Кіріспе

Өткен заманды және жалғастырушы аспектіні біріктіретін грамматикалық құрылым.

Кемел (қысқартылған) – бұл өткен заманды (өткен уақытқа сілтеме) және кемелсіз аспектіні (ұзаққа созылған немесе қайталамалы оқиға немесе жағдайға сілтеме) біріктіретін етістік формасы. Ол ағылшын тіліндегі "was walking" немесе "used to walk" сияқты мағыналарды білдіре алады. Бұл өткенде бір рет ғана орын алған аяқталған оқиғаны білдіретін претерит формаларынан өзгеше. Дәстүрлі түрде латын және француз тілдеріндегі кемелсіздік заманның бірі деп қарастырылады, бірақ ол уақыттан өзге аспектілік ақпаратты да (уақытқа сілтеме) қамтиды. Оны дұрысырақ өткен кемелсіз деп атауға болады. Ағылшын тілінде жалпылама кемелсіз форма жоқ және ол әртүрлі тәсілдермен беріледі. Ағылшын тіліндегі "imperfect" термині көбінесе өткен прогрессивті немесе өткен үздіксіз деп аталатын формаларды білдіреді (мысалы, "was doing" немесе "were doing"). Бұл өткен заманмен және нақты жалғастырушы немесе прогрессивті аспектімен үйлесімдегі комбинациялар. Немец тілінде Imperfekt бұрын жай ғана жалғанған өткен заманды білдіретін (Perfekt немесе күрделі өткен заман формасына қарама-қарсы), бірақ қазір Präteritum (претерит) термині көбірек қолданылады, себебі бұл формада кемелсіздік аспектісі жоқ. "Imperfect" сөзі латын тіліндегі imperfectus ("аяқталмаған") сөзінен шыққан, өйткені кемелсіз форма аяқталмаған, жалғасып жатқан әрекетті көрсетеді. Ежелгі грек тіліндегі балама сөз – "ұзартылған".

Герман тілдері

Бавария тілінде Imperfect жоқ.

Ағылшынша

Ағылшын тіліндегі толық емес мағыналар оқиғаның үздіксіз немесе әдеттегі болуына қарай әртүрлі жолдармен білдіріледі. Ұзаққа созылған әрекет үшін (өткенде белгілі бір сәтте болып жатқан) өткен шақтағы прогрессивті (үздіксіз) форма қолданылады, мысалы, "Мен жеп жаттым"; "Олар жылдам жүгіріп жатты". Дегенмен, әрекет емес, күйді білдіретін кейбір етістіктер прогрессивтілік белгісін алмайды (қараңыз); мұндай жағдайларда оның орнына қарапайым өткен шақ қолданылады: "Ол аш еді"; "Біз не істеу керектігін білдік". Өткендегі әдеттегі (қайталамалы) әрекетті "Мен көп жейтінмін" сияқты, немесе "Сол кезде мен ерте тамақтанып, мектепке жаяу баратынмын" сияқты көмекші етістік "would" арқылы білдіруге болады. (Көмекші етістік "would" шартты сөйлеу сияқты басқа да мағыналарда қолданылады.) Алайда, көп жағдайда әрекеттің әдеттегі екендігін етістікте нақты көрсетудің қажеті жоқ, қарапайым өткен шақ қолданылады: "Біз әрқашан сағат алтыда кешкі ас ішеміз".

Үнді тілі

Индо-арий тілінің бірі хинди тілінде тек होना (honā) [to be] етістігінің ғана индикативтік кемелсіз уақыт түрі бар, ал қалған етістіктерде бұл түр жоқ. होना (honā) индикативтік кемелсіз формалары санскрит тілінен алынған स्थित (stʰita) – "тұрған, орналасқан" сөзінен шыққан, бұл сөз PIE түбірі *steh₂ (“тұру”) -дан туындаған. Кемелсіз уақыт түрі бірліктес есімнен жасалғандықтан, оның түрі грамматикалық тұлғаның саны мен жынысына ғана сәйкес келеді, ал есімдіктің өзіне емес. Демек, грамматикалық жағынан жекеше есімдіктер (мысалы, मैं ma͠i "Мен" және तू tū "Сен" т.б.) олар сілтеме жасайтын тұлғаның немесе зат есімнің жынысына қарай жекеше кемелсіз форманы (яғни था thā немесе थी thī) алса, грамматикалық көпше есімдіктер (мысалы, हम ham "Біз" т.б.) көпше кемелсіз форманы (थे thē және थीं thīm̊) алады. Бірақ तुम (tum) есімдігі бұл ереженің ерекшелігі болып табылады: ол еркек жыныста көпше кемелсіз түрін (थे thē) алса, әйел жыныста жекеше түрін (थी thī) алады. Бұл кемелсіз уақыт түрлері сонымен қатар хинди тіліндегі әдеттегі, аяқталған және дамып жатқан үш грамматикалық мәнді білдіретін кемелсіз өткен шақ құрау үшін копула ретінде де қолданылады.

+ Кемелсіз өткен шақ. Копула. Жыныс.
Дара. Көпше.
♂thā thē
♀thī thīm̊

+ Кемелсіз өткен шақ. Мәндік түрлер.
Түр. Дара. Көпше. Аударма (3-ші тұлғада ғана).
Жай. ♂thā thē ол болды.
♀thī thīm̊ ол болды.
Әдеттегі. ♂boltā thā boltē thē ол сөйлейтін еді.
♀boltī thī boltī thīm̊ ол сөйлейтін еді.
Дамып жатқан. ♂bol rahā thā bol rahē thē ол сөйлеп тұрды.
♀bol rahī thī bol rahī thīm̊ ол сөйлеп тұрды.

Ескерту: 'āp' және 'tum' есімдіктері грамматикалық жағынан көпше болғанымен, ағылшын тіліндегі 'you' есімдігі сияқты жекеше мағынада қолданылады.

Парсы тілі

Барлық басқа өткен шақтар сияқты, толық емес шақ та барлық етістіктер үшін жүйелі түрде жіктеледі. Құрамы: [сөз алды] + mi + өткен түбір + өткен жұрнақ. Бірінші жақ жекеше түріндегі толық емес жақ индикативтің жіктелуі төмендегі кестеде көрсетілген: raftan (бару) kâr kardan (жұмыс істеу) 1-ші ж. мен барып едім кәр мікардым 2-ші ж. сен барып едің кәр мікардың 3-ші ж. ол барып еді кәр мікарды 1-ші көп. біз барып едік кәр мікардық 2-ші көп. сіздер барып едіңіздер кәр мікардыңыздар 3-ші көп. олар барып еді кәр мікардылар

Славян тілдері

Көптеген славян тілдері өткен шақтан шығып қалған, бірақ ол болгар және македон тілдерінде сақталған. Серб және хорват тілдерінде де ресми түрде қолданылады, алайда ол көне стильдегі болып саналады және поэтикалық және стильдік себептермен әдебиетке ғана шектеледі.

Семит тілдері

Семит тілдерінде, әсіресе көне түрлерінде, етістіктерде жақсы емес (немесе толық) уақыт формасы қолданылмайды. Олардың орнына тиянақты және тиянақсыз пішіндері қолданылады. Пішіндер уақытқа ұқсас, бірақ етістік аяқталған немесе аяқталмаған әрекетті көрсететінін түсіну үшін контекст қажет.