Кіріспе

Макарска (хорв. Makarska, ма'карска) – Хорватияның Адриатика теңізі жағалауындағы қала, Сплиттен оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 60 км, Дубровникке солтүстік-батыстан 140 км қашықтықта, Сплит-Далмация округінде орналасқан. Макарска – Бьоково таулары мен Адриатика теңізі арасындағы жартылай шеңбер пішіндес шығанақта орналасқан маңызды аймақтық туристік орталық. Қаласы пальма ағаштарымен көмкерілген, портқа қарайтын кафелер, барлар мен бутиктерімен әйгілі. Жағажайдың жанында бірнеше ірі қонақүйлер мен кемпинг аймақтары орналасқан. Макарска – Биоково тауының басындағы танымал туристік аймақ – Макарска Ривьерасының орталығы. Ол Брела және Градак муниципалитеттері арасында 60 шақырымға созылады.

Тарихқа дейінгі кезең

Қазіргі Макарсканың жанында б.з.д. 2-мыңжылдықтың ортасынан бастап қоныс болған. Оны криттіктер Адриатикаға (соны "көмір жолы" деп атайды) жолдарында пайдаланған нүкте деп есептейді. Дегенмен, бұл Крит және Мысыр өлшемдер жүйелері бар мыс тақташасы көрсеткендей, Жерорта теңізімен байланысы бар көптеген порттардың бірі ғана еді. Осындай тақташа Мысыр пирамидаларында да табылған. Иллирий дәуірінде бұл аймақ б.з.д. III ғасырда Цетина аймағында (Омыш) қазіргі Албаниядағы Вьоса өзеніне дейін құрылған Ардаей тайпаларының басқаруымен біріккен тайпалар одағының бір бөлігі болды.

Рим дәуірі

Римдіктер 228 жылы Ардиаиді жеңіп, Адриатиканың билеушілері болғанмен, олардың билігін толық бекітуге екі ғасыр уақыт кетті. Римдіктер өздерінің тәжірибелі әскерлерін Макарскаға қоныстандырды. 395 жылы империя бөлінгеннен кейін, Адриатиканың бұл бөлігі Шығыс Рим империясының құрамына кірді және көптеген адамдар жаңа басқыншылардың толқынынан қашып Муккурумға ұмтылды. Қала Табула Путингерияда Инарония порты ретінде көрсетілген, бірақ Мұкурум деп аталады, ол Биоково тауының ең қиын қолжетімді бөлігінде, Рим өркениетінің шетінде өскен ірі елді мекен. Бұл 533 жылғы 4 мамырда Салонда өткен Салона Синодының шешімдерінде Макром деп тіркелген. Соғыстан кейін, социалистік Югославия кезеңінде Макарска дамып, халқы үш есеге артты. Аймақтың барлық табиғи артықшылықтары Макарсканы Хорватияның Адриатикалық теңізіндегі ең танымал туристік орталықтарының біріне айналдыруға пайдаланылды.

21 ғасыр

1991 жылы Хорватия тәуелсіздігін алғаннан кейін Макарска алғашқы жылдары тұрақты өсімді бастан өткерді, көптеген босқындар (көбінесе Герцеговинадан) туристік мекемелерде орналастырылды. 1990 жылдардың соңында туризм қайта жандана бастады, ал келесі онжылдықтарда қала құрылысының жоспарлаусыздығына байланысты спекуляциялық, қарқынды және бақылаусыз құрылыс шарына әкелді, оның ішінде көптеген мәселелі кеңейтулер (әсіресе Великий Брдода) болды. Жергілікті және аймақтық сарапшылар жоспарлаудың жетіспеуінен туындаған проблемаларға назар аударуға белсенді түрде еңбек етіп келеді, соңғы кезде оларға жергілікті тұрғындар, азаматтар, сондай-ақ қалалық және экологиялық белсенділер де қосылды.

География

Макарска орталық Далмацияда, Биоково тауы мен Адриатика теңізінің тоғысында орналасқан. Қала ішкі аймақтан Биоково тауымен (ең биік шыңы – Жорж тауы, 1762 м) анық ажыратылған, ал Адриатика теңізі арқылы орталық Далмация аралдары Брач және Хвармен байланысқан. Осы теңіз Макарска Ривьерасындағы ең әдемі хорват жағалауларының қалыптасуына ықпал етті. Қаланың өзі екі түбек – Осеява және Св. Петра арасындағы табиғи шағын теңіз шығанағында орналасқан. Тау мен теңіз арасындағы флиш аймағының ені небары бірнеше шақырымды құрайды, сондықтан қаланың одан әрі кеңеюі шығыс және батысқа қарай, яғни көршілес Тучепи және Крвавица елді мекендеріне дейін жалғасады.

Негізгі көрікті жерлер

Санкт-Марк соборы (17 ғасыр), Басты алаңда орналасқан. Белгілі хорват мүсіншісі Иван Рендичтің монах Андрия Качич Миошич мүсіні. Әулие Филипп шіркеуі (18 ғасыр). Әулие Петр шіркеуі (13 ғасыр), Св. Петр түбегінде орналасқан, 1993 жылы қайта жаңартылған. Францискан монастыры (16 ғасыр). Онда көптеген кітаптар мен сирек кездесетін инкунабулалар сақталатын кітапхана және 1963 жылдан бері Малакологиялық мұражайда жиналған, әлемге әйгілі қабықшақтар коллекциясы бар. Наполеон ескерткіші, 1808 жылы француз маршалы Мармонттың құрметіне орнатылған. Барокко стиліндегі Иванишевич сарайы. Вилла Тонолли, онда қалалық мұражай орналасқан.

Үкімет және саясат

Макарска қаласының әкімі – Зоран Паунович (СДП). Ол 2021 жылғы 30 мамырда өткен сайлауда дауыстардың 59,85% алып, әкім қызметіне бекітілді (2021 жылғы Хорватия жергілікті сайлауы, екінші кезең). Әкімнің орынбасары (вице-мэр) – Антония Радич Бркан (саяси тәуелсіз). Қалалық кеңес 15 өкілден тұрады. Соңғы сайлау 2017 жылғы 16 мамырда өтті (2021 жылғы Хорватия жергілікті сайлауы). Қалалық мәжілістегі ең ірі екі партия – 7 мүшесі бар СДП және 5 мүшесі бар ХДЗ.

Климат және өсімдіктер

Макарскада ыстық жазғы Жерорта теңізі климаты (Кеппен климаттық жіктелімі: Csa) басым. Қыстары жылы және ылғалды, ал жаздары ыстық және құрғақ. Жазда күндізгі температура шамамен 30°C, көбінесе 35°C, ал түнгі температура шамамен 25°C болады. Қыста күндізгі температура көбінесе 10-15°C, ал түнгі температура 6-10°C аралығында болады. Макарска Хорватиядағы ең жылы қалалардың бірі. Өсімдік жамылғысы мәңгі жасыл Жерорта теңізі типіне жатады, ал қала мен оның төңірегінде субтропикалық флора (пальмалар, агавалар, кактустар) өседі.

Экономика

Макарсканың және жалпы аймақтың негізгі экономикалық қызметі – туризм. Туристердің қонақүйлерде және жекеменшік жатақтарда көптеген орынға қол жеткізу мүмкіндігі бар.

Білім

3 бастауыш мектеп және 3 орта мектеп бар.