Кіріспе

жиналыстың түрі Әлеуметтік жиналыс

Салон – бұл үй иесі ұйымдастыратын адамдардың жиналысы. Мұндай жиналыстар көбінесе Горацийдің поэзия мақсатын «құлыққа келтіру немесе білім беру» (лат. aut delectare aut prodesse) деген анықтамасына сәйкес келеді. 17-18 ғасырлардағы француз әдебиеті мен философиясының салондық дәстүрі бүгінге дейін жалғасуда. 17 ғасырдың соңына дейін мұндай жиналыстар көбінесе жатын бөлмеде өткізілетін (жатын бөлмесінің құпиялы түрі ретінде қарастырылатын): әйел төсегінде жатып, жақын достарын ортаға төселген орындықтарда немесе кіші төсектерде қабылдайтын. Бұл практика Людовик XIV-нің барлығы тұрған шағын рәсімдерімен салыстырылады. «Руэль» дегені – сөзбе-сөз «тар көше» немесе «жолақ» деген мағынаны білдіреді, ол жатын бөлмедегі төсек пен қабырға арасындағы кеңістік. Ол көбінесе 17 ғасырдың бірінші жартысында әйелдер айналасында құрылған зиялы және әдеби топтардың – «пресьеузалардың» жиналыстарын белгілеу үшін қолданылды. Франциядағы алғашқы танымал салон Париждегі Лувр сарайынан алыс емес жердегі Рамбуйе қонақ үйі болды, оны 1607 жылдан өліміне дейін үй иесі, Римде туған Екатерина де Вивонн, Рамбуйе маркизасы (1588–1665) басқарды. Ол салонның әдеп ережелерін қалыптастырды, олар ерте итальяндық рыцарлық кодекстеріне ұқсас болды. Ұлыбританияда математик және өнертапқыш Чарльз Бэббидж Франциядан ғылыми кеш – салонның бір түрін енгізген деп есептеледі. Бэббидж 1828 жылдан бастап сенбі күнгі кештерде кештер өткізе бастады.

Салонды зерттеу

Салон тарихы оңай емес. Салонды феминист, марксист, мәдени, әлеуметтік және интеллектуалды тарихшылар терең зерттеді. Бұл әдістемелердің әрқайсысы салонның әртүрлі аспектілеріне назар аударады, демек француз тарихы мен жалпы ағартушылық дәуіріндегі оның маңыздылығы туралы әртүрлі талдаулар бар. Басты тарихи-тарихнамалық пікірталастар салондар мен қоғамдық кеңістік арасындағы қарым-қатынасқа, сондай-ақ салондардағы әйелдердің рөліне қатысты. Салондарды тарихи кезеңдерге бөлу оларды қоршаған түрлі тарихи-тарихнамалық пікірталастарға байланысты қиын. Көптеген зерттеулер 16 ғасырдың басынан 18 ғасырдың соңына дейін созылады. Гудман өзінің зерттеуін Франция революциясымен аяқтайды, онда, оның сөзіне сәйкес: «әдеби қоғамдық кеңістік саяси кеңістікке айналды». Стивен Кале салыстырмалы түрде жалғыз, ол салонның кезеңін 1848 жылғы революцияға дейін ұзартуға тырысты: Француз салондарының болуын толыққанды әлеуметтік құрылым мен көзқарас қолдады: бекерші аристократия, амбициялы орта тап, белсенді интеллектуалдық өмір, ірі қалалық орталықтың әлеуметтік тығыздығы, қоғамдық дәстүрлер және белгілі бір аристократиялық феминизм. Бұл әлем 1789 жылы жойылған жоқ. 1920 жылдары Гертруда Стайннің сенбі күнгі кешкі салондары (Эрнест Хемингуэйдің «Қозғалмалы мереке» кітабында сипатталған және Вуди Алленнің «Парижде түн ортасында» фильмінде көркем бейнеленген) Пабло Пикассо және Элис Б. Токлас сияқты 20 ғасырдың басқа да көрнекті тұлғаларын қамтығаны үшін танымал болды. Оның замандасы Натали Клиффорд Барнидің қолмен жасалған кешкі ас жиынтығы Бруклин мұражайында қойылған. Штайн сияқты ол да сол кезде Парижде тұратын автор және американдық экспат болды, ол Эрнест Хемингуэй мен Ф. Скотт Фицджеральд қатысқан әдеби салондар өткізді. Ол салонға қатысушылармен жеке кездесулер өткізу үшін арт жағында эскиздік храм бар үй сатып алды, оны «Достық храмы» деп атады. 2018 жылы Барнард колледжінің профессоры Кэролайн Вебердің «Пруст герцогинясы: Ғасыр соңындағы Париждің қиялын баурап алған үш әйгілі әйел» кітабы Пулитцер сыйлығына үміткер болды және Пруст өзінің ең көркем кейіпкерін, Германтес герцогинясын жасау үшін қолданған үш париждік салон иесін терең зерттеуден өткізді.

