Кіріспе

1955 жылғы Ж.П. Донливидің романы

«Имбирь адамы» – Ж.П. Донливидің 1955 жылы Парижде алғаш жарық көрген романы. Оқиға 1947 жылғы соғыстан кейінгі Дублинде (Ирландия) өрбуде. Роман жарық көргеннен кейін Ирландия мен Америка Құрама Штаттарында оның әдепсіздік қылуына байланысты тыйым салынды.

Өмірбаян

Донливидің досы және жазушы Брендан Бехан толық қолжазбаны алғаш оқыған адам болды. Кітапты көптеген баспагерлер қабылдамады, бірақ The Manchester Guardian газеті оның бірнеше үзінділерін жариялап, кітапты "комедиялық табысқа" жеткен туынды деп бағалады. Кейін Бехан Донливиге Самюэл Беккеттің шығармаларын жариялаған париждік "Олимпиа Пресс" баспасы туралы айтты. 1994 жылы жарық көрген "Жүсінткіш адамның тарихы" атты автобиографиясында Донливи былай деп жазды: "Мен оның жасыл мұқабасына жұдырықтап соқтым, ол псевдониммен және порнографиялық "Саяхатшының серігі" сериясында жарық көрген еді, және қатты дауыспен: "Егер бұл менің соңғы ісім болса да, осы кітаптан кек аламын!" деп мәлімдедім". 1998 жылы Modern Library журналы оны 20 ғасырдың 100 үздік романының бірі деп таныды. Кітап 2001 жылы қайта басылып, 2010 жылдың 29 шілдесінде Grove Press баспасынан қайта жарық көрді. 1958 жылы Commentary журналының редакторы Норман Подхорец The New York Times газетінде былай деп жазды: "Соңғы айларда американдық жазушылардың көптеген алғашқы романдары жарық көрді, олардың барлығы баспагерлердің құлшынысын білдіретін мақтау сөздерімен безендірілген. Ең қызығы, олардың кейбіреулері – әсіресе Уильям Хамфридің "Төбеден үйге" және Дж.П. Донливидің "Жүсінткіш адам" – осы қызығушылықты ақталады. [ ] "Жүсінткіш адамды" өмірлік маңызы бар туындыға айналдырған нәрсе – ол бір жағынан замананың ақымақтықтарын көрсетеді, екінші жағынан осы заманның өзі сене алмайтын құндылықтарға жабысып, моральдық нанымдарының не екенін анықтауға батылы жетпейтінін айқын көрсетеді". 2004 жылы The Guardian газетінде жарияланған мақаласында Джеймс Кэмпбелл былай деп бағалады: "Жүсінткіш адам" бүгінде де жақсы оқылады, оның стиліне, жиі сөйлемдердің болмауына, уақыттың ауысуына және басты кейіпкердің ойларын ұстауға тырысқанда бірінші және үшінші жақ арасындағы маниялық секіруге дағдыланғаннан кейін. Басқа жерлерде проза Джойс пен Дилан Томасқа сілтеме жасай отырып, аллитерациялық түрде секіреді. Көптеген тараулар өлең жолдарымен аяқталады, бұл Донливидің алғашқы кітабында басталып, оның визиттік карточкасына айналған әдет". Донливи режиссер Джордж Рой Хиллден романды түсіруді сұрады (олардың екеуі, Гейнор Кристормен бірге Тринити колледжінде бірге оқыған), бірақ Хилл жобаның өзіне тым жақын болғандықтан перспективасын жоғалтатынын сезінді. 2005 жылы актер Джонни Депп роман негізінде фильмде ойнау мүмкіндігі талқыланды. 1998 жылдан бері жобаны іске қосу туралы әңгімелер бір-екі жылда бір рет пайда болатын, соның ішінде Депп Дублинге барып Донливимен сценарийді жазуға көмектесті, ал Депп Шейн МакГоуэнды рөлге шақырды, бірақ ешқандай нәтиже болмады. 2006 жылы Депп режиссер Лоренс Данморды (The Libertine) таңдап, жағдай жақсарып жатқандай көрінді. Бірақ "Кариб теңізінің қарақшылары" сериалының табысынан кейін қызығушылық азайды. Депп 2008 жылдың жазында Донливимен кездесу үшін Ирландияға оралды. 2009 жылдың маусым айында Донливи Депп жобаны іске қосатынына үміттенді. Кітап сонымен қатар сол аттас әндерге де шабыттандырды, алғашқысы Джефф Малдаур, Фриц Ричмонд және Джон Себастьян 1964 жылы Elektra The Blues Project (EKL 264) альбомында жазылған. (Дегенмен, осы альбомның жазбалары әннің Ричмондқа арналған құрмет екенін көрсетеді.) Екіншісі австралиялық әнші-күйші Брайан Кэдд жазған және 1972 жылдың қазанында шыққан өзінің дебюттік альбомынан бірінші сингл ретінде жарық көрді.