АҚШ Конгресінің Гавайи Корольдығына қатысты кешірім қаулысы
Apology Resolution
АҚШ Конгресінің 1993 жылғы қаулысы Гавайи Корольдығының құлатылуында АҚШ азаматтарының қатысуын мойындайды. Гавайи халықтарының егемендігі тақырыбын қозғайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың Гавайи туралы бірлескен қаулысы
U. S. joint resolution about Hawaii
103-150 нөміріндегі АҚШ заңы, бұлжымас түрде «Кешірім қаулысы» деп аталатын, 1993 жылы қабылданған АҚШ Конгресінің бірлескен қаулысы, «Гавайи Корольдігінің құлатылуы АҚШ агенттері мен азаматтарының белсенді қатысуымен болғанын және Гавайи халықтарының өздерінің халық ретінде ұлттық жерлеріне қатысты туа біткен егемендігіне деген талаптарын Гавайи Корольдігі арқылы немесе халықтың пікірін білдіру (плебисцит) немесе референдум арқылы АҚШ-қа тікелей өткізбегенін мойындайды» (АҚШ заңы 103-150 (107 Stat. 1510)). Бұл қаулы Гавайи егемендігі қозғалысын күшейтуге ықпал етті және пікірталас тудырды. Қаулы АҚШ Конгресінің екі палатасы тарапынан 1993 жылдың 23 қарашасында қабылданды. Бірлескен қаулыға сол күні АҚШ Президенті Билл Клинтон қол қойды. Сенатта қаулы 65-34 дауыспен мақұлданды. Палатада ол дауыс берудің үштен екі бөлігімен қабылданды. 1993 жылдың 21 қаңтарында Даниель Акака және Даниель Инуйе бастама көтерді, олар Гавайиден сайланған демократ сенаторлары болып табылады және S. J. Res.19 ретінде демеушілік етті.
Public Law 103 150, informally known as the Apology Resolution, is a Joint Resolution of the U. S. Congress adopted in 1993 that "acknowledges that the overthrow of the Kingdom of Hawaii occurred with the active participation of agents and citizens of the United States and further acknowledges that the Native Hawaiian people never directly relinquished to the United States their claims to their inherent sovereignty as a people over their national lands, either through the Kingdom of Hawaii or through a plebiscite or referendum" (U. S. Public Law 103 150 (107 Stat. 1510)). The resolution has been cited as impetus for the Hawaiian sovereignty movement, and has been the subject of debate. The resolution was adopted by both houses of the United States Congress on November 23, 1993. A joint resolution, it was signed by President of the United States Bill Clinton on the same day. The resolution was passed in the Senate by a vote of 65–34. In the House, it was passed by a two thirds voice vote. It was sponsored on January 21, 1993, as S. J. Res.19 by Daniel Akaka and co sponsored by Daniel Inouye, both Democratic senators from Hawaii.
Тарихи дерек
Апауыздау резолюциясы негізінен Гавай монархиясы құлатылғаннан кейін (1893 жылдың көктемі) жасалған Блоунт баяндамасына негізделген. Блоунт патшайым Лилиуокаланиді және оның қолдаушыларын қатты қолдады, ал оның баяндамасы АҚШ-тың монархияны құлатудағы рөлін ресми түрде сынады. Президент Гровер Кливленд те патшайымды қатты қолдады және Блоунт баяндамасындағы пікірлерді қолдайтын ресми мәлімдемелер жасады. АҚШ үкіметінің осы ресми мәлімдемелері Апауыздау резолюциясындағы талаптардың тарихи дәлелі ретінде қарастырылады.
The Apology Resolution derives mainly from the Blount Report, which was compiled shortly after the overthrow of the Hawaiian monarchy (spring 1893). Blount found strongly in the favor of Queen Liliʻuokalani and her supporters, and his report was an official criticism of the U. S. role in the overthrow. President Grover Cleveland was also strongly supportive of the Queen, and made official statements supporting the view held in the Blount Report. These official statements by the U. S. Government are seen as historical evidence for the claims made by the Apology Resolution.
