Кіріспе
Альфредо Казелла (25 шілде 1883 – 5 наурыз 1947) – итальяндық композитор, пианист және дирижер.
Өмір және мансап
Казелла Туринде Мария (қыздығы Бордино) мен Карло Казелланың ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасында көптеген музыканттар болды: оның әкесі, Паганинидің досы, Лиссабондағы Сан-Карло театрында виолончельде ойнады, кейін Туриндегі Корольдік капеллада солист болды. Альфредоның әкесі Карло, сондай-ақ Карлоның бауырлары Чезаре мен Джоакино да кәсіби виолончельшілер болды; анасы пианист болды және балаға алғашқы музыка сабақтарын берді. Альфредо 1896 жылы Париж консерваториясына Луи Димерден фортепиано және Габриэль Фоурден композиция сабақтарын алуға түсті; бұл сыныптарда Лазар Леви, Джордж Энеску және Морис Равел оның құрбылары болды. Париж кезеңінде Клод Дебюсси, Игорь Стравинский және Мануэль де Фалламен танысты, сондай-ақ Ферруччо Бусони, Густав Малер және Рихард Штрауспен байланыста болды. Казелла 1898 жылы «Прелюдия д'après midi d'un faune» шығармасын естігеннен кейін Дебюссидің шығармашылығына зор қызығушылық танытты, бірақ бұл кезеңдегі өзінің шығармаларында импрессионизмге көшпей, Штраус пен Малерден бастау алған романтикалық бағытты ұстанды. Оның 1905 жылғы алғашқы симфониясы осы кезеңге жатады, және Казелла 1908 жылы Монте-Карлода симфонияның премьерасын өткізгенде дирижер ретінде тұңғыш рет сахнаға шықты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Италияға оралғаннан кейін, ол Римдегі Санта-Чечилия консерваториясында фортепианодан сабақ берді. 1927 жылдан 1929 жылға дейін Казелла Бостон Попсының бас дирижері болды, кейін оның орнына Артур Фидлер келді. Ол өзінің ұрпағының ең танымал итальяндық фортепиано виртуозы болды және 1930 жылы Артуро Бонуччи (виолончель) және Альберто Полтрониери (скрипка)мен бірге «Итальяндық триосын» құрды. Бұл топ Еуропа мен Америкада үлкен жетістікке жетті. Пианист ретінде оның беделі мен триомен жұмысы оның ең танымал композицияларының кейбірін тудырды, соның ішінде «A Notte Alta», Сонатина, «Nove Pezzi» және фортепианоға арналған Op. 70, алты этюд. Трионың гастрольдік сапарлары үшін ол «Sonata a Tre» және «Triple Concerto» шығармаларын жазды. Казелланың ең үлкен жетістігі Луиджи Пиранделлоның сценарийі бойынша жазылған «La Giara» балеті болды; басқа да маңызды шығармаларына «Italia», Родман Ванамейкердің тапсырысымен жазылған «Concerto Romano» (премьерасы Нью-Йорктегі Ванамейкер аудиториясында органмен және Ванамейкердің сирек скрипкалар жинағымен өтті), фортепиано мен оркестрге арналған «Partita» және «Scarlattiana», скрипка мен виолончельге арналған концерттер, «Paganiniana» және фортепиано, сыбызғылар, тимпандар мен соққы аспаптарына арналған концерт кіреді. Оның камералық шығармаларының ішінде екі виолончель сонатасы және әдемі кешкі арфа сонатасы, сондай-ақ флейта мен фортепианоға арналған музыка жиі орындалады. Казелла сонымен қатар Aeolian Duo Art жүйесі үшін жазғыш пианино музыкасының роликтерін жасады, олардың барлығы бүгінгі күнге дейін сақталған және тыңдауға болады. 1923 жылы Габриэле Д'Аннунцио және Венециядан Джан Франческо Малипиеромен бірге қазіргі итальян музыкасын насихаттау үшін «Жаңа музыка корпорациясын» құрды. XX ғасырда Антонио Вивальдидің шығармаларының қайта жандануына Казелланың үлкен еңбегі сіңді, ол 1939 жылы тарихи Вивальди апталығын ұйымдастырды, оған ақын Езра Паунд та қатысты. Содан бері Вивальдидің композициялары бүкіл әлемде танымал болды, ал тарихи тұрғысынан дұрыс орындаудың пайда болуы оның беделін одан әрі нығайтты. 