шақыру үшін шайқас қалқаны мен қылышты бейнелі түрде пайдалану, апостол Пауылдың Ефестіктерге жолдаған хатындағы "сенімнің қалқаны" және "Рухтың қылышы" туралы сілтемеге негізделген. Мұндай әскери символизм сол кезеңдегі христиан монастырьларының поэзиясында және ән жинақтарында кең таралған, себебі Ирландияда рулық соғыстар жиі болған. Өлеңде Құдай "Жеті көктің патшасы" және "Жоғары көктің Ұлы патшасы" деп сипатталады. 1905 жылы Мэри Элизабет Бёрн "Rop tú mo Baile" мәтінін ежелгі ирланд тілінен ағылшын тіліне "Эриу" журналында аударды. Ағылшын мәтіні алғаш рет 1912 жылы Ирландия әдеби қоғамының президенті Элеонор Хуллмен өлеңге түсірілді, және қазіргі таңда осы нұсқа ең көп қолданылады.

Музыкалық сүйемелдеу

Гимн ән кітабында «Slane» деп белгіленген әуенге орындалады, бұл ирланд халық әні, алғаш рет 1909 жылы Патрик Джойстің «Ескі ирланд халық музыкасы мен әндері» еңбегінде «With My Love on the Road» деген атпен жарияланған. Бұл әуен бұрынғы үлгілердің, мысалы «The Hielan's o' Scotland» және «By the Banks of the Bann» сияқты, қарапайым нұсқасы болып табылады, олар да Джойстің (1909) еңбегінде жинақталған. «Be Thou My Vision» сөздері алғаш рет 1919 жылы осы әуенмен біріктірілді (Leopold L Dix, 1861–1935 гармониялады). Эрик Раутли ағылшын ән кітабы үшін тағы бір нұсқасын гармониялады. Кейбір қазіргі заманғы орындауларда «Slane» әуенінің ырғағы өзгереді. Халық әндерін жинаушылар, мысалы, 1906 жылы жарық көрген ағылшын ән кітабының редакторларының бірі Ральф Воган Уильямс сияқты, ән әуенінің атауын оны жинаған жермен байланыстыру кең таралған практика болды. Slane – Ирландиядағы ауыл. 20-ғасырда осы әуенге тағы төрт гимн қойылды. Біріншісі – Ян Струтердің 1931 жыл шамасында жазған «Lord of All Hopefulness» әні. Екіншісі – Дж. С. Уинслоудың 1961 жылы алғаш жарық көрген «Lord of Creation, to Thee be All Praise» әні. Үшіншісі – Джон Л. Белл мен Грэм Моул жазған және 1989 жылы алғаш жарық көрген «God, In the Planning and Purpose of Life» атты танымал үйлену гимні. Төртіншісі – Томас Майклсонның «Wake Now My Senses» әні, ол 1994 жылы Unitarian Universalist Association баспасынан шыққан «Singing the Living Tradition Hymnal» жинағында жарияланды. «Gå inte förbi» («Доңға баспа») – швед әншісі Питер Йобак пен норвегиялық әнші Сиссел Киркьебо орындаған, Ульф Шагерман жазған дуэт. Йобак швед тілінде, ал Сиссел норвег тілінде ән айтады. Бұл ән 2003 жылы сингл ретінде және Йобактың Рождестволық альбомының кеңейтілген қайта басылымы «Jag kommer hem igen till jul» альбомында жарық көрді. 2003 жылғы Рождествода Норвегия мен Швецияда хит болды, ал Данияда Микаделика түсірген музыкалық видеосы жасалды. Норвегиялық «VG» газеті бұл әнге 6 баллдан 4 балл берді.

Әндер мәтіні

Қазіргі кезде "Be Thou My Vision" деп аталатын түпнұсқа мәтіндер көне ирланд тілінде жазылған, ал стилі қазіргі заманғы ирланд тіліне ұқсас. Гимн қазіргі ирланд тіліне көп рет аударылған. Ең танымал аударма Донегал графтығының Гаот Добхайр ауылынан шыққан Аод О Дугайнге тиесілі. Оның аудармасының екі шумағын оның немересі Моя Бреннан жазды – оның мәтінінің бір бөлігі алғаш рет көпшілік назарына ұсынылды. Содан бері осы екі шумақты Рома Дауни, Аойф және Иона сияқты көптеген әртістер жазды. Бұл шумақтар жоғарыдағы көне ирланд мәтінінің алғашқы екі шумағына өте жақын аудармалар болып табылады. Көне ирланд тілі қазіргі шотланд гаэлінің ата-бабасы болғандықтан, әнді Сеитидх Мхорайрадан аударған және Сабхал Мор Остаиг баспасында жариялаған. Элеонора Халлдың 1912 жылғы ағылшын аудармасының екі нұсқасы бар; біреуі, ирланд және шотланд гимн жинақтарында (соның ішінде Шотландия шіркеуінің гимн кітабында) жиі қолданылады, ол 10.10.10.10 өлшеміне сәйкес келеді, ал ағылшын кітаптарында (мысалы, Жаңа ағылшын гимні) қолданылатын парафразаланған нұсқа 10.11.11.11 өлшеміне сәйкес келеді.