Кіріспе
Фламанд суретшісі (1478–1532)
Ян Госсерт (шамамен 1478 – 1 қазан 1532) – француз тілінде сөйлейтін, сонымен қатар Ян Мабузе (оның туған жері Маубеж қаласының атымен алған лақабы) немесе Дженин ван Хеннегуве (Эно провинциясы), ол 1503 жылы Антверпендегі Әйет Лука гильдиясына қабылданғанда өзін осылай атаған. Ол Голландия және Фламанд эпохасының ренессанс суретшілерінің алғашқыларынан болды, ол 1508–09 жылдары Италия мен Римді зерттеді, және итальяндық ренессанс суретшілігінің элементтерін солтүстікке әкелген «римдік стиль» деп аталатын бағыттың жетекшісі болды, кейде бұл стиль өте ұқыпсыз көрінетін. Ол кем дегенде Солтүстік Еуропа бойынша танымал болды, діни сюжеттерді, оның ішінде үлкен алтарьлық суреттерді, сондай-ақ портреттер мен мифологиялық сюжеттерді, тіпті кейбір бейнелерді де суреттеді. 1508 жылдан бастап ол, көрінеу, тұрақты түрде жұмыс істеді немесе, кем дегенде, жартылай патшалық демеушілермен, негізінен Габсбургтер әулетінің мүшелерімен, Бургундияның Валуа герцогтығының мұрагерлерімен байланыста болды. Олар Бургундияның Филиппі, Бургундияның Адольфі, жер аударылған Данияның Христиан II-сі және Нассау графы Генрих III-нің үшінші әйелі, Нассау графинясы Менсия де Мендоса болды. Ол Альбрехт Дюрердің және одан жас Лукас ван Лейденнің замандасы болды, оларды білді, бірақ қазіргі заманда оларға қарағанда оның еңбектері кем бағаланады. Олардың айырмашылығы, ол гравюрамен айналыспады, бірақ оның сақталған суреттері өте жақсы, және кейбіреулер оларды оның суреттерінен де жоғары бағалайды.
Өмірбаян
Оның есімі шын мәнінде "Jan Gossart" еді, және ол өмір бойы осы атпен танымал болды; голланд тіліндегі "Gossaert" нұсқасы кейінгі дереккөздерге енген, бірақ Госсарттың ана тілі француз тілі болғанына қарамастан. Оның ерте өмірінен көп мәлімет белгілі емес. Оның алғашқы биографтарының бірі Карел ван Мандер оның Артуа немесе Хенегувен (Эно облысы) шағын қаласы Маубеге немесе Маубузеден шыққандығын айтқан. Басқа ғалымдар оның Маубеге аббаттығында білім алған кітап мұқабасын жасаушының ұлы екенін анықтады, ал RKD оның Дюрстеде сарайында туғанына куәлік ететін дәлелдер бар екенін мәлімдейді. 1503 жылы ол Антверпендегі Әйгілі Лука гильдиясына тіркелді. 1509–17 жылдары Госсарт Миддельбург тұрғыны ретінде тіркелді. Ван Мандер оны молния жойғанын және 1604 жылы Делфт қаласының мырзасы Магнустың қолында болған басқа бір "Крестен түсу" суретінің бар екенін айтады. Говард сарайында Карлайл графы бұрын Грандмонтиндер үшін жасалған "Патшаларға құлшылық ету" суретін алған, ол сәулеттік фонға орналасқан отыздан астам тұлғаны біріктіреді, олар әртүрлі екеніне қарамастан, формасы алып және әшекейі керемет. Бұл сурет қазір 1911 жылы сатып алынған Ұлттық галереяда қойылған. Госсарт көрерменді әсем киімдерімен және жарқын контрасттарымен таң қалдырады. Оның тұлғалары шахмат тақтасындағы фигуралар сияқты көбінесе қатаң және консервативті. Колоналар арқылы көрінетін пейзаж Ван дер Вейденнің сәнді стилінде мұнаралармен