Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Союз 35 (Союз 35, Union 35) – 1980 жылы Салют-6 ғарыш станциясына ұшқан совет пилотирленген ғарыш рейсі. Бұл айналасындағы нысанға жеткен оныншы және сәтті аяқталған сегізінші байланыс болды. Союз 35 экипажы ғарыш станциясында ұзақ мерзімге жұмыс істеген төртінші экипаж еді. Космонавттар Леонид Попов пен Валерий Рюмин ғарышта 185 күн өткізіп, ғарыштағы төзімділік бойынша жаңа рекорд орнатты. Рюмин бұрынғы миссиясын осыдан сегіз ай бұрын ғана аяқтаған еді. Олар төрт келуші экипажды қабылдады, оның ішінде алғашқы венгр, куба және вьетнамдық космонавттар болды. Ұзақ мерзімді экипаждар енді әдеттегідей кемелерді алмастырып, Союз 35 кемесі келе жатқан Союз 36 экипажын Жерге қайтару үшін пайдаланылды, ал тұрақты экипаж Союз 37-мен оралды.
Soyuz 35 (Союз 35, Union 35) was a 1980 Soviet crewed space flight to the Salyut 6 space station. It was the 10th mission to and eighth successful docking at the orbiting facility. The Soyuz 35 crew were the fourth long duration crew to man the space station. Cosmonauts Leonid Popov and Valery Ryumin spent 185 days in space, setting a new space endurance record. Ryumin had completed a previous mission only eight months before. They hosted four visiting crews, including the first Hungarian, Cuban and Vietnamese cosmonauts. As long duration crews now routinely swapped spacecraft with incoming crew, the Soyuz 35 craft was used to return the visiting Soyuz 36 crew to Earth, while the resident crew returned in Soyuz 37.
Экипаж ұшырылады, станцияны іске қосу
Союз 35 1980 жылдың 9 сәуірінде Леонид Попов пен Валерий Рюминмен бірге орбиталық «Салют-6» ғарыш станциясымен жоспарланған кездесу үшін ұшырылды. Бұл ұшырудан бұрын, ұшқышсыз ғарыш станциясының қызметі күшейген еді. Ұшқышсыз сынақ кемесі «Союз Т 1» 23 наурызда станциядан ажыратылып, 25 наурызда орбитадан шығарылғанға дейін бірнеше ай бойы станциямен байланыста болды. Қосалқы экипаждың ешқайсысының бұрынғы ғарышқа ұшу тәжірибесі болмағандықтан («Союз-25» миссиясының сәтсіздігінен кейін қажетті талап), Рюминге Лебедевті алмастыру немесе миссияны кейінге жылдыру мүмкіндігі берілді. Ол бұрынғы тамыз айында алты айлық миссиясын аяқтаған болатын. Бұл жағдай Рюминнің отбасын қатты мазалады. «Союз-35» экипажы 10 сәуірде бос алдыңғы түйіспе портты пайдаланып, ғарыш станциясына қосылып, ішке кірді. Рюмин бұрынғы экипаж қалдырған дәстүрлі хабарламаны оқыды, ол өзі алатынын күтпеген хат еді. «Салют-6» орбитада төртінші жылына енгенде, тозудың белгілері көріне бастады. Рюмин трансфер бөліміндегі екі қарау терезесінің мөлдірлігін жоғалтқанын байқады. Терезелерде микрометеориттер мен орбиталық қалдықтардың салдарынан көптеген сынықтар болды. Космонавттар ориентацияны басқару және тіршілік ету жүйелерінің компоненттерін ауыстырды, жаңа ескерту жүйесін орнатты, станцияның сағаттарын ЦУП Миссиялық бақылау орталығының сағаттарымен синхрондады, қосымша аккумуляторды қосты және «Прогресс-8» көмегімен тіршілік ету жүйесінің оттегі мен азот резервуарларын толтырды. 15 сәуірде «Прогресс-8» миссиясы аяқталды. Экипаж оны қоқыспен толтырды, содан кейін үш күннен кейін ажыратып, орбитадан шығарды. Содан кейін 29 сәуірде «Прогресс-9» ұшырылып, станциямен байланысты. Келесі күні, цистерна мен «Салют» станциясы арасындағы судың алғашқы ауысуы аяқталды. Жүк тасымалы және отын құю операциялары 12 мамырға дейін аяқталды. Осы ұшумен «Салют» ұзақ мерзімді экипажға толық қамтамасыз етілді. Экипаж шағын жөндеу жұмыстарын жүргізді және «Лотос» эксперименті орындалды, ол тез қатаю материалдарын пайдаланып пластикалық бұйымдар жасауды қамтиды. Қосымша эксперименттерде полиуретан көбігін өндіру және орбитада құрылымдарды құрастыруда оның мүмкіндіктерін зерттеу жүргізілді.
