Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1964 жылғы Саул Беллоу романы
1964 novel by Saul Bellow
«Герцог» – Саул Беллоудың 1964 жылғы романы, негізгі кейіпкер Мұса Е. Герцогтың хаттарынан әзірленген. Ол АҚШ Ұлттық кітап сыйлығына және Prix International сыйлығына ие болды. 2005 жылы «Time» журналы оны 1923 жылы жарық көргеннен бергі ағылшын тіліндегі 100 ең үздік романның бірі деп таныды.
Herzog is a 1964 novel by Saul Bellow, composed in part of letters from the protagonist Moses E. Herzog. It won the U. S. National Book Award for Fiction and the Prix International. In 2005, Time magazine named it one of the 100 best novels in the English language since Times founding in 1923.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Роман Мұса Е. Герцогтың өміріндегі бес күнді қамтиды, ол қырық жеті жасында екінші рет ажырасып, орта жастағы дағдарысқа ұшырайды. Оның екі баласы бар, әрқайсысы әйелімен, және Рамона деген қызбен қарым-қатынаста, бірақ ол өзін міндеттемелерден қашып жүргенін көреді. Герцог уақытының көп бөлігін ешқашан жібермейтін хаттарды ойда жазумен өткізеді. Бұл хаттар достарына, отбасы мүшелеріне, танымал адамдарға, оның ішінде қайтыс болған немесе Герцог ешқашан танымаған адамдарға арналған. Бір ортақ нәрсе - Герцог әрқашан өз өкінішін білдіреді, немесе басқалардың қателіктері мен сөздері үшін, немесе басқаларды өкінішке ұшыратқаны үшін кешірім сұрайды. Герцогтың екінші әйелі Мадлен, Герцог жақын досы деп санаған Валентин Герсбахқа ғашық болып, онымен ажырасып кетті. Ол әлі үйленген кезде, Герцогты өзінің және қызы Джунидің Чикагоға көшіп келуіне, сондай-ақ Герсбах пен оның әйелі Фибидің де көшіп келуіне келістірді. Бұл жоспарлар қулық болды, ал Чикагоға келгеннен кейін көп ұзамай, Мадлен Герцогты үйден шығарып, оны психикалық ауруханаға жатқызуға тырысады. Роман Герцогтың Массачусетс штатының батысындағы Беркширлер аймағындағы ойдан шығарылған Лудэйвилл қаласындағы үйінде басталады. Ол Нью-Йоркке Рамонамен кездесу үшін оралуды жоспарлап отыр, бірақ оның орнына Мартаның жүзім бағына достармен кездесуге қашады. Ол үйіне келіп, бірақ кету керектігін айтып, нақты хат жазады. Содан кейін Герцог Нью-Йоркке барады, Рамонамен бір түнді өткізгеннен кейін, ол сот ғимаратына барып, қызы Джуниді қайтарып алу мүмкіндігін адвокатымен талқылайды. Кейіннен ол бірнеше сот отырыстарына куә болады, оның ішінде әйел үш жасар баласын қабырғаға лақтырып өлтіргені үшін айыпталады. Мозес, Джунидің бала күтімінен хат алғаннан кейін, Валентин Джуниді көлікке кіргізіп, үй ішінде Мадленмен айтысып жатқан оқиға туралы хат алғаннан кейін, Чикагоға барады. Ол өгей анасының үйіне барып, екі оқ салынған антикалық тапаншаны алып, Мадлен мен Валентайнды өлтіріп, Джунимен бірге қашуды жоспарлайды. План сәтсіз аяқталады, өйткені Герцог Валентиннің Джуниді жуғанын көріп, оның қауіпке ұшырамайтынын түсінеді. Келесі күні, қызымен аквариумға барғанда, Герцог машинасын апатқа ұшыратады және оған қару ұстағаны үшін айып тағылады. Ағасы, ақылшыл Уилл, оны аяғына тұрғызу үшін көтеріп алады. Герцог Лудейвиллге барады, онда ағасы онымен кездеседі және оны өзін мекемеге тіркеуге көндіруге тырысады, бұл Герцог қарастырды, бірақ ақыр соңында қарсы шешім қабылдайды. Уиллдің таңғалуы үшін Рамона оларға кешкі асқа қосылады, ал Герцог үйді жөндеу жоспарларын жасай бастайды, ол, оның өмірі сияқты, жөндеуді қажет етеді, бірақ әлі де құрылымды дұрыс. Герцогтың сөзін қорытындылай келе, оған енді хат жазудың қажеті жоқ. Романның барлық флешбэктерінде Герцогтың өмірінің басқа да маңызды деректері, оның ішінде оның Дейзимен алғашқы некесі, олардың ұлы Марко, Герцогтың әкесі өмірі және Чикагодағы көшеде бейтаныс адамның Герцогты жыныстық қорлауы туралы мәліметтер ашылады.