Гавайлықтар мен америкалықтар арасындағы ұқсастықтар
Гавайи және Американың түпкі тұрғындарының тарихы маңызды айырмашылықтарға ие болса да, Гавайидің түпкі тұрғындары АҚШ үкіметінен Американың түпкі тұрғындарына қарағандай теңсіздік көрген деген кең тараған пікір бар. Сондықтан, Кешірім туралы заң жобасы олардың дұрыс деп санайтын тарихи арыздарды мойындау құралы ретінде қарастырылады. Кейбіреулер оны Гавайидің түпкі тұрғындарын ата-тегіне негізделген арнайы заңдық құқықтармен қамтамасыз ету үшін түпкі халық ретінде мойындауға жасалған қадам ретінде қарастырады; ал кейбіреулер оны бұрынғы теңсіздіктер үшін Гавайидің түпкі тұрғындарына өтемақы немесе қайтару беру процесінің бастауы деп есептейді. Кешірім туралы резолюцияның «мазмұны жоқ» деп танылуының Акака заң жобасын жүзеге асыруға қалай әсер ететіні әлі белгісіз, өйткені Акака заң жобасы осы Кешірім туралы резолюцияға негізделген. 2009 жылы АҚШ Конгресі ұқсас резолюцияны қабылдады, S. J. Res. 14, «Федералды үкіметтің индей тайпаларына қатысты ұзақ жылдар бойы жасаған ресми зәбірлеушіліктері мен дұрыс емес саясатын мойындау және Америка Құрама Штаттарының атынан барлық түпкі халықтардан кешірім сұрау».
Although the histories of Native Hawaiians and Native Americans are significantly different, there is still a widely held perception that Native Hawaiians have received similar kinds of unfair treatment from the U. S. Government as Native Americans. The Apology Bill is thus seen as a means of acknowledging historical grievances that they believe are valid. Some also see it as a step towards identifying Native Hawaiians as an indigenous people to preserve for them specific legal rights based on ancestry; some also see it as the beginning of a process to provide compensation or reparation to native Hawaiians for alleged past injustices. How this decision on the "nonsubstantive" nature of the Apology Resolution will affect the pursuit of the Akaka Bill, which has based itself on the Apology Resolution, is not yet clear. In 2009, the U. S. Congress passed a similar resolution, S. J. Res. 14, "To acknowledge a long history of official depredations and ill conceived policies by the Federal Government regarding Indian tribes and offer an apology to all Native Peoples on behalf of the United States."
Даулы тарихи негіз
1893 жылдың 17 шілдесінде жасалған Блоунт баяндамасы, Кешірім сұрау резолюциясының негізі болғанмен, АҚШ үкіметінің ресми баяндамасы еді. Бірақ, 1894 жылдың 26 ақпанында Морган баяндамасы жарияланды. Онда көпшілік алдында өткен тыңдалымдар мен антпен куәлік берулердің нәтижесінде Блоунт баяндамасының көптеген фактілер бойынша қате екені анықталды. Блоунт баяндамасына қатысты сын-ескертпелердің бірі – оның құпия түрде жасалғаны, куәлерді қарсы сұраққа тарту мүмкіндігі болмағаны және куәлердің ант беруі талап етілмегені болды. Кешірім сұрау резолюциясына қарсылар Блоунт баяндамасының ресми түрде жоққа шығарылуын, оған негізделген барлық қорытындыларды жоққа шығаруға жеткілікті себеп деп санайды. Монархияны қайта орнатуды жақтаған президент Гровер Кливленд, Морган баяндамасын алғаннан кейін өз позициясын өзгертті, патшайымның оны қайта орнату үшін қосымша көмек сұрауына бас тартты және Уақытша үкіметті және Гавай Республикасын Корольдіктің заңды жалғасы ретінде мойындады. Вашингтондағы конституциялық заңгер және Гавайидегі Grassroot институтының кеңесшісі Брюс Файн, Кешірім сұрау резолюциясында айтылған мәлімдемелердің тарихи дәлдігі мен толықтығына қарсы бірнеше аргументтер келтірді. Сот шешімі бойынша, резолюция Гавайи штатының мемлекеттік жерлеріне қатысты "абсолютті" құқық иелігін өзгерте алмайды. Сондай-ақ, федералды заңнама штат мәртебесінің бір бөлігі ретінде берілген құқық иелігін кері күшке ие болып өзгерте алмайтыны расталды.
Although the Blount Report of July 17, 1893, upon which the Apology Resolution was based, was an official report of the U. S. government, it was followed by the Morgan Report on February 26, 1894, which after public hearings and testimony under oath found the Blount Report to be mistaken on many of the facts reported. Some of the criticisms of the Blount Report included the fact that it was done in secrecy, with no opportunity for cross examination of witnesses and no witnesses placed under oath. Opponents of the Apology Resolution point to this official repudiation of the Blount Report as sufficient reason to dismiss any conclusions based on it. Despite being staunchly in favor of reinstating the monarchy, President Grover Cleveland also reversed himself upon receipt of the Morgan Report, refusing requests from the queen for further aid in her restoration, and acknowledging both the Provisional Government and Republic of Hawaii as the legitimate successors to the Kingdom. Washington based constitutional lawyer and Grassroot Institute of Hawaii consultant Bruce Fein has outlined a number of counterarguments challenging the historical accuracy and completeness of the assertions made in the Apology Resolution. The Court concluded that the Resolution does not change or modify the "absolute" title to the public lands of the State of Hawai'i. The decision also affirmed that federal legislation cannot retroactively alter a title given as a part of statehood in general.