Soyuz 35 was launched 9 April 1980 with Leonid Popov and Valery Ryumin aboard for a planned rendezvous with the orbiting Salyut 6 space station. The launch followed increased recent activity with the uncrewed space station. An uncrewed test craft, Soyuz T 1, spent several months docked to the station until it was undocked 23 March and deorbited 25 March. As none of the back up crew had previous flight experience (required since the failure of the Soyuz 25 mission), Ryumin had been given the choice of replacing Lebedev or delaying the mission. This despite having completed a six month mission only the previous August. Ryumin's family was upset by this turn of events. The Soyuz 35 crew docked with and entered the space station on 10 April, using the vacant front port. Ryumin read the traditional note left by the previous crew, a note he had written with no expectation he would be the one receiving it. With Salyut 6 now entering its fourth year in orbit, some signs of wear and tear were becoming evident. Ryumin noted that the two viewports in the transfer compartment had lost their transparency. The windows also had many chips in them caused by micrometeoroids and orbital debris. The cosmonauts replaced components of the attitude control system and life support system, installed a new caution and warning system, synchronized the station's clocks with those in the TsUP Mission Control Center, added an storage battery, and used Progress 8 to refill the life support system's oxygen and nitrogen tanks. On 15 April, Progress 8's mission was completed. The crew loaded it with garbage, after which it was undocked and deorbited three days later. Then Progress 9 was launched, docking with the facility on 29 April. The next day, the first ever transfer of water between a tanker and a Salyut station was completed. Cargo transfers and refuelling operations were completed by 12 May. With this flight, the resupply of the Salyut was complete for the long duration crew. Minor repair work was carried out by the crew and "Lotos" was carried out, an experiment involving using special moulds to make plastic items with a quick setting material. Additional experiments involved production of polyurethane foam, exploring its utility in assembling structures in orbit.