The novel follows five days in the life of Moses E. Herzog, who, at the age of forty seven, is having a midlife crisis following his second divorce. He has two estranged children, one by each wife, and is in a relationship with a vibrant woman, Ramona, but finds himself running away from the commitment. Herzog spends much of his time mentally writing letters he never sends. These letters are aimed at friends, family members, and famous figures, including recipients who are dead or who Herzog never knew. The one common thread is that Herzog is always expressing disappointment, either his own in the failings of others or their words, or apologizing for the way he has disappointed others. Herzog's second wife, Madeleine, has recently left him for Valentine Gersbach, whom Herzog considered a close friend. While still married, Madeleine convinced Herzog to move her and their daughter Junie to Chicago and to arrange for Gersbach and his wife, Phoebe, to move as well. The plans were a ruse, and shortly after arriving in Chicago, Madeleine throws Herzog out and attempts to have him committed to an asylum. The novel opens with Herzog in his house in Ludeyville, a fictional town in the Berkshires in western Massachusetts. He is contemplating returning to New York to see Ramona, but instead flees to Martha's Vineyard to visit some friends. He arrives at their house, but writes an actual note saying that he has to leave. Herzog then heads to New York, and, after spending a night with Ramona, he heads to the courthouse to discuss with his lawyer the possibility of regaining custody of his daughter, Junie. He subsequently witnesses a series of court hearings, including one where a woman is charged with beating her three year old to death by flinging him against a wall. Moses, already distraught after receiving a letter from Junie's babysitter about an incident in which Valentine locked Junie in the car while he and Madeleine argued inside the house, heads to Chicago. He goes to his stepmother's house and picks up an antique pistol with two bullets in it, forming a vague plan to kill Madeleine and Valentine and run off with Junie. The plan goes awry when Herzog sees Valentine giving Junie a bath and realizes that she is in no danger. The next day, after taking his daughter to the aquarium, Herzog crashes his car and is charged with possession of a loaded weapon. His brother, the rational Will, picks him up to try and help get him back on his feet. Herzog heads to Ludeyville, where his brother meets him and tries to convince him to check himself into an institution, which Herzog has considered but ultimately decides against. To Will's surprise, Ramona joins them for dinner, and Herzog begins making plans to fix up the house, which, like his life, needs repair but is still structurally sound. Herzog closes by saying that he does not need to write any more letters. In flashbacks throughout the novel, other critical details of Herzog's life come to light, including his first marriage to Daisy, their son, Marco, the life of Herzog's father, and Herzog's sexual molestation by a stranger on a street in Chicago.
Стиль
"Адамдар идеялардың билігінде қаншалықты екенін түсінбейді", - деп бір кезде жазды Беллоу. "Біз табиғатта емес, идеялардың арасында өмір сүреміз". Герцог – осындай адамдардың бірі. Шындығында, ол идеяға құмарлығын өзінің ең үлкен артықшылығы деп есептейді. Герцогтың хаттарындағы идеялары керемет әрі тартымды; "Герцогтан кейін", - деп қуанды New York Times кітап сыншысы, "ешбір жазушы өзінің туындыларында білімі сегізінші сыныпта тоқтады деп мойндауға мәжбүр болмайды". Бірақ, Белоу бір сұхбатында Герцог "өз интеллектуалдық 'артықшылығы' құлдықтың тағы бір түрі екенін соңында түсінеді" деді. Тек осы құлдықтан арылып, идеологиядан тысқары жатқан "алғашқы адаммен" байланысқа келгенде ғана Герцог "шынайы өмір сүру сезімін сезіне алады". Оқиға толығымен Герцогтың көзқарасынан баяндалады, бірінші және үшінші жақ арасында ауысып отырады. Беллоу стиліне сай, кейіпкерлердің эмоциялары мен дене ерекшеліктерінің сипаттамалары өткірлік пен энергияға толы. Герцогтың қарым-қатынастары – романның орталық тақырыбы, әйелдер мен достарымен ғана емес, сонымен қатар қоғаммен және өзімен де байланысты. Герцогтың жеке ойлары мен ойлау жолдары жазған хаттарында ашық көрсетілген. Роман дамыған сайын, хаттардың саны азая береді. Бұл баяндаушының санасының жазылуын көрсетеді, өйткені оның назары ішкі күрестерден және оны қызықтыратын интеллектуалдық идеялардан шын мәніндегі әлемге және оның қазіргі жағдайы ұсынатын нақты мүмкіндіктерге – ғалым болудың қажеті жоқ, Рамонамен жаңа өмір бастау мүмкіндігі және т.б. – бұрылады.
