Кіріспе

Америка Конфедерациясының генералы және епискобы (1806–1864)
аграрлық көшбасшы және Солтүстік Каролина штатының алғашқы Ауыл шаруашылығы комиссары

Генерал-лейтенант Леонидас Полк (10 сәуір, 1806 – 14 маусым, 1864) Луизиана епископтық епархиясының епискобы және Америка Құрама Штаттарының Епископтық шіркеуінен бөлінген Америка Конфедерациясының протестанттық Епископтық шіркеуінің негізін қалаушы. Ол Теннесси штатының Мори округінде плантатор болған және президент Джеймс К. Полктің екінші туысы. Әскери қызметке шақырылғанда ол шіркеулік лауазымынан кетіп, Конфедеративтік Штаттар армиясында генерал-майор болды, сол кезде оны «Севанидің соғыс епискобы» деп атады. Оңтүстік университетіндегі оның ресми портреті оны армия формасы ілінген епископ ретінде бейнелейді. Оны көбінесе «Леонидас К. Полк» деп қате айтады, бірақ ол ортаңғы есімге ие болған емес және ешқандай құжатқа осылай қол қойған жоқ. Полк соғыстың ең танымал, бірақ даулы саяси генералдарының бірі болды. Миссисипи алқабымен таныстығын ескере отырып, Конфедерация президенті Джефферсон Дэвис оның бұрынғы жауынгерлік тәжірибесінің болмауына қарамастан, жоғары әскери лауазымға тағайындады. Ол Шило шайқасында, Перривилл шайқасында, Стоунс Ривер шайқасында, Туллахома жорығында, Чикамауга шайқасында, Чаттануга жорығында және Атланта жорығында әскерлерге басшылық етті. Ол тікелей бастығы, сондай-ақ Теннесси армиясының даулы генералы Брэкстон Брэггпен болған қарым-қатынасымен және жалпы соғыстағы сәтсіздіктерімен есте қалды. Генерал Джозеф Джонстонның басшылығымен қызмет етіп жүргенде, ол 1864 жылы Атланта жорығы кезінде қаза тапты.

Ерте өмір және білім

Леонидас Полк Солтүстік Каролина штатының Рали қаласында полковник Уильям мен Сара (Хокинс) Полк отбасында дүниеге келген. Уильям – Революциялық соғыстың қатысушысы және өркендеген шаруа болған. Ол шотланд және англо-гугенот тегінен шыққан. Теннесси штатының орталық округінің бас геодезистігі лауазымын пайдаланып, ол шамамен 150 мың акр жерге ие болған. Полк Уэст-Пойнт әскери академиясына түсу алдында қысқа мерзімге Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина университетінде оқыған. Академияның соңғы курсында ол шотланд кальвинистік шіркеуінен шығып, епископ шіркеуіне қосылып, Академия шіркеуінде шайылған, кейін Огайо епископы болған Чарльз П. Макилвейннің қолынан дүркін шағады. Полк риторика және моральдық философия саласындағы білімімен көзге түскен. 1827 жылдың 1 шілдесінде 38 курсанттың арасында сегізінші болып бітіріп, артиллерияда екінші лейтенант болып тағайындалған. 1827 жылдың 1 желтоқсанында Полк қызметтен кеткен. Ол Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Монументаль шіркеуінде епископ Ричард Ченнинг Мурдың көмекшісі болған. Мур 1830 жылдың сәуір айында Полкты диакон етіп тағайындауға келіскен; алайда наурыз айында Ралиге сапар барысында ол ешқашан епископальдық ретінде бекітілмегені анықталған. Бұл мәселені шешу үшін, діни қызметке кіріспес бұрын, ол Файетвиллдегі (Солтүстік Каролина штаты) Сент-Джон епископаль шіркеуінде дүркін шағылған. Содан кейін ол жоспарланғандай диакон болып тағайындалған, ал келесі жылы – священник. 1832 жылы Полк отбасымен Теннесси штатының Мори округіндегі кең жатқан Полк Рэтл және Снап жеріне көшіп, Ашвуд Холл деп аталатын грек стиліндегі сарай салды. 1840 жылы Полк округтағы ең ірі құл иесі болған, 111 адамды құлдыққа саққан. (1850 жылғы халық санағы бойынша Полк 400 адамды құлдыққа саққан, бірақ басқа бағалаулар 1000-ға дейін жетеді.) Ол сондай-ақ Теннесси штатының Колумбия қаласындағы Сент-Питер шіркеуінің священнигі болған. 1838 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік-Батыс миссионерлік епископы болып тағайындалған және 1841 жылдың қазан айында Луизиананың бірінші епископы болып сайланған. Полк Теннесси штатының Сеуни қаласындағы Оңтүстік университетінің негізін қалаушы болған, ол Оңтүстік Америка Құрама Штаттарының ұлттық университеті және Англиядағы Оксфорд пен Кембриджге тең Жаңа әлем ретінде көрінген. (1856 жылдың тамызында епископ Эллиотқа жазған хатында ол университеті үшін сепаратистік мотивтерді түсіндірген.) 1860 жылдың 9 қазанында Полк алғашқы ғимараттың іргетасын салып, киелеген. Атау Полк берген жауапқа сілтеме жасайды: "Ричмондта ол конфедерациялық генералдың қылышын алу үшін епископтың киімін шешіп тастап жатыр ма?" деген сұраққа ол: "Жоқ, мырза, мен қылышты киімнің үстіне бекітіп жатырмын", - деп жауап берген, ол епископ ретінде қару алуын міндет деп санайтынын көрсеткен.

