Қытайдық диссидент: Ван Бинчжанның тағдыры

Кіріспе

Қытайлық диссидент Ван Бинжан (; 30 желтоқсан 1947 жылы туған) – қытайлық адам құқықтарын қорғаушы және екі демократиялық қозғалыстың негізін қалаушы. 2002 жылғы маусымда Вьетнамда Қытайдың құпия полициясымен ұрланып әкетілді және ұсталды. Қытай үкіметі 2002 жылғы желтоқсанда оны тыңшылық және терроризм қылмыстарымен айыптап, ұстауды жариялады. Ол өмір бойына бас бостандығынан айырылды және Қытайдың саяси тұтқыны деп есептеледі.

Өмірбаян

Ван Бинчжан 1947 жылғы 30 желтоқсанда Қытайдың Хэбэй провинциясының Шицзячжуан қаласында дүниеге келген. Пекин медицина университетінің түлегі, сегіз жыл дәрігер болып жұмыс істеді. 1979 жылы Қытай үкіметі оны Канададағы Макгилл университетінде оқуға жіберді, онда 1982 жылы патология бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Ван Бинчжан – Солтүстік Америкада доктор ғылымын қорғаған Қытай Халық Республикасының алғашқы азаматы. 1982 жылы Ван шетелдегі алғашқы демократиялық журнал – China Spring-ті құрды. Келесі жылы ол "中国民主团结联盟" (Қытай демократиялық одағы/Демократиялық Қытай үшін одақ/Қытай демократиялық қозғалысы одағы) атты ұйымды құрып, Қытайдағы бір партиялық жүмені жазайықтап айыптады. Кейін ол Қытайға оралып, 1989 және 1998 жылдары Қытай еркіндік демократиясы партиясы және Қытай демократиясы және әділет партиясы деген екі оппозициялық партияны құрды. Соңғысы оның Қытайда тұтқындалуына себеп болды. Ол елден қуылды, бірақ сотталмады. 2006 жылдың наурыз айында Ван әкесіне соңғы құрмет көрсету үшін босатылуын талаппен ашқандықтан жазаланды, бірақ түрме күзетшісімен бірге түрме камерасына кіргізіліп, ұзақ мерзімге жазаланды. 2006 жылдың қарашасында онымен кездесуге рұқсат берілді. Доктор Бинг Ву Ванның айтуынша, Ванның кіші інісі, соңғы кездесуден бері оның денсаулығы күрт нашарлаған. Ванның сөзіне қарағанда, бұл жаңа түрме бастығының нашар тағам беруімен, қатыгездікпен күш қолдануымен және қарқынды саяси оқу сессияларымен байланысты. Біріккен Ұлттар Ұйымы, Amnesty International, Human Rights Watch, Worldrights және Рауль Валленбергтің адам құқықтары орталығы сияқты түрлі халықаралық ұйымдар доктор Ванның тұтқындалуына қарсылық білдіріп, Қытайдың оны негізсіз ұстап отырғанын мәлімдеді. АҚШ және Канада парламенттері Ванды қолдау және ҚКП-ның әрекеттерін айыптау мақсатында заң қабылдады. Freedom House доктор Ванға 2024 жылғы "Азаттық сыйлығын" табыс етті.

Wang Bingzhang was born on December 30, 1947, in Shijiazhuang, Hebei, China. He graduated from Beijing Medical University and served as a doctor for eight years. In 1979, he was sponsored by the Chinese government to study abroad in McGill University, Canada where he obtained his Ph. D. degree in pathology in 1982. Wang Bingzhang is the first citizen of the People's Republic of China to get a doctorate degree in North America. In 1982, Wang established China Spring, the first pro democracy Chinese magazine overseas. The next year, he launched the 中国民主团结联盟 (translated variously as "Alliance for Democratic China"/"China Alliance for Democracy"/"Union of Chinese Democracy Movement"), publicly denouncing the one party rule in China. He later traveled back to China and co founded two opposition parties, the Chinese Freedom Democracy Party and Chinese Democracy Justice Party in 1989 and 1998, respectively. The latter led to his arrest in China. He was expelled from the country, but was not sentenced. In March 2006, Wang was punished for misbehaving when he went on hunger strike to plead for release to pay a final respect to his father at his funeral; but he was handcuffed by and locked with a jail guard in his jail cell. This resulted in prolonged punishment. Visitation rights were restored in November 2006. According to Dr. Bing Wu Wang, Wang's younger brother, his physical health had deteriorated rapidly since the last visitation. This was due, according to Wang, to a new prison warden who served much lower food quality, harsher physical abuse and intense political study sessions. Various international organizations, including the United Nations, Amnesty International, Human Rights Watch, Worldrights, and the Raoul Wallenberg Centre for Human Rights have voiced their opposition to Dr. Wang's imprisonment, saying China is arbitrarily detaining him. The United States and Canadian legislatures have both passed legislative bills in support of Wang and in denunciation of the CCP's actions. Freedom House awarded Dr Wang the 2024 Freedom Award.