"People don't realize how much they are in the grip of ideas", Bellow once wrote. "We live among ideas much more than we live in nature." Herzog is such a person. In fact, he considers his addiction to ideas to be his greatest virtue. Herzog's ideas, as expressed in his letters, are brilliant and seductive; "After Herzog", the New York Times book reviewer exulted, "no writer need pretend in his fiction that his education stopped in the eighth grade." But, said Bellow in an interview, Herzog "comes to realize at last that what he considers his intellectual 'privilege' has proved to be another form of bondage." It is only when he has loosened this bondage and gotten in touch with the "primordial person" who exists outside this ideology that Herzog can "achieve the experience of authentic being." The story is told entirely from Herzog's point of view, alternating between first person and third person. In typical Bellow style, the descriptions of characters' emotions and physical features are rich in wit and energy. Herzog's relationships are the central theme of the novel, not just with women and friends, but also society and himself. Herzog's own thoughts and thought processes are laid bare in the letters he writes. As the novel progresses, the letters become fewer and fewer. This seems to mirror the healing of the narrator's mind, as his attention turns from his inner struggles and the intellectual ideas that fascinate him towards the real world outside and the real options offered by his current situation – not having to be a scholar, the possibility of starting afresh with Ramona, and so on.
Өмірбаяндық элементтер
Көптеген жағынан Герцог кейіпкері, Саул Беллоудың көркемделіп суреттелген бейнесін еске салады. Герцог пен Беллоу екеуі де Канадада өскен, Ресейден (Санкт-Петербург) көшіп келген, заңсыз тауар сатумен айналысқандардың ұлдары. Екеуі де яһуди дінінде, Чикаго қаласында ұзақ жылдар тұрды және екі рет ажырасты (соңында Беллоу бес рет үйленді, төрт әйелімен ажырасты). Герцогтың жасы, Беллоу осы романды жазған кездегі жасына жуық. Валентин Герсбах кейіпкері Беллоудың ұзақ жылғы досы, Джек Людвигтің бейнесінде, ол Беллоудың екінші әйелі Сондрамен қарым-қатынаста болған. Сол сияқты, Рамона – француз тілінің профессоры Розет Ламонттың прототипі, Беллоу екінші әйелі Саша Чакбасовтан ажырасқаннан кейін онымен кездескен. Ламонт пен Людвиг екеуі де Герцог романына сын жазғанда, оның өмірбаяндық ерекшеліктеріне тоқталмай, оны "маңызды табыс" деп бағалаған. Осы ұқсастықтар туралы сұрағанда Беллоу: "Мен мұндай нәрселердің маңызды екенін білмеймін. Бұл шындыққа деген құмарлық, ол кемшіліксіз емес, осылай айтайын. Екеуміз де осыдан асқақ бола білейік" деді.
In many ways, the character of Herzog echoes that of a fictionalized Saul Bellow. Both Herzog and Bellow grew up in Canada, the sons of bootleggers who had emigrated from Russia (St. Petersburg). Both are Jewish, lived in Chicago for significant periods of time, and were divorced twice (ultimately, Bellow would marry five times, divorcing four of his wives). Herzog is nearly the same age that Bellow was when he wrote the novel. The character of Valentine Gersbach is based on Jack Ludwig, a long time friend of Bellow who had an affair with Bellow's second wife, Sondra. Similarly, Ramona is based on Rosette Lamont, a professor of French whom Bellow dated after divorcing his second wife, Sasha Tschacbasov. Both Lamont and Ludwig reviewed Herzog without mentioning the autobiographical elements, with the latter favorably describing it as "a major breakthrough." Asked about these similarities, Bellow said, "I don't know that that sort of thing is really relevant. I mean, it's a curiosity about reality, which is impure; let's put it that way. Let's both be bigger than that."