Кентукки штаты

Азамат соғысы басталғанда Полк Луизиана конвенциясын Америка Құрама Штаттарының епископтық шіркеуінен шығарып, Америка Конфедеративтік Штаттарындағы протестанттық епископтық шіркеуін құрды. Ол құл иеленуші штаттардың АҚШ-тан бейбіт түрде бөлініп шығуына әкеледі деп үміттенді, тіпті жеке өзі қару қолға алуға құштар емес екенін айтты, бірақ достасы және Вест-Пойнттағы бұрынғы сыныптасы Джефферсон Дэвиске Конфедеративтік Штаттар армиясында қызмет етуге дайын екенін жазды. 1861 жылдың 25 маусымында Полк генерал-майор болып тағайындалды және Миссисипи және Теннесси өзендері арасындағы аймақты (шамамен) басқаруға жіберілді. 1861 жылдың қыркүйегінде Кентки штатының Колумбус қаласын басып алуға әскер жіберу арқылы Азамат соғысының ірі қателіктерінің бірін жасады; Кентки штатының губернаторы АҚШ пен Конфедерация арасында бейтараптық жариялаған болатын. Бірақ Полктің бұл әрекеті Кентукки заң шығарушы органының АҚШ-тан "басқыншыларды" қуу үшін көмек сұрауына себеп болды, осылайша Кентукки соғыс аяқталғанға дейін АҚШ бақылауында қалды. Осы кезеңде Полк бағыныштысы, бригада генералы Гидеон Джонсон Пиллоумен стратегиялық мәселелер бойынша дауласты, сондай-ақ Батыс майданындағы Конфедерация күштерінің бас қолбасшысы, генерал Альберт Сидни Джонстонмен де пікір келіспеді. Вест-Пойнттағы бұрынғы бөлмедесінің өзіне бұйрық беруіне наразы болған Полк 6 қарашада президент Дэвиске отставкаға кету туралы хат жолдады, бірақ Дэвис бұл өтінішті қабылдамады. Полк басқарған әскерлер алғашқы шайқасына 1861 жылдың 7 қарашасында қатысты: бұл Пиллоудың әскерлері мен бригада генералы Улисс С. Гранттың әскерлері арасындағы Бэлмонт шайқасы болды. 11 қарашада Полк әйелінің құрметіне "Леди Полк" деп аталған, армиядағы ең ірі зеңбірек демонстрациялық оқ атып тұрғанда жарылып, жарақат алды. Жарылыс Полктің есін ала жұдырық қылып, киімдерін жыртып тастады, оған бірнеше апталық емдеу қажет болды.