Салонның әңгімесі, мазмұны және нысаны

Қазіргі заманғы әдебиеттерде салон туралы жазылғанда әдептілік, сыпайылық және шыншылдық туралы идеалистік көзқарастар басым, бірақ олардың осы стандарттарға сай келгендігі күмәнді. Бұл ескі мәтіндер негізінен ұғымды пікірталастар мен теңдікке негізделген сыпайы әңгімелерді көрсетеді. Дена Гудман салонның бос уақытты өткізуге арналған орын немесе «әдептілік мектептері» емес, «философиялық қауымдастықтың өзегі» болғанын, сонымен қатар Ағарту процесінің ажырамас бөлігі екенін айтады. Қысқасы, Гудман 17-18 ғасырларда аристократиялық «әдептілік мектептерінен» пайда болған академиялық, Ағарту салондарының қалыптасқанын дәлелдейді. Гудман әдептіліктің екінші орында тұрғанын, ал бастысы – академиялық талқылаулар болғанын көрсетеді. Салонның гүлденген кезеңі «әңгіме дәуірі» деп аталады. Салонның қандай болу керектігін анықтауда, салон ішінде қандай тақырыптар талқыланғаны, яғни не сөйлеуге болады және не сөйлеуге болмайды деген мәселелер маңызды. Салон иелері әңгімені басқаруға және модерациялауға тиіс болған (Салондағы әйелдерге қараңыз). Дегенмен, тарихшылар арасында не сөйлесуге болады және не сөйлесуге болмайды деген жалпы пікір жоқ. Марсель Пруст «саясатқа қатысты әңгімелерге қатаң тыйым салынғанын» айтқан. Ал басқалары үкімет туралы мәселелер ғана талқыланғанын болжайды. Талқылау мазмұнына қатысты келіспеушіліктер салонның қоғамдық сферамен қарым-қатынасының неге осыншалықты даулы екенін түсіндіреді. Мәдени тұрғыдан маңызды жеке тұлғалар мен топтар өздерінің мәдениетке, өнерге, әдебиетке және саясатқа қосқан үлесі үшін шабыт көзі ретінде құрметті таныстар тобымен жүйелі түрде өткізілетін қызығушылықты, зерттеуші әңгімелерді көрсетеді, бұл кейбір ғалымдарды салонның қоғамдық сфераға тигізген әсері бұрынғыдан да кеңірек болғанын болжауға жетелейді.

Салон және "қоғамдық сфера"

