Кіріспе
Моғол императоры 1719-1748 жылдар аралығында. Жұбайлар түрі = Әйелдер. Билік есімі = Мұхаммед Шах. Әулеті = Бабур әулеті. Құрған жері = Мұхаммед Шах мавзолейі, Низамұддин Дарғасы, Дели, Үндістан.
| spouses type = Wives
| regnal name = Muhammad Shah
| house = House of Babur
| place of burial = Mausoleum of Muhammad Shah, Nizamuddin Dargah, Delhi, India
Mirza Nasir ud Din Muḥammad Shah (born Roshan Akhtar; 7 August 1702 – 26 April 1748) He was son of Khujista Akhtar, the fourth son of Bahadur Shah I. After being chosen by the Sayyid Brothers of Barha, he ascended the throne at the young age of 16, under their strict supervision. He later got rid of them with the help of Nizam ul Mulk, Asaf Jah I – Syed Hussain Ali Khan was murdered at Fatehpur Sikri in 1720 and Sayyid Hassan Ali Khan Barha was captured in battle in 1720 and fatally poisoned in 1722. Muhammad Shah was a great patron of the arts, including musical, cultural and administrative developments, he is thus often referred to as Muhammad Shah Rangila His pen name was "Sadrang" and he is also sometimes referred to as "Bahadur Shah Rangila" after his grand father Bahadur Shah I.
Muhammad Shah's reign was marked by rapid and irreversible decline of the Mughal Empire that was exacerbated by Nader Shah's invasion of India and the sacking of Delhi in 1739. The course of events not only shocked and mortified the Mughals themselves, but also other foreigners, including the British.
Мирза Насир уд Дин Мұхаммед Шах (Рошан Ақтар деген атпен туған; 7 тамыз 1702 – 26 сәуір 1748) – Баһадүр Шах I-нің төртінші ұлы, Хужиста Ақтардың ұлы. Барха Сейид әулеттері таңдағаннан кейін, ол 16 жасында олардың қатаң бақылауымен таққа отырды. Кейіннен ол Низам-ул-Мұлк, Асаф Жах I-нің көмегімен олардан құтылды – 1720 жылы Фатехпур Сикриде Сейед Хусейн Әли хан өлтірілді, ал Сейед Хасан Әли хан Барха 1720 жылы шайқаста тұтқындалып, 1722 жылы уланды. Мұхаммед Шах өнердің, оның ішінде музыкалық, мәдени және әкімшілік дамудың үлкен қолдаушысы болды, сондықтан оны көбінесе Мұхаммед Шах Рангила деп атайды. Оның қаламдығы "Садранг" болды, сондай-ақ ол кейде әкесі Баһадүр Шах I-нің есімімен "Баһадүр Шах Рангила" деп те аталады.
| spouses type = Wives
| regnal name = Muhammad Shah
| house = House of Babur
| place of burial = Mausoleum of Muhammad Shah, Nizamuddin Dargah, Delhi, India
Mirza Nasir ud Din Muḥammad Shah (born Roshan Akhtar; 7 August 1702 – 26 April 1748) He was son of Khujista Akhtar, the fourth son of Bahadur Shah I. After being chosen by the Sayyid Brothers of Barha, he ascended the throne at the young age of 16, under their strict supervision. He later got rid of them with the help of Nizam ul Mulk, Asaf Jah I – Syed Hussain Ali Khan was murdered at Fatehpur Sikri in 1720 and Sayyid Hassan Ali Khan Barha was captured in battle in 1720 and fatally poisoned in 1722. Muhammad Shah was a great patron of the arts, including musical, cultural and administrative developments, he is thus often referred to as Muhammad Shah Rangila His pen name was "Sadrang" and he is also sometimes referred to as "Bahadur Shah Rangila" after his grand father Bahadur Shah I.
Muhammad Shah's reign was marked by rapid and irreversible decline of the Mughal Empire that was exacerbated by Nader Shah's invasion of India and the sacking of Delhi in 1739. The course of events not only shocked and mortified the Mughals themselves, but also other foreigners, including the British.