Миссисипи әскері

1862 жылдың сәуірінде Полк Шило шайқасында Альберт Сидни Джонстонның Миссисипи армиясының бірінші корпусына қолбасшылық етті. Ол жыл бойы сол рөлде Борегардтың, Джонстонның Шилодағы қазасынан кейін қолбасшылыққа келген, содан кейін генерал Брэкстон Брэггтің қол астында болды. Әр түрлі уақытта оның құрамасы корпус деп есептелді, ал кейде әскердің "оң қанаты" деп аталды. Күзде, Брэгг пен генерал-майор Эдмунд Кирби Смиттің Кентуккиге басып кіруі кезінде Полк Миссисипи армиясына уақытша қолбасшылық етті, ал Брэгг штаттың Конфедерация губернаторының қызметке кірісу рәсіміне қатысу үшін Франкфортқа сапар шекті. Полк Франкфурт маңында АҚШ армиясының қанатына шабуыл жасау туралы Брэггтің бұйрығын орындамады. Перривилл шайқасында Полктің оң қанаты генерал-майор Дон Карлос Бьюэллдің Огайо армиясына қарсы басты шабуыл күшін құрады, бірақ Брэгг шайқас алаңына келгенге дейін Бьюэллдің оған қарсы тұрған әскерінің шағын бөлігіне шабуыл жасауға Полк тартынды. Азамат соғысының танымал аңыздарының бірі – Полк өзінің бағыныштысы генерал-майор Бенджамин Ф. Читам дивизиясын алға жылжытқанда, Читамның "Оларға тозақтан от беріңіз, жігіттер!" деп айқайлағаны. Полк дін қызметкерінің сезімталдығын сақтап, қолдау көрсетіп: "Беріңіздер, жігіттер; генерал Читамның айтқанын беріңіздер!" деді.