Салон тарихының соңғы зерттеулері Юрген Хабермастың «Жалпы сфераның құрылымдық трансформациясы» еңбегімен үлкен үлесте болды (оның 1978 жылы француз тіліне, ал 1989 жылы ағылшын тіліне аударылуы осының себебі болды), онда салонның зор тарихи маңызы бар екені айтылды. Осылайша, әйелдер салон тарихын зерттеуде үстемдік сақтап қалғанмен, салонға қатысты зерттеулердің саны арта түсті, олардың көп бөлігі Хабермастың теориясына тікелей жауап ретінде немесе оның ықпалымен жасалды. Салонның қоғамдық сфераның бір бөлігі екенін қорғайтын ең маңызды жұмыс – Дена Гудманның «Хаттар республикасы» кітабы, онда «қоғамдық сфера салон, баспасөз және басқа да әлеуметтік институттармен құрылымдалған» делінеді. Хабермастың салон тарихнамасындағы басымдығына кейбір зерттеушілер сын айтты, олардың ішінде Пеккач Гудманның «Хаттар республикасын» ерекше сынға алды, себебі ол «Хабермастың тезисін қолдау мақсатымен» жазылған, оны тексеру үшін емес. Ал теорияның өзі салонның мәнін түсінбегендігі үшін сыналды. Дегенмен, Хабермастың салонды түсіндіруге қатысты басты сын – ең ықпалды салон оппозициялық қоғамдық сфераның бөлігі емес, керісінше, сарай қоғамының кеңейтілген нұсқасы болды. Бұл сын негізінен Норберт Элиас еңбегі «Әдеп тарихынан» туындайды, онда Элиас салонға тән маңызды ұғымдар – сыпайылық, әдептілік және адалдық – «сарай адамдары өз мінез-құлқының сапасын белгілеу үшін кең немесе тар мағынада дерлік синоним ретінде қолданған» делінеді. Жоан Ландес осымен келіседі, «салон белгілі бір дәрежеде институционалды сарайдың жалғасы ғана болды» және қоғамдық сфераның бөлігі болудың орнына, салон оған қарсы болды. Эрика Харт осы пікірді қолдайды, себебі мемлекет «салонға емес, бейресми академияға ие болды», себебі академияда «келіспеушілік дәстүрі» болды, ал салон мұндай дәстүрден мүлдем құр жайылды. Бірақ Ландестің салонға деген көзқарасы Элиас пен Хабермас мектебінен тәуелсіз, өйткені ол салонды «ерекше институт» ретінде қарастырады, оны қоғамдық сфераның немесе сарай қоғамының бөлігі деп толыққанды сипаттауға болмайды. Стивен Кале сияқты басқалар қоғамдық және жеке сфералар салон ішінде біртіндеп үйлесетінін айтады. Антуан Лильти де осыған ұқсас пікір білдіреді, салонды «париждік жоғары қоғамдағы институттар» деп сипаттайды.

Әйелдер мен салондар туралы пікірталастар

Салонға қатысты тарихшылар дәстүрлі түрде әйелдердің рөліне назар аударды. 19-шы ғасырдағы және 20-шы ғасырдың көп бөлігіндегі еңбектер көбінесе салонның қауесеттері мен "ұсақ-түйек интригаларына" тоқталды. Осы кезеңдегі басқа да жұмыстар салон әйелдерінің жағымды тұстарын қарастырды. Шындығында, Джоланта Т. Пекачтың айтуынша, әйелдердің салон тарихында басымдық тануы салонды зерттеуді көбінесе әуесқойларға қалдырды, ал ерлер Ағартушылықтың "маңыздырақ" (және еркектерге тән) салаларына ден қойды. Тарихшылар көбінесе жеке салон иелеріне назар аударып, Герберт Баттерфилд анықтаған виггерлік, еркектер басым тарихқа параллель "ұлы әйел" тарихын жасады. Тіпті 1970 жылдары да салон иелерінің ерекше жағдайының әсерін талдамай, тек жеке оқиғаларға ғана тоқталған еңбектер жарық көрді. Салон иелерінің салон ішінде атқаратын маңызды рөлі 20-шы ғасырдың соңында, ерекше феминистік тарихнаманың пайда болуымен, кеңінен және терең зерттелді. Каролин Лугидің сөзіне сәйкес, салон "әйелдердің салонмен айқын байланысымен" және француз қоғамында олардың оңды әлеуметтік рөл атқарғанымен ерекшеленді. Ағартушылық туралы жалпы мәтіндер, мысалы, Дэниел Роштің "Ағартушылық Франциясы" еңбегі, әйелдердің салон ішінде басымдық танытқанын, бірақ олардың ықпалы осы орындардан тысқары жерлерге кеңінен таралмағанын мойындайды. Дегенмен, Гудманның "Әдебиет Республикасы" салон ішіндегі әйелдердің рөлі және Ағартушылықтың жалпы мәселесі төңірегінде нақты пікірталас тудырды. Гудманның пікірінше: "Салон иелері әлеуметтік жағдайын жақсартуға ұмтылмаған, бірақ зиялы, өздігінен білім алған және білім берумен айналысқан әйелдер болды, олар Ағартушылық Әдебиет Республикасының құндылықтарын қабылдап, салонды өздерінің әлеуметтік, зияли және білім беру қажеттіліктеріне сәйкес қайта құрды". Аристократияның бай өкілдері әрқашан өз сарайларына ақындар, жазушылар мен суретшілерді тартып, көбінесе меценаттықпен қызығушылық танытқан, бұл салоннан ерекшеленетін ерекшелік. Салонды сарайдан ажырататын тағы бір ерекшелік – әлеуметтік иерархияның болмауы және түрлі әлеуметтік топтардың араласуы. 17-ші және 18-ші ғасырларда "салон[дар] әртүрлі жыныстар арасындағы қарым-қатынасты ынталандырды [және] ақсүйектер мен буржуазияны біріктірді". Салон әлеуметтік кедергілерді жоюға көмектесіп, Ағартушылық салонның дамуына жағдай жасады. 18-ші ғасырда мадам Жофрин, м-ль де Леспинас және мадам Некердің басшылығымен салон Ағартушылықтың институтына айналды. Ағартушылық салон париждік қоғамды, "Энциклопедияны" жасайтын прогрессивті философтарды, Блюстокингтерді және басқа да зиялыларды түрлі тақырыптарды талқылауға жинады.