"Союз-36" және "Союз-Т-2" экипаждары сапарда
Прогресс-9 кемесі 20 мамырда доктан ажыратылды, ал артқы порт келесі экипаждың келуіне бос қалды. "Союз-36" 26 мамырда Валерий Кубасов пен венгр ғарышкері Берталан Фаркаспен бірге ұшырылды. Ұшу бастапқыда 1979 жылдың 5 маусымына жоспарланған, бірақ "Союз-33" апатының салдарынан күшін жойды. Бұл ұшыру Советтік "Интеркосмос" бағдарламасының бөлігі болды, оның аясында достық елдерден келген қонақ ғарышкерлер әдетте бір аптаға ғарыш станциясына сапар шегетін. Бортқа отқаннан кейін, келген экипаж бірнеше венгрлік эксперименттер жүргізді, оның ішінде біреуі экипаж алған радиация дозасын өлшеуге, екіншісі – салмақсыз жағдайда адам жасушаларында интерферонның қалыптасуын зерттеуге арналған. Кубасов пен Фаркас "Союз-35" арқылы Жерге оралды, ал тұрақты экипаж жаңа "Союз-36" кемесімен қалды, одан кейін олар "Салют-6" станциясының алдыңғы портына көшті, бұл маневр шамамен 90 минутқа созылды. Кемелердің жылдам алмасуы, сондай-ақ "Союз-36" ұшыруының мүмкіндігінше ертерек мерзімге белгіленуі, экипажты номиналды уақыт аралығында қайтаруға мүмкіндік берді, бұл байқаушыларды құпиялы кеңестік жақтардың "Союз-33" апатынан кейін жоғалған уақытты өтеу үшін екінші "Интеркосмос" миссиясын жоспарлап отырғаны туралы күдікке келтірді. Шындығында, жақын арада ұшыру күтілуде, бірақ болжаған миссия емес. 5 маусымда Юрий Малышев пен Владимир Аксёновпен бірге "Союз Т-2" ұшырылды, бұл "Союз Т" жаңа модификациясының алғашқы пилоттық миссиясы болды. Кеме келесі күні "Салют-6" станциясының артқы портына докталды. Олар "Союзды" сынап бағалағандықтан, миссия екі күнге созылды, одан кейін олар Жерге оралды. Тұрақты экипаж станцияның "Каскад" бағытталғыш жүйесін жөндеу жұмыстарын жүргізді және материалдарды өңдеу бойынша эксперименттер жасады. 1 шілдеде Попов пен Рюмин станцияда "Прогресс-10" кемесін қабылдады. Жүк тасымалдаушыдан жаңа жабдықтар, сондай-ақ экипажға қажетті жабдықтар түсірілді. Жүктердің ішінде поляроид фотоаппараты, түрлі-түсті теледидар мониторы және советтік эстрада музыкасының кассеталары болды. Танкер 17 шілдеде станцияны жанармаймен қамтамасыз еткеннен кейін доктан ажыратылды және 19 шілдеде орбитадан шығарылды. Сондай-ақ 19 шілдеде Попов пен Рюмин стансадан 1980 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына сәлем жолдады, спортшыларға ашылу салтанаты өткен Орталық Ленин стадионымен тікелей байланыс арқылы сәтті старт тіледі. Олар стадионның есеп тақтасында пайда болды және олардың дауыстары үлкен динамиктер арқылы аударылды.
Progress 9 was undocked 20 May, leaving the rear port vacant for the arrival of the next crew. Soyuz 36 was launched 26 May with Valery Kubasov and Hungarian cosmonaut Bertalan Farkas. The flight was originally scheduled for 5 June 1979, but was cancelled due to the Soyuz 33 failure. The launch was a part of the Soviet Intercosmos program whereby guest cosmonauts from allied nations would visit the space station, typically for about a week. Upon boarding, the visiting crew carried out some Hungarian experiments, including one measuring radiation doses received by the crew and another studying the formation of interferon in human cells under weightless conditions. Kubasov and Farkas returned to Earth in Soyuz 35, leaving the resident crew with the fresh Soyuz 36, which they then flew around to the front port of Salyut 6, a maneuver taking about 90 minutes. The rapid switch of ferry vehicles, along with the launch of Soyuz 36 at almost the earliest possible date to allow a crew recovery in the nominal window, caused observers to speculate the secretive Soviets were possibly planning a second Intercosmos mission to recoup the time lost after the Soyuz 33 failure. A launch indeed was soon in the offing, but not the predicted mission. Soyuz T 2 was launched 5 June with Yury Malyshev and Vladimir Aksyonov on what turned out to be the first crewed mission of the new Soyuz T variant. The craft docked at Salyut 6's rear port the next day. As they were merely testing the Soyuz, the mission lasted just two days after which they departed and returned to Earth. The resident crew carried out repairs of the station's Kaskad attitude control system and performed materials processing experiments. On 1 July, Popov and Ryumin received Progress 10 at the station. Replacement equipment was unloaded from the supply tanker, as were regular crew supplies. Supplies included a Polaroid camera, a color television monitor, and tapes of Soviet pop music. The tanker was undocked from the complex on 17 July after refuelling the station and deorbited 19 July. Also on July 19, Popov and Ryumin sent their greetings from the station to the 1980 Summer Olympics, wishing the athletes happy starts in a live communication between the station and the Central Lenin Stadium where the opening ceremony was held. They appeared on the stadium's scoreboard and their voices were translated via loud speakers.