және шпильдермен безендірілген. Антверпенде бірнеше жыл тұрғаннан кейін Госсарт Филипп Бургундияның бастамасымен қызмет етті, сол кезде ол Сомердиктің иегері және Зеландияның адмиралы болды. Оның бір суреті бұрыннан танымал болды: Тоңгерло аббаттығының алтарындағы "Крестен түсу" (50 тұлға). Филипп Бургундия Госсартқа Миддельбург шіркеуі үшін осы суреттің көшірмесін жасауды тапсырды, ал суреттің құны Дюрердің оны көру үшін (1521) Миддельбургке келгенін көрсетеді. 1568 жылы алтарь өртеніп кетті. 1508 жылы Госсарт Филипп Бургундиямен бірге Италияға папаға сапарға шықты, және бұл оқиға Нидерланды өнерінде маңызды өзгерістерге әкелді. Госсарт Италияда Леонардо мектебінің суық және тегіс туындыларын зерттеген көрінеді. Ол жаңа стильді ғана емес, Италияға саяхаттау модасын да енгізді; және сол кезден бастап Рубенс пен Ван Дайк дәуіріне дейін фламанд суретшілерінің барлығы жарты аралға баруы қалыпты жағдайға айналды. Фламандтар итальяндық стильді өздерінің жеке ерекшеліктеріне сіңірді, бірақ нәтиже өте жағымсыз болды, өйткені фламанд өнері бір ғасыр бойы түпнұсқалығын жоғалтты. Госсарт Римдегі көптеген ежелгі қираған үйінділер мен мүсіндерден көптеген суреттер жасады. Бүгінгі күні төрт журнал ғана сақталған: Колозей қираған жерінің суреті (Берлин, Купферштихкабинет), Аполлон Китаредостың зерттеуі (Венеция, Академия), Капитолийлік Геркулестің зерттеуі (Жеке коллекция, Лондон) және басқаларымен қатар әйгілі Спинарио немесе "тікенді шығарушы" (Лейден, Лейден университетінің кітапханасының гравиралық бөлмесі) зерттеулері. 1509 жылдың жазында Филипп Нидерландыға оралды және Зеландиядағы Сютбургке барып, қасабасын безендіруді жоспарлап, Госсарт пен Жакопо де Барбари суреттерін тапсыруға белсенділік танытты. Мехелендегі Австрияның Маргарет сарайымен үнемі байланыста болғандықтан, ол өзінің жұмысында жұмыс істейтін суретшілерге жоғарылау мүмкіндіктерін ұсынды. Барбари регенттің сарай суретшісі болды, ал Госсарт маңызды емес тапсырмалар алды. Жазбалар Госсарттың 1516 жылы Карл V үшін Португалияның Элеонорасының (өлімнен кейінгі) портретін және басқа да кішкентай бұйымдарды салғанын көрсетеді. Бірақ оның осы кезеңдегі жалғыз қолтаңбаланған суреттері - Берлиндегі 1516 жылғы Нептун мен Амфитрит және Луврдегі 1517 жылғы Жан Каронделе портретімен бірге Мадонна, екеуі де Вазари Госсарттың мифологиялық жалаңаш тұлғалар мен поэзияларға толы суреттерді жасаудың нақты әдісі туралы естігеннен ғана сөйлегенін көрсетеді. Амфитриттен гөрі дөрекі немесе бұзық нәрсе табу қиын, егер ол Нептунның бейнесі болып табылатын әзіл-сықақ және бұзық арбалашы болмаса. Сол тақырыптың кейінгі формаларында - Хэмптон-корттағы Адам мен Хауа, немесе оның Берлиндегі әлсіз көшірмесі және Венера мен Амор (Бельгияның Көркем өнерлердің корольдік музейлері, Брюссель) - ең көп таралған типтегі реализммен біріктірілген жалаңаштық көп. Бақытымызға орай, Госсарт одан да көп күш салуға қабілетті болды. Оның Санкт-Лука суреті Прагадағы Санкт-Вейт...