Франциядан тыс салондар

Салондық әлеуметтік өмір Еуропаға жылдам тарады. 18-шы және 19-шы ғасырларда Еуропаның көптеген ірі қалаларында париждік үлгідегі салон ассамблеялары өткізілді.

Бельгия

Бельгия құрылғанға дейін Беатрикс де Кусанс Брюссельде, сол кездегі Испан Нидерландында 17 ғасырдың ортасында салон өткізді. 18 ғасырдың соңында Анна д'Ивтің саяси салоны 1789 жылғы Брабант революциясында маңызды рөл атқарды. Бельгияда 19 ғасырда Констанция Тротті ұйымдастырған салонға мәдениет қайраткерлері, бельгиялық аристократия және француздық эмигранттар тобы жиналды.

Дания

Данияда салон мәдениеті 18 ғасырда қалыптасты. Кристин Софи Холштейн мен Шарлотта Шиммельман 18 ғасырдың басында және соңында ең белгілі үй иелері болды, екеуі де саяси ықпалға ие болды деп есептелді. Данияның алтын ғасыры кезінде, 18 ғасырдың аяғы мен 19 ғасырдың басында, әдеби салон Дания мәдени өмірінде маңызды рөл атқарды, әсіресе Фридерика Брунның Софиенхольмде және Камма Рахбектың Баккехустеде ұйымдастырған әдеби салондары, сондай-ақ Берта Цукеркандлдің салондары. Неміс тілінде сөйлейтін, көбінесе азатталған еврейлер бай мәдени өмірге енгісі келді. Алайда, жеке еврейлер қиын жағдайға тап болды: оларға жаңа мүмкіндіктер ашылды, бірақ қауіпсіз қауымдастықтың қолдауы болмады. Еврей әйелдері үшін қосымша мәселе де болды. Неміс қоғамы әдеттегі гендерлік рөлдерге шектеулер қойды және антисемитизмді күшейтті, сондықтан білімді еврей әйелдері мәдени салонға бет бұрды. Бірақ 1800 жылдан бастап салон саяси және әлеуметтік табысқа жетті. Салон еврей әйелдеріне өз үйлерінде еврейлер мен еврей емес адамдардың салыстырмалы теңдікте кездесетін орын құруға мүмкіндік берді. Бір ойлы адамдар бірге өнер, әдебиет, философия немесе музыканы зерттей алатын. Осы білімді, мәдениетті еврей әйелдері әлеуметтік геттоның шектеулерінен құтыла алды. Әрине, әйелдердің отбасылары байлыққа немесе мәдениетке байланысты болуы керек еді. Ақсүйектер, жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер, жазушылар, философтар мен суретшілер жиналған осы әртүрлі жиындарда еврей салон иелері еврей интеграциясының құралын жасады, меценаттар мен суретшілердің еркін ой алмасуына жағдай жасады. Генриетте Лемос Герц, Фанни Мендельсон Хенсель, Доротея Мендельсон Шлегель, Амали Вольф Биер және кем дегенде он екі басқа салон иесі даңқ пен құрметке ие болды. Испанияда – Мария дель Пилар Тереза Каетана де Силва и Альварес де Толедо, 18-ші ғасырдың соңында Альбаның 13-ші герцогинясы; ал Грецияда – 17-ші ғасырда Александра Маврокордату.