Мұхаммед Шахтың билігі Моғол империясының жылдам және қайтаруға болмайтын құлдырауымен белгіленді, бұл Надир Шахтың Үндістанға басып кіруімен және 1739 жылы Делиді тонауымен одан әрі ушықты. Оқиғалардың бұл барысы моғолдарды ғана емес, сонымен қатар британдықтар сияқты басқа шетелдіктерді де дүрліктірді және қорқытты.
| spouses type = Wives
| regnal name = Muhammad Shah
| house = House of Babur
| place of burial = Mausoleum of Muhammad Shah, Nizamuddin Dargah, Delhi, India
Mirza Nasir ud Din Muḥammad Shah (born Roshan Akhtar; 7 August 1702 – 26 April 1748) He was son of Khujista Akhtar, the fourth son of Bahadur Shah I. After being chosen by the Sayyid Brothers of Barha, he ascended the throne at the young age of 16, under their strict supervision. He later got rid of them with the help of Nizam ul Mulk, Asaf Jah I – Syed Hussain Ali Khan was murdered at Fatehpur Sikri in 1720 and Sayyid Hassan Ali Khan Barha was captured in battle in 1720 and fatally poisoned in 1722. Muhammad Shah was a great patron of the arts, including musical, cultural and administrative developments, he is thus often referred to as Muhammad Shah Rangila His pen name was "Sadrang" and he is also sometimes referred to as "Bahadur Shah Rangila" after his grand father Bahadur Shah I.
Muhammad Shah's reign was marked by rapid and irreversible decline of the Mughal Empire that was exacerbated by Nader Shah's invasion of India and the sacking of Delhi in 1739. The course of events not only shocked and mortified the Mughals themselves, but also other foreigners, including the British.
Мұхаммед Шахқа қарсы бүлікшіл әрекеттер
1719 жылы Махи өзенінің колылары моғол билігіне қарсы көтеріліп, ауылдарды тонады. Марвардың Ажит Сингхінің орнына Гуджараттың вице-патшасы болып тағайындалған Михир Әли Хан, мұсылмандарға қарақшылық жасаған Махи колыларына қарсы жорық жасап, оларды бағындырды. 1721 жылы Мұхаммед Шахтың әкімі болған Қасым Әли Хан, Кеда ауданының колыларынан айыппұл жинау үшін жіберілді, бірақ олар төлеуден бас тарды. Петапурда Касим Әли Хан бастаған моғол әскерімен колыстар арасында шайқас болды. Колыстар Қасым Әли Ханды өлтіріп, моғол әскері жеңіліп, базаға қайта шегінді. 1722 жылы Салабат Хан Бабидің ұлы Мұхаммед Баһадүр, Шер Хан атағымен Садра және Вирпурды басқарды. Оның келгеннен кейін көп ұзамай, вице-патша Чунвалдың бүлікші колыларына қарсы жорық жасап, оларды бағындырды, бірақ ауыр жарақат алды. Содан кейін Модера колылары Мұхаммед Шахқа қарсылық көрсетті, бірақ Модера ауылы өртенді. 1729 жылы Мұхаммед Шахтың Гуджараттағы вице-патшасы Сорат колыларының мұсылмандарға қарсы әрекеттеріне қарсы шықты. Вице-патша Сорат колыларына қарсы жорық жасап, оларды талқандап, Әхмеднагарға жеткізді. Осыдан кейін Петлад әкімі болған Жаван Мард Хан Баби, Балур колыларына қарсы бұйрық берді, бұл Бхарухтан шамамен он бес шақырым қашықтықтағы Бхатод болған болуы мүмкін. Бірақ Жаван Мард Ханды колы тайпасының бір адамы өлтірді. Жаван Мард Ханның өліміне орай, Салабат Мұхаммед Хан Бабидің өтініші бойынша оның үлкен ұлы Камалетдин Хан Баби Сами және Мунджпур аудандарын және Жаван Мард Хан атағын алды. 1738 жылы Шер Хан Баби Жүнігадтан Сораттың губернаторы болып тағайындалды. Баби Чханиярдағы колы басшысы Канжи Чхунвалияға қарсы Чунвалға жорық жасауға мәжбүр болды, өйткені Канжи моғол билігіне қарсылық көрсетті. Бірақ Шер Хан Бабиге колылар батыл қарсылық көрсетті, сондықтан Момин Хан үлкен күшпен шақырылды және Чханияр моғол әскерімен өртенді. 1739 жылы Тара колы басшысы Джамаджи Канкрей колыларын сұлтанға қарсы көтерді және моғол аумағын үздіксіз тонады. Жаван Марад Ханға колы басшысына қарсы жорық жасауға бұйырылды, бірақ ол тәртіпті сақтай алмады, сондықтан Фидауддин Ханнан колыларды бағындыруды өтінді. Колы басшысын жеңгеннен кейін, колы елін моғол әскерлері тонады. 1740 жылы Атарсүмба колылары моғол билігіне қарсы шығып, моғол сұлтанына салық төлеуден бас тартты. Жаван Марад Хан ағасы Зоравар Хан Бабимен бірге Атарсүмба колыларына қарсы жорық жасады, бірақ олар қатты қарсылық көрсетті және шайқас болды. Моғолдар колыларды жеңіп, олардан салық алды. Бірақ көп ұзамай колылар қайтадан салық төлеуден бас тартқан соң, Абдул Хусейн Хан басқаруымен моғол әскерлері жіберілді және үш колы ауылы өртенді. 1747 жылы Маратха әскери көшбасшысы Рангоджи Әхмедабадқа оралды, ал Жаван Мард Хан онымен қаладан бірнеше шақырым қашықтықта кездесті. Осыдан кейін Мехмудабад және Махуда колылары көтеріліске шықты, бірақ көтеріліс Шахбаз Рохилламен тез басып тасталды.
