Кіріспе

Роч (Роц) – Хорватияның солтүстік-батысындағы Истрия жуының ауылы. Әкімшілік жағынан Бузет қаласына қарасты. Роч бай мәдени мұрасының арқасында ауыл емес, тарихи қала деп есептеледі.

География

Ол Истрия түбегінің солтүстік-батысында, Чичария платосының оңтүстік-батысында орналасқан. Ауыл Триесттен оңтүстік-шығысқа қарай Копер және Учка туннелі (B8) арқылы Риекаға баратын жол бойында орналасқан. Роч станциясы Дивачадан Подгорье арқылы Пулаға дейінгі Истрия темір жолының (Истарске пруге) тоқталыс пункты болып табылады.

Тарих

Роч немесе Роццо атаулары кельт тіліндегі Roz сөзінен туындаған. Рок деген ат кельттердің ықпалындағы кең аумақтарда кеңінен таралған. Қазіргі кездегі елді мекен 1064 жылғы құжатта алғаш рет Рус деп тілге алынған. Бұл аймақ тарихқа дейінгі дәуірде қоныстанған. Римдіктер оны Castrum Rotium немесе Rocium деп атаған. Қала тарихқа дейінгі дәуірде, иллириялық елді мекен ретінде негізделген. Рим империясы Истрияны қосып алғаннан кейін, ол римдік каструмға айналып, б.з.б. II ғасырдан бастап римдіктер үшін маңызды орталыққа айналды. Роч (Роццо) және Бузет (Пингуенте) аумағында рим кезеңінен көптеген жәдігерлер табылды. Бұрынғы Истрия маркасы біртіндеп Венецияның Stato da Màr құрамына енген кезде, Роч 12-ші ғасырдан бастап бекінілген қалаға және славян әдебиетінің орталығына айналды. Жергілікті Әулие Антоний шіркеуі 13-ғасырдан бері құнды Роч глаголиттік әліпбиін сақтап келеді. Хорватияның алғашқы басылған кітабы – 1483 жылғы Missale Romanum Glagolitice кітабы Роч қаласында Юри Жакан дайындаған. 1797 жылғы Кампо-Формио шарты бойынша Истрия Габсбург монархиясының билігіне өтіп, кейін Австрияның жағалау аймағының бір бөлігіне айналды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан және Австрия-Мажарстанның тарауынан кейін, Истрия, Роццоны қоса алғанда, 1920 жылғы Рапалло шарты бойынша Италияға бөлінді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, Роццоны қоса алғанда, Истрия Югославияға берілді. 1991 жылы Югославияның ыдырауынан кейін, Истрияның көп бөлігі (Рочты қоса алғанда) қазіргі Хорватия Республикасының құрамына кірді.

Демография

2021 жылғы халық санауы бойынша, халқы 187 адамды құрады.

Көрікті жерлер

Роч қаласы билік органдарымен маңызды мәдени ескерткіш деп жарияланды, себебі онда екі қақпасы бар, жақсы сақталған ортағасырлық қала қабырғалары, римдік лапидарий, венециялық бомбарда зеңбірегі және істеп тұратын қарау мұнарасы бар. Бұдан өзге, онда 11 ғасырға жататын роман стиліндегі Святой Антоний шіркеуі, сондай-ақ бірнеше көрнекті 14 ғасырлық фрескалары, Әйет Павел мен апостолдарды бейнелейтін шағын Святой Рох шіркеуі орналасқан. 14 ғасырдан бастап салынған Святой Варфоломей приход шіркеуінің биік шпилі 1676 жылы тұрғызылған. Көне ғимараттарда көптеген ұсақ заттар сақталған. Рочтан жеті шақырым қашықтықта Хум орналасқан, онда бар болғаны 22 адам тұрады және ол әлемдегі ең кішкентай қала деп аталады. Рочтан Хумға дейінгі жол бойында 1977-1981 жылдары салынған, глаголит әліпбиінің тарихын көрсететін он ескерткіштен тұратын Глаголиттік аллея (Aleja glagoljaša) орналасқан.