Кіріспе

1680 - 1681 - 1682

Қаңтар-наурыз

1 қаңтар – Моғол императоры Ауранзебтің ұлы Мұхаммед Акбар Үндістанда азаматтық соғыс бастайды. Раджпут мемлекеттерінің қолдауымен Акбар өзін жаңа Моғол императоры деп жариялайды және әкесімен күресуге дайындалады, бірақ соңында жеңіледі. 3 қаңтар – Осман империясының вассалы Қырым хандығы мен Ресей империясы арасында Бахысарай шартына қол қойылады. 18 қаңтар – Англия королі Карл II қазан айында шақырған "Шығарылым заң жобасы парламенті" үш айдан кейін таратылады, жаңа сайлау өткізу және наурыз айында Оксфордта жаңа парламент шақыру туралы тапсырма беріледі. 2 ақпан – Үндістанда Маратха империясының әскерлері Маратха императоры Чатрапати Самбхаджидің бұйрығымен Моғол империясының Бурханпур қаласын (қазіргі Үндістанның Мадхья-Прадеш штатында) тонап, олжалайды. Генерал Хамбиррао Мохите үш күн бұрын олжалауды бастаған еді. 4 наурыз – 16 000 фунт стерлинг қарызын өтеу үшін Англия королі Карл II Уильям Пеннге Америкадағы Делавэр өзенінің батысындағы 40° солтүстік және 42° солтүстік градустар аралығындағы, кейін Пенсильвания деп аталатын аумаққа жер берген жарлыққа қол қояды. 21 наурыз – Англияда король Карл II "Оксфорд парламентін" шақырады, ол Вестминстерде емес, Оксфордта өтеді, бірақ жеті күннен кейін таратылады. Карл 1685 жылы қайтыс болғаннан кейін ғана парламенттің келесі сессиялары өткізіледі.

Сәуір-маусым

11 сәуір – Соңғы графының қайтысынан кейін Пфальц Ландсберг Швеция короліне өтеді. 15 мамыр – Франциядағы Канал дю Миди ресми түрде ашылды, оны Канал Рояль де Лангедок деп атады. 23 маусым – Месопотамиядағы (қазіргі Ирак) Шығыс православиелік обряды бар Шығыс шіркеуі, бұрын Ильяс және Шимун желісіндегі екі патриархқа бөлінген, Рим католик шіркеуі үшінші желі бойынша бөліп жіберді. Амид архиепископиясының Мар Юсипі (қазіргі Түркиядағы Диярбакыр) Папа Иннокентий XI-дің жариялауымен Иосиф I деп жарияланды, ол "патриархынан айырылған Халдей ұлтының патриархы" атанды, осылайша Халдей католик шіркеуінің "Иосип желісі" құрылды.

шілде-қыркүйек

1 шілде – Оливер Планкетт, Рим-католик Армағ архиепискобы және Бүкіл Ирландияның приматы, маусым айында опасыздық жасады деп жалған айыпталып, Лондонның Тайберн қаласында асылып, сүйретіліп, төртке бөлінді – Англияда шейіт болған соңғы католик; ол 1975 жылы қасиетті деп жарияланды. 23 шілде – Француз Триполитания соғысы (1681–1685) кезінде Хиос қаласына жасалған бомбалау шабуылы, 1680 жылдары Францияның Барбария қарақшыларына қарсы кең ауқымды науқанының бір бөлігі болды. 10 тамыз – Шығыс Үндістан компаниясының ағылшын теңіз капитаны Роберт Нокс өзінің басынан өткен оқиғалары, 20 жылдық түрме жазасы және Цейлоннан қашуы туралы «Сейлон аралының тарихи суреттемесі» атты кітабын жариялады. 12 тамыз – Тай есімі Супаатфаа болған Ахом патшасы Гададар Сингха (немесе Гадапани) таққа отырды. 31 тамыз – Ағылшын жалған куәгер Титус Оутс Уайтхоллдағы мемлекеттік пәтерлерінен кетуге міндеттелді; оның даңқы төмендеп, жақын арада ол бүлік жасады деген айыппен тұтқындалып, түрмеге қамалды. 30 қыркүйек – Франция бұрын Киелі Рим империясының еркін императорлық қаласы болған Страсбург қаласын (немісше: Страсбург) аннексиялады.