Бірінші Азия және Куба ғарышкерлері, миссияның аяқталуы
Байқаушылар Кубаның Интеркосмос миссиясын алдағы ұшыру терезесінде күтіп отырды, бірақ 23 шілдеде Виктор Горбаткомен бірге «Союз-37» кемесімен тұңғыш азиялық космонавт, вьетнамдық Фам Туань ұшырылғанда, олар жаңылысты. Бұл ұшырылым Олимпиада ойындары кезінде әлемнің назарын Кеңес Одағына аудару үшін уақытталған еді. Келуші экипаж кемелерді ауыстырып, «Союз-36» кемесімен Жерге 31 шілдеде оралды. Фам Туанның ұшуының да саяси маңызы болды, өйткені ол Вьетнам соғысының қаһарманы болған және бірнеше американдық ұшақты атып түсірген, кеңес БАҚ-тары осы фактіні ерекше атап өтті. Миссия Олимпиаданы бойкоттаған АҚШ-қа наразылықтың ишаралық тәсілі ретінде қарастырылды. Келесі күні Попов пен Рюмин «Союз-37» кемесіне отырып, оны алдыңғы портқа қайта жапсырды, бұл байқаушыларға жақын арада тағы бір экипаж ұшатынын білдірді. Бірақ бұл орын алмады, сондай-ақ жақын арада тағы бір «Прогресс» жабдықтау кемесі де ұшырылмады. Экипаж жердегі ғалымдармен бірлесіп «Елена Ф» гамма-сәуле телескопын пайдалана отырып, эксперимент жүргізді. Эксперименттің мақсаты жердегі басқа телескоппен алынған өлшемдерді салыстыру болды, бірақ экспериментте қолданылған ауа шары бұзылып, ұрылар жабдықтың көп бөлігін жердегі экипаж анықтамас бұрын ұрлап кетті. Келесі қону терезесі 2-15 қазанға белгіленді, бұл кубалықтардың 24 қыркүйекте ұшатынын көрсетті, бірақ байқаушылар тағы да күтпеген нәрсеге тап болды: «Союз-38» 18 қыркүйекте, күтілгеннен шамамен бір апта бұрын ұшырылды. Африкадан шыққан алғашқы ғарышкер, кубалық Арнальдо Тамайо Мендес Юрий Романенкомен бірге ғарышқа ұшты, бұл резиденттік экипажға келген төртінші экипаж болды. Бұл ерте ұшырылым кубалықтардың өз елдестерін жоғарыда көруіне мүмкіндік беру үшін жасалды. Келуші экипаж жиырма жеті материалды өңдеу және медициналық эксперименттер жүргізді. «Союз-35» экипажының Жерге оралуына жақын болғандықтан, «Союз-38» экипажы 26 қыркүйекте Жерге оралғанда кемелерін алмастырмады. Сондықтан 28 қыркүйекте «Прогресс-11» ұшырылуы байқаушыларға таң қалдырды, өйткені Жерге оралатын космонавттарға жаңа жабдықтар қажет болмайды деп есептелді. Шындығында, «Союз-35» экипажы 11 қазанда Жерге оралғанда, «Прогресс» кемесі тек ішінара ғана босатылды. Шын мәнінде, «Прогресс-11» миссиясының нақты мақсаты экипаждардың резиденциялары арасындағы алты ай ішінде «Салют-6» станциясын жоғарырақ орбитаға көтеру болды, өйткені оның ақаулы қозғалтқыш жүйесі енді қолданылмайтын еді. Экипаж 185 күндік жаңа ғарыштық төзімділік рекордын орнатты, бірақ IAF бұл рекордты мойындамады, өйткені ол бұрынғы 175 күндік рекордты қажетті 10 пайызбен асырмады. Рюмин осы уақытқа дейін үш миссияда 352 күн ғарышта өткізгендіктен, ең тәжірибелі ғарышкер атанды. Көңілдісі, экипаж ұшу кезінде орташа есеппен 2 кг салмақ жинады. Бұл экипажтың жаттығулар мен диетаға қатаң бағынуымен түсіндірілді. Жерге қонғаннан кейін бір күн өткен соң, олар жарты сағат бойы жүре алды. 15 қазанға қарай олар теннис ойнай бастады. Мыңдаған жер ресурстарының суреттері түсірілді, сондай-ақ 40 000-нан астам спектрограммалар алынды. «Салют-6» станциясымен төртінші рет ұшу, алғашқы үш экипажға қиындық тудырған көптеген техникалық ақаулардан кейін, толыққанды табысқа жетті.