Теннесси әскері

Перривиллден кейін Полк Браггты қолбасшылықтан босату үшін бір жылдық үгіт-насихат жүргізді, президент Дэвиспен жақын қарым-қатынасын осы мақсатына жету үшін пайдалануға үміттенді. Кентуккидегі жорығының сәтсіз аяқталуына қарамастан, Брагг қолбасшылық лауазымында қалды, бірақ бұл Полк пен Брагг арасындағы антагонизмді азайтуға көмектеспеді. Полк 1862 жылдың 11 қазанында генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Соғыс барысында ол осы шендегі екінші жоғары дәрежелі конфедерациялық офицер болды, Джеймс Лонгстриттен кейін. Қарашада Миссисипи армиясы Теннесси армиясы деп аталды, ал Полк 1863 жылдың қыркүйегіне дейін оның Бірінші корпусына басшылық етті. Полк 1862 жылдың соңында Брэггпен бірге Стоунс-Ривер шайқасына қатысты. Браггтың қол астындағылары сәтсіз шайқастан кейін тағы да қолбасшыларын қызметтен шеттету үшін саяси маневр жасады (шайқас тактикалық тұрғыдан шешімсіз аяқталды, бірақ Брэгг генерал-майор Уильям С. Роузкранс басқарған Камберленд армиясының ілгерілеуін тоқтата алмады, және Брагг әскерін Теннесси штатындағы Туллахомаға қайтарып алды). Брэгг сондай-ақ Чаттануганың маңызды қаласына қауіп төндіре бастаған Туллахома жорығында Роузкранс ілгерілеуіне қарсы тұруға да сәттілік таба алмады. Роузкранс әскерін шеберлікпен маневрлегендігіне қарамастан, Полк Брэггке Туллахома бекіністерінде тұрып шайқасудың орнына шегінуді кеңес берді. Роузкранс ақырында Браггты Чаттанугадан ығыстырып шығарды, ал Теннесси армиясы Камберленд армиясының қызу қуғынымен солтүстік-батыс Джорджия тауларына қайтырды. Брэгг Роузкранстың кем дегенде бір корпусына шабуыл жасап, жоюды жоспарлады, таулы жолдармен жеке-жеке ілгерілеуді көздеді. Генерал-майор Томас Хиндман басқаратын Полк дивизиясы 11 қыркүйекте бұйрық бойынша Дэвис Крос Роудстағы оқшауланған АҚШ армиялық корпусына шабуыл жасамағаны үшін ол ашуланды. Екі күннен кейін Полк Браггтың басқа оқшауланған корпусты шабуылдау туралы бұйрығына бағынбады, бұл екінші сәтсіз мүмкіндік болды. Чикамауга шайқасында Полкке Оң қанатты басқару және шайқастың екінші күні (20 қыркүйек) шабуылды бастау жауапкершілігі жүктелді. Ол қол астындағыларына жоспар туралы хабарламады, ал оның қанаты шабуылға кешігіп келді, бұл АҚШ қорғаушыларына өрістегі бекіністерін аяқтауға уақыт берді. Соғыстан кейін Брэгг егер осы сағаттар жоғалмаса, "біздің тәуелсіздігімізді жеңіп алған болар едік" деп жазды. Чикамауга Брэгг үшін үлкен тактикалық жеңіс болды. Дегенмен, ол кері шегініп келе жатқан АҚШ армиясын қуып, жоюдың орнына, оны Чаттанугада қоршап алды, солтүстіктен келген жауларына емес, өз армиясының ішіндегі жауларына күшін жұмылдырды. Брэгг Полктен 20 қыркүйекте уақтылы шабуыл жасамағаны үшін түсіндіру талап етті, ал Полк кінәні генерал-майор Д. Хиллге жүктеді. Брэгг президент Дэвиске: "Генерал Полк білімі мен әдеттеріне байланысты басқалардың жоспарларын орындауға жарамсыз. Ол өзінің жоспарлары жақсырақ деп өзіне көндіреді және салдары туралы ойланбай, соларға еліктейді". Брэгг Полкты қолбасшылық лауазымынан босатып, Атлантаға барып, одан әрі бұйрық күтуді бұйырды. Полк "өз бетінше және заңсыз бұйрыққа" наразылық білдіріп, соғыс министріне шағымданып, тергеу комиссиясын құруды талап етті, бірақ ол лауазымына қайта тағайындалмады. Дэвис бірнеше қол астындағы генералдардың наразылығына қарамастан, Браггты армия қолбасшысы қызметінде қалдырды.

Миссисипи

Президент Дэвис досы Полкты Миссисипи және Шығыс Луизиана департаментін басқаруға (1863 жылдың 23 желтоқсаны – 1864 жылдың 28 қаңтары) ауыстырды, содан кейін Алабама және Шығыс Миссисипи департаментін басқаруға (1864 жылдың 28 қаңтары – 4 мамыры) тағайындады. Бұл оған генерал Джозеф Э. Джонстон Теннесси армиясының бас қолбасшысы Браггты алмастырғаннан кейін Миссисипи штатын тиімді басқару мүмкіндігін берді. Полк 1864 жылдың ақпан айында Миссисипи штатының Меридиан қаласына жасалған генерал-майор Уильям Текумсех Шерманның шабуылына қарсы тұруға сәтсіз тырысты. Мамыр айында оған күштерін алып, Джонстонға қосылып, Атланта науқанында Шерманның ілгерілеуіне қарсы тұру бұйрығы берілді. 4 мамырда ол Теннесси армиясының Үшінші корпусына қолбасшы болып тағайындалды. Оның әскері "Миссисипи армиясы" деген атаумен танымал болды.