Қазан-желтоқсан

27 қазан – Англияның сэр Джон Чайлд Бомбей провинциясының жаңа губернаторы болып тағайындалды және ресми емес түрде Үндістандағы Шығыс Үндістан компаниясының барлық иеліктерінің генерал-губернаторы атанды. 1684 жылы капитан Ричард Кейгвиннің бүлік көтергенінен басқа, Чайлд британдықтардың билігін кеңейте берді, соның салдарынан британдықтар Моғол империясымен соғысқа қатысты. 20 қараша – Испаниядан шамамен 10 айлық сапардан кейін Дон Мелхор де Наварра, Палата герцогы Лимаға келді және 1678 жылдан бері аймақты басқарып келген Лима архиепискобы Мелхор Линьян и Циснерос орнына Перудің жаңа вице-королі болды. 25 қараша – Нидерландының Корнелис Спильман Голланд Шығыс Үндістанының (қазіргі Индонезия) жаңа генерал-губернаторы болып тағайындалды және Ява аралында Матарам сұлтандығының сұлтан Амангкурат II-мен одақ жасады, содан кейін голланд армиясын сұлтанның жартылай бауыры, Пюгер ханзадасы бастаған көтерілісті басу үшін пайдаланды. Пюгер 28 қарашада жоғары ранкті голланд офицері Якоб Куперге бас иді. 29 қараша – Дауыл Панама тасмуына соқтығысып, испан флотының "Флота де Тьерра Фирма" флотилиясын басып, "Нуэстра Сеньора де Энкарнасьон" кемесін Шагрес өзенінде батырды. "Энкарнасьон" кемесінің қирандылары шамамен 340 жылдан кейін, 2011 жылы табылған, көбінесе зақымдалмаған және көп бөлігі жүкпен толы болды. 3 желтоқсан – "Флота де Терра Фирма" флотилиясының тағы бір кемесі, "Нуэстра Сеньора де ла Соледад", Шагрес өзенінде батып, 280 экипаж мүшесі қаза тапты. 7 желтоқсан – Қытай генералы Ву Сангуйдің немересі Ву Шифан Юньнань провинциясындағы Куньмин қаласында өз-өзіне қол жұмсады, бұл Қытайдағы Канси императоры мен Цин әулетіне қарсы 8 жылдық Үш феодалдық бүлікке нүкте қойды. 22 желтоқсан – Англия королі Карл II Лондонда жарақат алған және зейнеткерлікке шыққан әскерлерге арналған Челси корольдік ауруханасын салуға жарлыққа қол қойды.

Күні белгісіз

Англияда мұқтаж француз босқындарына көмек жиналады. Хавертаун мен Брин-Маур Пенсильванияда Уэльс квакерларымен құрылды. Париждегі Нотр-Дам соборындағы Эммануэль қоңырауы қайта құйылды. Францияның Хонфлер портын Абрахам Дюкен жаңартты. 1631 жылы Балдассаре Лонгена жобалаған Венециядағы Санта-Мария-делла-Салют базиликасы салтанатты түрде ашылды. Додо жойылып кетті.

Туылғандар

24 наурыз – Георг Филипп Телеман, неміс композиторы (1767 ж. қайтыс болды)
26 маусым – Хедвиг София, Швеция ханшайымы (1708 ж. қайтыс болды)
5 тамыз – Витус Беринг, Данияда туған орыс саяхатшысы (1741 ж. қайтыс болды)
11 қыркүйек – Иоганн Готлиб Хайнеччиус, неміс құқықшысы (1741 ж. қайтыс болды)
28 қыркүйек – Иоганн Маттесон, неміс композиторы (1764 ж. қайтыс болды)
1 қазан – Джулия Лама, итальян суретшісі (1747 ж. қайтыс болды)
17 қараша – Пьер Франсуа ле Курейер, француз діншісі (1776 ж. қайтыс болды)
28 қараша – Жан Кавалье, француз протестанттарының көтерілісші басшысы (1740 ж. қайтыс болды)