Observers anticipated a Cuban Intercosmos mission for the approaching launch window, but were proven wrong when the first Asian cosmonaut, Pham Tuan of Vietnam, was launched aboard Soyuz 37 with Viktor Gorbatko on 23 July. The launch was timed to take advantage of the world's focus on the Soviet Union during the Olympic games. The visiting crew swapped craft and left on the docked Soyuz 36 craft, returning to Earth on 31 July. Pham Tuan's flight also had political implications as he was a decorated flying ace from the Vietnam War and had shot down several American aircraft, a fact that the Soviet media readily pointed out. The mission was interpreted as a subtle means of retaliation against the United States for boycotting the Olympics. The following day, Popov and Ryumin boarded Soyuz 37 and redocked it to the front port, suggesting to observers that another crew's launch was coming shortly. That was not to occur, nor was another Progress supply tanker soon launched. The crew performed a joint experiment with scientists on the ground, using their Yelena F gamma ray telescope. The experiment was designed to compare measurements with another telescope on the ground, but the weather balloon the experiment was using malfunctioned and thieves stole much of the equipment before ground crews could locate it. The next landing window was now 2–15 October, suggesting the anticipated Cuban launch would be 24 September, but observers were caught off guard once again when Soyuz 38 was launched 18 September, almost a week earlier than anticipated. Cuban Arnaldo Tamayo Méndez, the first space farer of African descent, was accompanied by Yuri Romanenko into space, the fourth crew to visit the resident crew. The early launch date was intended to allow Cubans to be able to see their countryman overhead. Twenty seven material processing and medical experiments were carried out by the visiting crew. As the Soyuz 35 crew were returning to Earth soon, the Soyuz 38 crew didn't swap their craft when they returned on 26 September. The launch, therefore, of Progress 11 on 28 September came as surprise to observers, as it was assumed cosmonauts due to return to Earth would not need fresh supplies. Indeed, by the time the Soyuz 35 crew returned on 11 October, the Progress was only partially unloaded. In fact the real purpose of Progress 11 was to boost Salyut 6 into a higher orbit during the six months between crew residencies, since its defective propulsion system could no longer be used. The crew set a new space endurance mark of 185 days, but the record was not recognized by the IAF as it had not exceeded the previous 175 day record by the required minimum of 10 per cent. Ryumin had become by far the most experienced space farer to that date, with a total of 352 days spent in space over three missions. Unusually, the crew had gained an average of 2 kg during the flight. This was explained by the crew's strict adherence to exercises and diet. By the day after landing, they were able to walk for half an hour. By 15 October, they were playing tennis. Thousands of Earth resources photographs were taken, as were more than 40,000 spectrograms. The fourth Salyut 6 residency was at last a complete success after the numerous technical malfunctions that dogged the first three crews.