1947 жылы венециялық кәсіпкер Антонио Фанна композитор Малипиеромен бірге Вивальдидің музыкасын насихаттау және оның шығармаларының жаңа басылымдарын шығару үшін «Istituto Italiano Antonio Vivaldi» институтын құрды. Казелланың итальян барокколық музыкасының ата-бабалары үшін жасаған жұмыстары оны ХХ ғасырдың басындағы неоклассикалық музыканың қайта жандануының орталығына қойды және оның өзінің композицияларына терең әсер етті. Иоганн Себастьян Бах пен Людвиг ван Бетховеннің фортепианолық шығармаларын және басқа да көптеген шығармаларын шығаруы келесі ұрпақтардың итальяндық музыканттарының музыкалық талғамы мен орындау стиліне үлкен әсер етті. «80-ші жылдар ұрпағы» (generazione dell'ottanta), соның ішінде Казелланың өзі, Малипиеро, Респиги, Пиццетти және Альфано – 1880 жыл шамасында туған композиторлар, Пуччиниден кейінгі ұрпақ операларға қарағанда аспаптық шығармалар жазуға көбірек назар аударды, өйткені Пуччини мен оның музыкалық ата-бабалары осы жанрда маманданған. Бұл ұрпақтың мүшелері 1924 жылы Пуччини қайтыс болғаннан кейін итальян музыкасындағы басты тұлғалар болды; олар итальян әдебиеті мен суретте де өзінің әріптестеріне ие болды. Казелла, әсіресе сурет салуға құштар болды, маңызды өнер және мүсін коллекциясын жинады. Ол «80-ші жылдар ұрпағының» ең «халықаралық» көзқарасы мен стильдік ықпалына ие болды, бұл, кем дегенде, Париждік музыкалық білімі мен ол онда тұрып жұмыс істеген ортамен байланысты. Ол Римде қайтыс болды. Казелланың шәкірттеріне Клотильда Куломб, Стефан Бардас, Мария Курчо, Франческо Мандер, Бранка Муслин, Морис Охана, Робин Орр, Примож Рамовш, Нино Рота, Мария Типо, Гаэтано Джуффре, Камилло Тогни және Бруна Монештироли кірді.
Неке
1921 жылы Парижде Ивон Мюллерге (Париж 1892 – Рим 1977) үйленді. Олардың немересі актриса Дарья Николоди, ал шөбересі актриса Азия Арженто. Казелла көп жыл бойы Италиядағы фашистік режиммен байланыста болған, бірақ 1938 жылғы итальяндық нәсілдік заңдар қабылданғаннан кейін, оның әйелі француз текті яһуди болғандықтан, оның үстемдігімен қақтығысқа түсті. 1943 жылдан бастап ол әйелі мен қызын тұтқындап, депортациялаудан қатты қорқып өмір сүрді. Бір күні кешке пәтеріне шабуыл болатыны туралы ескерту алғаннан кейін, отбасы тарап, достарының үйлерінде жасырынды және "яһудилерді іздеу" тоқтағанға дейін қайтадан біріге алмады.
Оркестрлік
Симфония № 1, си-минор, Op. 5 (1905–06)
Италия, оркестрге арналған рапсодия, Op. 11 (1909)
Симфония № 2, до-минор, Op. 12 (1908–09)
До мажордағы сюита, Op. 13 (1909–10)
«Le Couvent sur l'Eau» (Il Convento Veneziano) балетінен сюита, Op. 19 (1912–13)
«Pagine di Guerra», Op. 25bis (1918)
«Pupazzetti», Op. 27bis (1920)
«Elegia Eroica», Op. 29 (1916)
Струнный аспаптарға арналған концерт, Op. 40bis (1923–24)
«La Giara», симфониялық сюита, Op. 41bis (1924)
Кішкентай оркестрге арналған серенада, Op. 46bis (1930)
«Marcia Rustica», Op. 49 (1929)
«La Donna Serpente», симфониялық фрагменттер, I серия, Op. 50bis (1928–31)
«La Donna Serpente», симфониялық фрагменттер, II серия, Op. 50ter (1928–31)
Оркестрге арналған кіріспе, ария және токката, Op. 55 (1933)