In 1722, Muhammad Bahadur, son of Salabat Khan Babi, was placed in charge of Sadra and Virpur, with the title of Sher Khan. Shortly after his arrival the viceroy marched against and subdued the rebellious Kolis of the Chunval but was wounded deeply. After that Kolis of Modhera opposed the Muhammad Shah but Modhera village was burnt down. In 1729, Mughal Viceroy of Sultan Muhammad Shah faced the challenge of anti muslim activities of Kolis of Sorath, viceroy marches against Kolis of sorath and destroying them taken to Ahmednagar. after this, Jawan Mard Khan Babi who was Governor of Petlad ordered against rebellious Kolis of Balor, probably Bhátod about fifteen miles east of Bharuch, but Jawan Marad Khan was killed by a man of Koli tribe, and in revenge for his death the town of Balor was plundered. On the death of Jawán Mard Khan, at the request of Salabat Muhammad Khan Babi, his eldest son Kamal ud din Khan Babi received the districts of Sami and Munjpur and the title of Jawan Mard Khan. In 1738, Sher Khan Babi was of Junagadh was appointed as governor of sorath, Babi was obliged to march against a Koli chieftain Kanji Chunvalia of Chhaniar in Chunval because Kanji opposed and resisted the mughal authority but Sher Khan Babi was bravely resisted by Kolis so Momin Khan was called with large force and Chhaniar was burned down by mughal army. In 1739, Koli chieftain Jamaji of Thara, raised the Kolis of Kankrej against sultan and continually plundered the mughal territory. Jawan Marad Khan was ordered to march against the Koli chieftain but he was unable to maintain order so he requested the Fida ud din Khan to subdue the Kolis. After defeating the Koli chieftain, the Koli country was plundered by mughal troops. In 1740, Kolis of Atarsumba, challenged the Mughal authority and refused to pay any form of tax to mughal sultan. Jawan marad khan along with his brother Zorawar Khan Babi Marched against Kolis of Atarsumba but they were strongly resisted and there was a battle but mughals defeated the Kolis and make them to pay tax. But it was not for long time, after some time, Kolis again refused to pay tax and mughal troops were sent under Abdul Hussain Khan and Vajeram burnt the three Koli villages. In 1747, Rangoji a Maratha military leader returned to Áhmedábád, and Jawán Mard Khán had an interview with him a few miles from the city. Shortly after this the Kolis of Mehmudabad and Mahudha rebelled, but the revolt was speedily crushed by Sháhbáz Rohilla.
Саид ағайындыларды жою
1720 жылы 9 қазанда Моғол армиясының қолбасшысы және бас сардары Сайид Хусейн Али Хан Барха Тодабхимдегі лагерінде қанынан айырылды. Мұхаммед Шах армияны тікелей басқаруды өз қолына алды. Асаф Жах I Декандағы алты Моғол провинциясын толық бақылауға жіберілді, ал Мұхаммед Әмин Хан Турани 8000 атты әскерге мансапты болды. Ол Моғолстанның ұлы уәзірі Сайид Хасан Али Хан Барханы қууға жіберілді, ол Хасанпур шайқасында Мұхаммед Әмин Турани, Хан и Дауран, Шер Афкан Панипати және Әмин-уд-Дин Самбалиден жеңіліс тапты. Хасан Хан Барха Хан и Дауранға қарсы жақта, ең қауіпті деген жерде шайқасты, 1720 жылы 15 қарашада тұтқындалды және екі жылдан кейін өлім жазасына кесілді. Сайид ағайындыларының құлауы Моғол империясының Декандағы өзінің иеліктеріне тікелей бақылауын жоғалтуының басталуын білдірді.