Италия

Италияда салон дәстүрі ерте заманнан қалыптасқан; Джованна Дандоло 1457–1462 жылдары Венеция доджы Паскуале Малипиероның әйелі ретінде суретшілерді демеушілік етіп, оларды жинағандығымен танылды, ал куртизан Туллия д’Арагона 16 ғасырда өз салонын өткізді. 17 ғасырда Римде Швецияның тақтан бас тарған королевасина Кристина мен принцесса Колонна, Мария Манчини салон иелері ретінде бәсекелестікке түсті. 18 ғасырда Аврора Сансеверино Неапольде ойшылдар, ақындар, суретшілер мен музыканттарға платформа ұсынып, барокко Италиясының маңызды тұлғасына айналды. Әдеби салон дәстүрі Италияда 19 ғасыр бойы гүлдене берді. Әрине, көптеген салон болды, олардың ішінде Миландағы Клара Маффеи, Флоренциядағы Эмилия Перуцци және Туриндағы Олимпия Савио ең танымалдары саналды. Салонға 19 ғасырдың көптеген көрнекті өкілдері тартылды, олардың ішінде романтик-суретші Франческо Хайец, композитор Джузеппе Верди және натуралист жазушылар Джованни Верга, Бруно Сперани және Матильда Серао болды. Салон 19 ғасырдағы Италияда өте маңызды қызмет атқарды, себебі ол жас қатысушыларға белгілі тұлғалармен байланысуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, ол үкіметтік цензурадан қашуға да көмектесті, өйткені қоғамдық пікір алмасу жеке өтетін. Италиядағы салонның алтын ғасыры бірігуге дейінгі кезеңмен сәйкес келеді дей берсе болады, содан кейін газеттердің өркендеуі салонды итальяндық қоғам үшін маңызды ақпарат алаңы ретінде ығыстырды.

Латын Америкасы

Аргентинаның революциялық процесіндегі ең белсенді әйел тұлғасы Марикита Санчес Буэнос-Айрестің жетекші салоншысы болды. Ол революция ісіне шын жүректен берілді, ал оның үйіне замандас жетекші тұлғалар жиналатын. Онда әдеби тақырыптармен қатар, ең маңызды мәселелер де талқыланды. Марикита Санчес Аргентина тарихында кеңінен еске алынады, себебі Аргентинаның ұлттық әнұраны алғаш рет 1813 жылғы 14 мамырда оның үйінде орындалды. Колониялық Буэнос-Айрестегі тағы бір белгілі салоншылар – Мерседес де Лассальде Риглос және Флора Аскуенага. Марикита Санчеспен бірге, олардың үйлерінде болған әңгімелер Аргентинаның Испаниядан тәуелсіздік алу жолындағы күрестің бастапқы кезеңі – мамыр революциясына ұласты.

Польша-Литва

Польша-Литва кең одақтастығында герцогиня Эльжбета Сиеньявская 17 ғасырдың соңында салон ашты. Ол 18 ғасыр бойына өте танымал болды. Ең әйгілісі – 18 ғасырдың соңында король Станислав II Август өткізген бейсенбі күнгі түскі астар, ал ең белгілі салон иегерлерінің қатарында Барбара Сангушко, Зофия Любомирская, Анна Яблоновская, ертедегі танымал ғалым және ғылыми заттар мен кітаптарды жинаушы, Изабелла Чарториска және одан кейін осы атты иеленген, Польшаның алғашқы мұражайын құрған және поляк композиторы Фредерик Шопеннің демеушісі болған ханшайым Изабелла Чарториска бар еді.