Кіріспе, хораль және марш, Op. 57 (1931–35) духовой аспаптар, фортепиано, контрабас және соққы аспаптарына арналған
Оркестрге арналған концерт, Op. 61 (1937)
Симфония № 3, Op. 63 (1939–40)
Фулвияға арналған дивертименто, Op. 64 (1940)
«Paganiniana»: оркестрге арналған дивертименто, Op. 65 (1942)
Струнный аспаптарға, фортепианоға, литавраларға және соққы аспаптарына арналған концерт, Op. 69 (1943)
Italia, Rapsodia per Orchestra, Op. 11 (1909)
Symphony No. 2 in C minor, Op. 12 (1908–9)
Suite in C major, Op. 13 (1909–10)
Suite from the Ballet Le Couvent sur l'Eau (Il Convento Veneziano), Op. 19 (1912–3)
Pagine di Guerra, Op. 25bis (1918)
Pupazzetti, Op. 27bis (1920)
Elegia Eroica, Op. 29 (1916)
Concerto per Archi, Op. 40bis (1923–4)
La Giara, Suite Sinfonica, Op. 41bis (1924)
Serenata per piccola orchestra, Op. 46bis (1930)
Marcia Rustica, Op. 49 (1929)
La Donna Serpente, Frammenti Sinfonici Seria I, Op. 50bis (1928–31)
La Donna Serpente, Frammenti Sinfonici Seria II, Op. 50ter (1928–31)
Introduzione, Aria e Toccata per Orchestra, Op. 55 (1933)
Introduzione, Corale e Marcia, Op. 57 (1931–5) for Band, Piano, Double Basses and Percussion
Concerto per Orchestra, Op. 61 (1937)
Symphony No. 3, Op. 63 (1939–40)
Divertimento per Fulvia, Op. 64 (1940)
Paganiniana: Divertimento per Orchestra, Op. 65 (1942)
Concerto for Strings, Piano, Timpani, and Percussion, Op. 69 (1943)
Концерттегі
А нотте алта, фортепиано мен оркестр үшін, Op. 30bis (1921)
Фортепиано мен оркестр үшін партита, Op. 42 (1924–5)
Орган, мыс құбырлы аспаптар, тимпани және струнный аспаптар үшін «Романо» концерті, Op. 43 (1926) – Филадельфиядағы Ванмейкер органы үшін жазылған
Фортепиано мен шағын оркестр үшін «Скарлатина», Op. 44 (1926)
А минорындағы скрипка концерті, Op. 48 (1928)
Виолончель мен оркестр үшін «Ноктюрн мен Тарантелла», Op. 54 (1934)
Үштік концерт, Op. 56 (1933)
Виолончель концерті, Op. 58 (1934–5)
Partita for Piano and Orchestra, Op. 42 (1924–5)
Concerto Romano for Organ, Brass, Timpani, and Strings, Op. 43 (1926) commissioned for the Wanamaker Organ in Philadelphia
Scarlattiana, for Piano and Small Orchestra, Op. 44 (1926)
Violin Concerto in A minor, Op. 48 (1928)
Notturno e Tarantella for Cello and Orchestra, Op. 54 (1934)
Triple Concerto, Op. 56 (1933)
Cello Concerto, Op. 58 (1934–5)
Сахна
Le Couvent sur l'Eau (Il Convento Veneziano), Op. 18 (1912–3) Балет [Ж. Л. Водоер]
La Giara, Op. 41 (1924) Балет [Пиранделло]
La donna serpente, Op. 50 (1928–31) Опера, Либретто авторы C. V. Ludovici, C. Gozzi-дің туындысы бойынша
La Favola d'Orfeo, Op. 51 (1932) Камералық опера, Либретто авторы C. Паволини, A. Poliziano-ның туындысы бойынша
Il Deserto Tentato, Op. 60 (1937) Бір актілік мистик драма, Либретто авторы Паволини
La Camera dei Disegni (Balletto per Fulvia), Op. 64 (1940) Балет
La Rosa del Sogno, Op. 67 (1943) Балет, ішінара Paganiniana, Op. 65-ке сүйене отырып
La Giara, Op. 41 (1924) Ballet [Pirandello]
La donna serpente, Op. 50 (1928–31) Opera, Libretto by C. V. Ludovici after C. Gozzi
La Favola d'Orfeo, Op. 51 (1932) Chamber Opera, Libretto by C. Pavolini after A. Poliziano
Il Deserto Tentato, Op. 60 (1937) Mistero in Un Atto, Libretto by Pavolini
La Camera dei Disegni (Balletto per Fulvia), Op. 64 (1940) Ballet
La Rosa del Sogno, Op. 67 (1943) Ballet, partly after Paganiniana, Op. 65