Декан субаларының жоғалуы
1722 жылғы 21 ақпанда Мұхаммед Шах Асаф Жах I-ді Ұлы везир етіп тағайындады. Ол Мұхаммед Шахқа «Акбардай сақ және Аурангзебдей батыл болуға» кеңес берді. Асаф Жах императорға ықпалын қолданып, Декан аймағындағы аумақтық мақсаттарын іске асырды. Ол императордың сенімін жоғалтқанда, Саадулла Ханның туысы және анасының інісі Хамид Ханды Гужаратты басқаруға тағайындады, бұрын провинцияда тәртіп орнату үшін жіберген болатын. Императордың ықпалы мен сенімінен кенде болған Асаф Жах Ұлы везирліктен қанағаттанып, Деканға қайтып келді. Асаф Жах I Аурангабадтағы гарнизон бастығы етіп қолбасшы Эваз Ханды тағайындады, ал оның логистикалық міндеттерін Инаятулла Кашмири атқарды. 1723 жылы ол Деканға жорыққа шықты, онда Деканның моғолдық субадары Мұбариз Ханмен шайқасты, ол Маратха империясын тежеп тұрған еді. Мұбариз Хан – Мұхаммед Шахтың Асаф Жах I-ді өлтіру үшін тағайындаған Барха Саидтардың бұрынғы одақтасы. Мұбариз Ханның кемшіліктерін пайдаланып, Асаф Жах I Шәкәр Кеда шайқасында қарсыласын жеңіп, жойды. Асаф Жах I Хайдарабад мемлекетін құрып, 1725 жылы өзін Хайдарабад низамы етіп жариялады. Моғол-Маратха соғыстары (1728–1763) Деканның алты субасына – Хандеш, Бижапур, Берар, Аурангабад, Хайдарабад және Бидарға қайта орнатуға келмейтін қиратушылық әкелді. Асаф Жах Маратхаларды Мальваға және Моғол империясының солтүстік аймақтарына шабуылдауға мәжбүр етті, осылайша жаңадан қол жеткізген тәуелсіздігін қорғады. Низам Маасир и Низамиде Маратха әскерін өзінің пайдасына қолданылатын құрал ретінде сипаттады: «Мен осы әскердің бәрін (Маратхаларды) өзімдікі деп санаймын және олар арқылы өз ісімді істеуге тырысамын. Мальвадан қолымызды шешуіміз керек. Құдай қаласа, мен олармен келісімге келіп, Нармаданың сол жағындағы шабуылдарды (Мөлөкгири) оларға тапсырамын». Мұхаммед Шахтың құлағын Әмір әл-Умара, Хан и Дауран бағындырған еді. Мұхаммед Шах Асаф Жахтың орнын басу үшін Қамар-уд-Дин Ханды Ұлы везир етіп тағайындады. Алайда, ол тез арада Панипаттан шыққан Рошан уд Даула Турра Баз Ханның пайдасына қызметтен босатылды, бұл Турани әулетінің ықпалын азайту мақсатында жасалды. 1724 жылы Декан субаларын жоғалтқанына қарамастан, Ауадхтың науабы Саадат Әли Хан және моғол субадары Дилавар Хан (1726–1756) императорға адал қалды және Малабар жағалауында жақсы қорғалған бекініс құрды.