Атланта жорығы және өлімі

Полк Грузияға 20 мыңнан астам адаммен келді. Жоғары шеніне ие болғандықтан, ол Джонстонның қол астындағы әскердің екінші тұлғасы болды. Бірінен соң бірі жасалған қанаттық маневрлер арқылы Шерман Джонстонды Конфедерацияның байланыс желісін қорғау үшін күшті қорғаныс позицияларынан әскерін шығаруға мәжбүр етті. Бұл Джонстонды маңызды Атланта қаласына одан да жақындатуға әкелді. 1864 жылдың 14 маусымында Полк штабымен бірге Мариетта, Джорджия қаласының жанындағы жаудың орналасқан жерін зерделеу кезінде Пайн-Маунтинде АҚШ снарядынан қаза тапты. Артиллериялық атыс Шерман Конфедерация генералдары – Полк, Уильям Дж. Харди және Джонстон, олардың штабтарымен бірге – ашық жерде тұрғанда басталды. Ол оларды АҚШ IV корпусының командирі генерал-майор Оливер Отис Ховардқа көрсетіп, оларға оқ атуға бұйрық берді. 1-Огайо жеңіл артиллериясының I батареясы, капитаны Хьюберт Дилгер басқаруымен, бұйрықты бірнеше минут ішінде орындады. Батареядан шыққан алғашқы снаряд жақынға түсті, екіншісі одан да жақынға, соның салдарынан адамдар шашырап кетті. Үшінші снаряд Полктің сол қолына тиіп, кеудесінен өтіп, оң қолына жетіп, жарылып, ағашқа тиді; ол Полктің денесін екіге бөліп жіберуге шамалы жетіспеді.

Мұра

Майдандық командир ретіндегі рекорды нашар болғанымен, Полк әскерлерінің арасында зор құрметке ие болды, ал оның қазасы Теннесси армиясында терең қайғы тудырды. Полктің Грузия штаты, Аугуста қаласындағы Сент-Пол шіркеуінде өткен жерлеу рәсімі соғыс жылдарындағы ең әсем рәсімдердің бірі болды. Оның досы, Грузия епископы Стивен Эллиотт, рәсімге төрағалық етіп, құлшынысқа толы сөз сөйледі. Ол қазіргі алтарь астындағы жерге қойылды. Шіркеу алтарь маңында Полкке арналған ескерткіш орнатылған, ал бастапқы қабір орнын аралауға болады. 1945 жылы оның және оның әйелінің күлдері Жаңа Орлеандағы Христос шіркеуінің соборында қайта жерленді. Оның қабірі кіреберістегі киелі залдың оң жағында, мінберге жақын жерде орналасқан. Луизианадағы Полк бекінісі 2023 жылға дейін Полк атымен аталып келді, содан кейін Джонсон бекінісі деп өзгертілді. Полктің туысы Люциус Э. Полк та Конфедерация генералы болды. Люциус Э. Полктің ұлы Руфус Кинг Полк – Конгресс депутаты болған. Полктің ұлы Уильям Мекленбург Полк дәрігер және Конфедерация капитаны болды, кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясында бірінші лейтенант қызметін атқарды. Ол өзінің ең мақтаулы өмірбаянын жазды. Уильям М. Полктің ұлы Фрэнк Полк Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Мемлекеттік департаментінің кеңесшісі болды, ал кейін бірінші Мемлекеттік хатшының орынбасары болды. Полктің інісі Люциус Джуниус Полк АҚШ президенті Эндрю Джексонның әйелі Рейчел Джексонның шөбересіне үйленді. АҚШ президенті Джеймс К. Полк – Полктің екінші туысы болды. Полктің суретін Корнелиус Хэнкинс салған, оны 1963 жылы оның немересі В. Дадли Гейт Теннесси штатының Нэшвилл қаласындағы Христос шіркеуінің соборындағы көрмеге тапсырды. Әскери тарихшы Стивен Вудворт Полкті өлтірген снарядты "соғыс барысында Одақ үшін атылған ең тиімсіз оқтардың бірі" деп сипаттады, өйткені Полктің қабілетсіздігі оны тірі күйінде өлгеннен гөрі құндырақ еткен: "Полктің қабілетсіздігі мен еркіндікке бағынбауы Аппалач тауларының батысындағы Конфедерация операцияларын үнемі қиындатты, ал президентпен ерекше қарым-қатынасы оны қол сұғылмауға мүмкіндік берді".