Кіріспе

Мир ғарыш станциясына жасалған соңғы экипажды ұшу
Миссия, MirCorp компаниясының қартайып, қызмет мерзімінің соңына жақындап қалған Мир ғарыш станциясын қайта жаңарту және жекешелендіру жөніндегі күш-жігерінің бір бөлігі болды. Союз TM 30 миссиясынан кейін коммерциялық қаржыландырылатын тағы бірнеше ұшулар жоспарланған, олар 14 жылдық ғарыш станциясын жаңарту жұмыстарын жалғастыруға бағытталған еді. Алайда, жеткіліксіз қаржы және инвестициялар нәтижесінде 2001 жылдың басында станция орбитадан түсірілді.

Экипаж

Союз ТМ-30 – ұшу командирі Залютиннің алғашқы ғарышқа ұшуы болды. Ол 1990 жылы космонавт атанды және екі жыл өткен соң, 1992 жылы жалпы дайындығын аяқтады. ТМ-30 ұшу инженері Калеридің ғарышқа жасаған үшінші сапары еді, ол 1984 жылы космонавт болып, 1986 жылы жалпы дайындығын аяқтаған. Ол 1992 және 1996-97 жылдары "Мир" ғарыш станциясына жасалған "Союз ТМ-14" және "Союз ТМ-24" миссияларында ұшу инженері болып қызмет етті.

Қосалқы топ

"Союз ТМ-30" орбитада жүргенде, "Мир" станциясындағы қалпына келтіру жұмыстарын жалғастыру үшін тағы бір жеке қаржыландырылатын миссия жоспарланып жатты. Бұл миссияға тағайындалған экипаж, ешқашан ұшпағанымен, "Союз ТМ-30" миссиясының резервтік экипажы болған космонавттар Салижан Шарипов пен Павел Виноградов еді. "Союз ТМ-30" миссиясының соңына қарай, MirCorp компаниясының техникалық қызмет көрсету жұмыстарын жалғастыру үшін тағы бір жеке қаржыландырылатын миссияны жіберу жоспарлары жасалды, және космонавттар Салижан Шарипов пен Павел Виноградов экипаж ретінде алдын ала тағайындалды. Бірақ, ұшыруға бірнеше апта қалғанда қаржы жетіспеуіне байланысты жоспарлар тоқтатылды, ал ғарыш көріністері студияда түсірілді.

Миссияның басты оқиғалары

Союз ТМ-30 2000 жылғы 4 сәуірде 05:01:29 UTC уақытында ұшырылды. Қосылу 6 сәуірде 06:31:24 UTC уақытында жүзеге асты. "Союз" доктеу жүйесі қалыпты жағдайда автоматты түрде жұмыс істейді, бірақ станцияға жақындаудың соңғы бірнеше метрі қолмен басқарылды. Космонавттар ғарыш кемесінің мақсатталған доктеу портына жақындауында шағын ауытқуды байқағаннан кейін қолмен басқару режиміне көшу туралы шешім қабылданды. Доктеу күні сағат 09:32 шамасында экипаж "Союз" ғарыш кемесі мен станция арасындағы шлюздерді ашуға дайындалды. Станцияға кіргеннен кейін экипаж "Мир" ішіндегі атмосфераны тұрақтандырып, кәдімгі техникалық қызмет көрсету жұмыстарын жүргізді.

Басты оқиғалар

Союз ТМ-30 жеке қаржыландырылған алғашқы экипажды ғарыш экспедициясы болды, бірақ бірнеше маңызды жаңалықтар да орын алды, оның ішінде жеке қаржыландырылған алғашқы ашық ғарышқа шығу және Progress M1 ғарыш кемесін пайдалана отырып, ғарыш станциясына жасалған алғашқы жеке қаржыландырылған жүк жеткізу миссиясы.