Мәдениеттің дамуы
Урдю (Зубан и Урдю и Муалладан туындаған немесе жергілікті аудармада Лашкари Забан, қысқартылып Лашкари) Мұхаммед Шах билік құрғанға дейін қолданыста болған, бірақ оның тұсында ол халық арасында кеңінен танымал болып, парсы тілін ығыстырып, сарай тілі деп жарияланды. Мұхаммед Шахтың тұсында қауали моғол императорлық сарайына қайта енгізіліп, Оңтүстік Азияға жылдам тарады. Мұхаммед Шахтың білім беру үшін мақтабтар сияқты діни оқу орындарын құрғаны мәлім. Оның тұсында Құран алғаш рет қарапайым парсы және урду тілдеріне аударылды. Сондай-ақ, оның тұсында моғолдар Самарқандтан шыққандықтан, жоғары моғол аристократиясы әдетте киетін түркі киімдері шерванимен алмастырылды. Дегенмен, Мұхаммед Шахтың Деккан мәдениетінің ықпалындағы киімдерді таңдауы "Деккан маймылының биін көріңдер!" деген сияқты сындарлы пікірлерге әкелді. Мұхаммед Шах өнерді ынталандырған, тіпті басқару мәселелеріне салғырт қараған патша болды, бұл басқару жүйесінің күйреуіне жағдай жасады. Мұғұлдардың саяси күші оның тұсында әлсірегенімен, император өнерді қолдады, Нидха Мал (1735–1775 жылдары белсенді) және Читарман сияқты шебер суретшілерді жұмысқа алды. Олардың суреттерінде сарай өмірінен көріністер – Холи мерекесі, аң аулау және бүркіт салу бейнеленген. Сол кездегі моғол сарайында Садаранг атымен танымал Наймат хан және оның жүрегі жақын туысы Фироз хан (Адаранг) сияқты музыканттар болды, олардың шығармалары кьял музыкалық түрін танымал етті. Наймат хан шәкірттері үшін кьял шығармаларын жазды, бірақ өзі ешқашан орындамады. Үнді классикалық музыкасының бұл маңызды бөлігі Мұхаммед Шахтың сарайында дамып, өркендеп, патшалық қолдауға ие болды. Ол өзі "Садранг" псевдонімімен ақындық шығармалар жазып, сонымен қатар бхаирав, кафи, дхамар және малкаунс жанрларындағы үнді классикалық рага әндерінің авторы болды. Олардың ішінде махаббат және Холи мерекесіне арналған әндер де бар.
Бенгал және сикхтердің шабуылы
Мұхаммед Әли хан, Рангпурдың моғолдық Фауждары және оның бекем одақтасы Дина Нараян, Үпендра Нараян және Бутан билеушісі Мифам Вангпо (1729-1736) тарапынан Коч-Бихардан шабуылға ұшырады. Әли Мұхаммед хан Рохилаханд барондарының негізін қалады. Пенджаб аймағында сикхтер жергілікті моғол субаздарымен соғысып, шабуылдап, кері шегіну тактикасымен оларды қиратты.
Гуджарат және Малва субаларының жоғалуы
1728 жылы ақпанда Палхед шайқасында Асаф Жахты қатты жеңіске ұшыратып, Баджирао I және оның інісі Чимаджи Аппа Малваға қайтадан шабуыл жасады. Моғол субадары Гридхар Бахадур 1729 жылы Амджера шайқасында жеңіліп, қаза тапты. Содан кейін Чимнажи Аппа Уджайндағы моғол әскерінің қалдықтарын қоршауға тырысты, бірақ сәтті болмады. 1731 жылы Асаф Жах ықпалды Маратха басшылары Тримбак Рао Дабхаде және Санбходжи сияқтыларды Маратхаларды тастап, император Мұхаммед Шахтың күштеріне қосылуға көндіруге қол жеткізді. Алайда, олар Баджирао I және Чимнажи Аппа басқарған үлкен Маратха әскерімен Дабхой шайқасында талқандалып, өлтірілді. Бұл Шенаб өзенінің жанында болды. Афшарид әскерлері тез арада сикх көтерілісшілерінің топтарымен кездесті, олар Надир Шахтың басып кіруінен кейін пайда көреді деп болжады. Делиге кіргеннен кейін Надир Шах Моғол империясын басып алу және оккупациялау діни ниеттен туындағанын, ал егер "Деканның бақытсыз Маратхалары" Делиге қарай жылса, ол "жеңімпаз Қызылбаш әскерін жіберіп, оларды тозақтың тереңіне жіберуі мүмкін" деді.