Ресей

Салон мәдениеті Ресей империясына 18 ғасырда орыс аристократиясының батыстық, әсіресе француздық мәдениетке құштарлығы кезінде енгізілді. 19 ғасырда Санкт-Петербург және Мәскеуде ақсүйектер ұйымдастырған бірнеше танымал салондар жұмыс істеді, олардың ең белгілісі – 1820 жылдардағы Мәскеудегі Зинаида Волконскаяның әдеби салоны.

Швеция

Швецияда салон 17 ғасырдың аяғында пайда болып, 19 ғасырдың аяғына дейін дамыды. 1680 және 1690 жылдары графша Магдалена Стенбоктың салоны Стокгольмде шетелдік елшілердің байланыс орнату үшін жиналатын орынға айналды, ал оның құмар ойындарының үстелі Швецияның сыртқы саясатының орталығы деп сипатталды. Швецияның бостандық дәуірінде (1718–1772) әйелдер саяси пікірталасқа қатысып, саяси салон арқылы «Шапандар» (партия) мен «Қалпақтар» (партия) арасындағы күресте өздерінің жақтастарын қолдады. Саясаттан бөлек, Хедвиг Шарлотта Норденфлихт әдеби академия «Танкебьяггарорденнің» үй шаруасы ретінде, ал Анна Мария Ленгрен Корольдік швед академиясы үшін солай болды. Густав дәуірінде Анна Шарлотта Шрёдерхаймның үйі оппозицияның орталығы ретінде танымал болды. 19 ғасырдың бірінші жартысында салон иелерінің саяси істерге әсері бар екені айтылды, бұл 1820 жылдары Аврора Вильгельмина Коскуллға, ал 1840 жылдары Улла Де Гирге қатысты. Алайда, 19 ғасырда Швециядағы жетекші салон иелері саясаттан гөрі өнер мен қайырымдылықпен аты шықты. 1820 жылдан бастап екі онжылдық бойы Малла Сильверстолпе Упсаладағы жұма кешкі салонымен танымал болды, ол Швециядағы романтизм дәуірінің және, мүмкін, Швециядағы ең әйгілі әдеби салонның орталығына айналды. 1860 және 1870 жылдары Стокгольмдегі бай меценат Фредрика Лимнеллдің Лимнелл салоны швед мәдени элитасының танымал орталығы болды, мұнда әсіресе жазушылар бай меценаттармен байланыс орнату үшін жиналды, ал бұл рөлді 1880 және 1890 жылдары Калла Курманның Курман қабылдаулары иеленді.

Испания

Иберия немесе Латын Америкасында тертулия – әдеби немесе өнерге байланысты әлеуметтік жиын. Бұл сөз испан тілінен бастау алған және латын мәдени аясын сипаттағанда ағылшын тілінде жиі қолданылмайды. 20-шы ғасырдан бері, дәстүрлі тертулия жеке үйлерден шығып, бар сияқты қоғамдық орындарда белгілі бір уақытта жүйелі түрде өтетін шараға айналды, бірақ кейбір тертулиялар әлі де жеке кеңістіктерде ұйымдастырылады. Оған қатысушылар өздерінің жаңа туындыларын ортаға салады (өлеңдер, әңгімелер, басқа да жазбалар, тіпті суреттер немесе әндер).

Швейцария

Швейцарияда салон мәдениеті 18-шы ғасырдың ортасында қалыптасты, оны Бернде Джули Бондели және Цюрихте Барбара Шультес сияқты тұлғалар ұсынды. Ал Анна Мария Рюттиманн Майер фон Шауэнзидің салоны 19-шы ғасырдың басында зор ықпалға ие болды. Женева көліне жақын орналасқан Коппе сарайында, Парижден қуылған салон иесі және жазушы мадам де Сталь, француз төңкерісінен кейін және әсіресе Наполеон Бонапарттың билігі тұсында маңызды рөл атқарған салон ұйымдастырды. Бұл топ Коппе тобы деп белгілі болды. Де Сталь өмірінде отызға жуық еңбек жазған, олардың ішінде «Германия туралы» (1813) ең танымал болды. Ол Франсуа Жерар және Элизабет Виже Лебрун сияқты көрнекті суретшілердің туындыларында бейнеленген.

