Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы Тори арнасы (ресми атауы Тори арнасы / Kura Te Au) – Жаңа Зеландиядағы Марлбороу бұғаздарын құрайтын су астында қалған аңғарлардың бірі. Аралық аралдық паромдар оны Кук бұғазы мен Марлборо бұғаздары арасындағы басты арна ретінде пайдаланады. Тори арнасы Арапаоа аралының оңтүстігінде орналасқан, оны материктен бөліп тұрады. Батыс жағынан ол үлкен Квин Шарлотта бұғазына қосылады, бұғаздың ұзындығының жартысында кездеседі. Шығыс жағы Кук бұғазының ең тар бөлігіне жақын орналасқан. Арнаның ұзындығы шамамен километр, ені орташа есеппен метрді құрайды, ал ең терең жері метрге жетеді, ал арнаның орташа тереңдігі метрді құрайды. Тори арнасы Веллингтон мен Пиктон арасындағы паром қатынасының маңызды бөлігін құрайды. Паромдардың, әсіресе жаңа, жылдам паромдардың (2005 жылы тоқтатылған) тудырған эрозиясы жылдамдық шектеулеріне алып келді. Оңтүстік аралдың ең шығыс нүктесіне талапкерлердің бірі (Кэмпбелл мүйісімен бірге) Тори арнасының кіреберісінде орналасқан. Ол Батыс Бас деп аталады.

Тарих

Те Ати Ава және Нгати Тама Кура Те Ау арнасын маңызды тарихи mahinga kai (тамақ көзі) және Те Ати Аваның қоныс ету орны ретінде мойындайды. Те Ати Ава арнаны негізгі жол ретінде пайдаланған, және бүгінге дейін iwi оны қоршаған орта соттарында бақылап, қорғап келеді. Кура Те Ау атауы теңіздің әртүрлі планктон мен қаңқалы жануарлардың – крильдің көптігінен туған қызыл түсімен байланысты. Аңыз бойынша, Кура Те Ау – Купе алып, мифтік сегізқарғылы Те Вхеке а Мутурангиді өлтірген орын, оның қаны арна арқылы ағып, суды қызылға бояған. Курахаупо және Рангитане Кура Те Ау үшін "қызыл ағыс" деген мағына береді. Джеймс Кук жақын орналасқан шығанақта бірнеше рет тоқтады, оны Кеміс шығанағы деп атады. 1774 жылдың 5 қарашасында ол өзінің HMS Resolution кемесінен шағын қайықпен (pinnace) Тори арнасын көрді. Джон Гард 1827 жылы Арапаоа аралында алғашқы тұрақты кит аулау станциясын құрды, ол Тори арнасында кит майы мен қаңқалары үшін киттерді аулады. Тори арнасы 1840 жылы мұқият зерттелді және Веллингтонға британдық отарлаушыларды әкелген Жаңа Зеландия компаниясының кемесі – Торидің құрметіне аталды. Осы кезде Те-Авайти шығанағында кит аулау станциялары жұмыс істеп тұрған. 1911-1964 жылдар аралығында Перано отбасы Уикенуи шығанағынан кит аулады. Көк киттер Кук бұғазы арқылы көшіп бара жатқанда Тори арнасының кіреберісіндегі төбелерден көрінді. Перано кит аулау станциясы Жаңа Зеландиядағы соңғы кит аулау операциясы болды және 1964 жылы жабылды. Арнаның атауы 2014 жылдың тамызында ресми түрде Тори арнасы / Кура Те Ау деп өзгертілді.

Кеме күшінің күші

Energy Pacifica Тори каналына кіретін Кук бұғазының жанында әрқайсысы 1,2 МВт-қа дейін қуат өндіретін онға дейін су асты су ағыны турбинасын орнатуды жоспарлады. Олар Тори каналының жақсы батиметриясымен және электр желісіне қосылу мүмкіндігімен күшті су ағындарына ие екенін мәлімдеді. Басқа жобалар 50 турбинаға дейін қарастырды, бірақ ағын жылдамдықтарына қатысты белгісіздіктер бар, бұл аймақ Ораумоа / Файтинг Бэйдегі HVDC аралдар аралық электр беру стансасынан шамамен алшақтықта орналасқан және 2013 жылғы есептеулер экономикалық пайданың күмәнді екенін көрсетті.