Делидің тоналуы
Делидің басып алынуы бастапқыда достықпен өтті, бірақ қалада Надир Шахтың қаза тапқаны туралы қауесет тарады. Халық парсы әскеріне шабуыл жасап, бірнеше сарбаздарды өлтірді. Надир Шах ашуға булып, халықты қырғынға ұшыратуға бұйрық берді, нәтижесінде кем дегенде 30 000 адам қаза тапты. Мұхаммед Шах пен Асаф Жах I Надир Шахтан рақым сұрауға мәжбүр болды, осылайша ол қырғынды тоқтатып, Моғол қазынасын тонауға кірісті. Атақты "Таусылмас тақ", "Дария-и-Нур" және "Кох-и-Нур" алмаздары мен ұшан-теңіз байлықтар тоналды. Сонымен қатар, пілдер, жылқылар және ұнаған барлық нәрселер алынып кетті. Мұхаммед Шах өзінің қызы Жахан Афруз Бану Бегумды Надир Шахтың кіші ұлына әйел ретінде беруге мәжбүр болды. Асаф Жах I өзінің үлкен ұлы Интизам уд Дауланы Моғол армиясының бас қолбасшысы етіп тағайындағаннан кейін Деканға қайтып кетті.
Маратха соғыстарының кейінгі кезеңдері
1740 жылы Дос Әли хан Карнатиканың навабына және Чанда Сахипке шатрапати Шаху I-нің рұқсатымен Рагходжи I Бхонсле бастаған маратхаларды қуу міндеті жүктелді. Дос Әли хан 1740 жылғы 20 мамырда Аркотты қорғау кезінде Дамалчерри шайқасында қаза тапты, ол соңынан тоналып, қарақталды. Чанда Сахиб өзінің гарнизонымен бірге тұтқындалып, Сатарада түрмеге қамалған. Чанда Сахиб және оның әскерлері Трихинополиді қоршау кезінде өздерінің заңды иеліктерін, сондай-ақ маратхалардың көптігіне қарамастан, Карнатиканың навабтарының барлық аумақтарын қаһарлы түрде қорғады. Олардың батыл әрекеттері көп ұзамай француз Шығыс Үндістан компаниясының ресми өкілі Жозеф Франсуа Дюплейдің назарын аударды. Маратхалардың Карнатиканың навабтарының аумақтарын басып алуына наразы болған Асаф Джа I аймақты азат ету үшін жорық ұйымдастырды. Оған Садатулла хан II және Анваруддин Мұхаммед хан қосылды. Олар бірлесіп Аркотты қайтарып алып, Трихинополиді қоршауды (1743) бастады, ол бес айға созылды және Мурари Рао Горпаде бастаған маратхаларды Карнатиктен кетуге мәжбүр етті.
Некелер
Мұхаммед Шахтың төрт әйелі болған. Оның алғашқы әйелі және басты жұбайы – оның бірінші туысы, ханшайым Бадшах Бегум, император Фаррухсияр мен оның бірінші әйелі Гаухар Ун Нисса Бегумның қызы. Олар оның таққа отырғаннан кейін, 1721 жылдың 8 желтоқсанында Делиде үйленді. Ол оған Малика уз Замани (Заманның патшайымы) атағын берді.
Оның үшінші әйелі биші қыз Удхам Бай болды, ол оған 1725 жылдың 23 желтоқсанында өзінің мұрагері Ахмад Шах Бахадурды дүниеге әкелді. Ол туғаннан кейін оны Удхам Байдан алып, Бадшах Бегум өз баласы сияқты қамқорлықпен тәрбиеледі. Бадшах Бегумнің күш-жігерінің арқасында Ахмад Шах 1748 жылы Мұхаммед Шах қайтыс болғаннан кейін таққа отыра алды.
Өлім
Манупур шайқасында (1748) Моғол армиясының жеңісі зор құрбанға шақ келді, көптеген жауынгерлер қаза тапты. Бастапқыда бұл жайт жасырын ұсталды. Бірақ, бұл хабар Моғол императоры Мұхаммед Шахқа жеткенде, ол тілінен айырылып, күрт ауырып, үш күн бойы өз бөлмесінен шықпады. Осы аралықта ол ораза ұстады. Оның күзетшілері оның қатты жылағанын естіп, «Мен Қамаруддин Хан сияқты адал адамды қайдан табамын?» – дегенін естіді. Ол 1748 жылдың 26 сәуірінде қайғыдан көз жұмды, оның жаназасына Меккеден келген имамдар қатысты. Мұхаммед Шахтың мазары Низамуддин Дарға кешені ішінде орналасқан.
Танымал мәдениетте
2010 жылы DD National телеарнасында көрсетілген «Махаража Ранжит Сингх» тарихи телесериалында Мохаммед Шах рөлін Ришикеш Шарма сомдайды.