Ұлыбритания

XVIII ғасырдағы Англияда Элизабет Монтегю салон өткізді, оның салонында "блюстокинг" термині пайда болды және ол "Көк шұлықтар қоғамын" құрды, сондай-ақ Хестер Трал да салон ұйымдастырды. XIX ғасырда орыс бароншасы Мери фон Бруиннинг Лондонның Сент-Джонс Вуд аймағында 1848 жылғы төңкерістердің (Қырқ сегізіншілер) негізінен неміс босқындары үшін салон ұйымдастырды. 1860 жылдары Клеменция Тейлор, ерте феминист және радикал, Кампден Хиллдегі Обри үйінде салон өткізді. Оның салонына Монкур Д. Конвей, Луиза Мэй Алкотт, Артур Мунби, феминисттер Барбара Бодишон, Лидия Беккер, Элизабет Блэкуэлл және Элизабет Маллесон қатысты. XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында Фокс отбасы басқарған Кенсингтондағы Голландия үйі француз салонына ұқсас болды, көбінесе Виг партиясының жақтастары жиналатын. 1828 жылдан 1840 жылдарға дейін Чарльз Бэббидждің сенбі күнгі кештері де осыған ұқсас құбылыс болды, ол ерлер мен әйелдерді, ғалымдар мен жазушыларды тартты. Жақында Перле Места сияқты "қоғамдық той берушілер" де осындай салон ұйымдастырды. Стеттаймерлер, оның ішінде суретші Флорин Стеттаймер, 1920 және 30-жылдары Нью-Йорктегі үйлерінде жиналыстар өткізді. Гарлем Ренессансы кезінде Рут Логан Робертс, Джорджия Дуглас Джонсон және Зора Нил Херстон афроамерикандық әдебиеттің, сондай-ақ сол кездегі Гарлемнің мәдениеті мен саясатындағы жетекші тұлғаларды біріктіретін салон ұйымдастырды.

Қазіргі заманғы салон

Қазіргі заманғы дәстүрлі салонның нұсқалары (кейбіреулері әдебиетке баса назар қойса, ал басқалары өнер мен ғылымның басқа да салаларын зерттейді) бүкіл әлемде жеке үйлерде және қоғамдық орындарда өткізіледі. Салли Куинн және оның күйеуі Бен Брэдли 1970 жылдардан 2000 жылдарға дейін Вашингтон қаласында ықпалды салонды ұйымдастырды. "Бұл жұбайлардың Джорджтаун қаласындағы тарихи үйіне шақыру ел астанасындағы ең қадірлі мәртебе белгісінің бірі болып саналды, ол қуатты, талантты және зиялы адамдардың элиталық салонына кіруге мүмкіндік берді." 1980 жылдары бұрынғы қаһар, музыкант Теодора ди Марко және оның әпкесі Норма Лондонның Ноттинг-Хилл қаласындағы үйлерінде музыкалық кештер мен пікірталастар ұйымдастырды. 2014 жылы цифрлық өмірдің жекеленуіне жауап ретінде жеке іс-шаралар мен салонның танымалдылығы артты. 2021 жылы пандемияның жекеленуіне жауап ретінде, бұл қозғалыстың бір бөлігі болған Сьюзан МакТавиш Бест, өз қауымдастығында салон өткізуді қалағандарға арналған "Салон иесі" деп аталатын білім беру ресурсын іске қосты.

Сөздің басқа қолданыстары

Салон сөзі көркемөнер көрмелерін де білдіреді. Париж салоны 1673 жылдан бастап, Лувр сарайының Салон Карресінен көп ұзамай көшірілген, Корольдік сурет және мүсін жасау академиясының мүшелерінің жаңадан жасалған суреттері мен мүсіндерінің ресми түрде бекітілген көрмесі болды. Салон атауы басқа орындар табылғаннан кейін де сақталды, тіпті көрмелердің арасы екі жылға созылды. 1748 жылы іріктеу үшін қазылар алқасы жүйесі енгізілді, және салон 1881 жылы үкімет ресми қолдауын кері тартып алғаннан кейін де маңызды жылдық шара болып қала берді. Салон стиліндегі көрме немесе салон стиліндегі ілу деген сөздер көптеген суреттерді көрсету тәсілін сипаттайды, олар бірнеше биіктікте, көбінесе биік қабырғаға жақын тығыз орналастырылуын қажет етеді.