Кіріспе
Британдық Үндістанның Хайдарабад мемлекетінің номиналды билігінде болған Берар провинциясы, сондай-ақ Хайдарабадқа қарасты аудандар деп те аталады. 1853 жылдан бастап оны британдықтар басқарды, бірақ Низам провинцияға формалды билігін сақтап қалды. Азам Жах, 7-ші Низамның үлкен ұлы, Берардың Мирза Байғы ("Принц") титулын алды. 1881 жылы Берардың халқы 2 672 673 адамды құрады. 1903 жылдың 1 қазанынан бастап провинцияның басқаруы Берар бөлімі ретінде Орталық провинциялардың Бас комиссарына жүктелді. 1936 жылы аумақ Орталық провинциялар және Берар деп қайта аталды және оның заң шығару жиналысы құрылды. Берардың орнына, шекаралары өзгерген, Махараштра штатының Видарбха аймағындағы Амравати бөлімі келді.
Berar Province, also known as the Hyderabad Assigned Districts, was a province of Hyderabad. After 1853, it was administered by the British, although the Nizam retained formal sovereignty over the province. Azam Jah, the eldest son of the 7th Nizam, held the title of Mirza Baig ("Prince") of Berar. In 1881, the population of Berar was 2,672,673. The total area of the territory was
After 1 October 1903, the administration of the province was placed under the Commissioner General for the Central Provinces, as the Berar Division. In 1936, the territory was renamed as the Central Provinces and Berar, and its legislative assembly was established. The successor to Berar, with changed boundaries, is Amravati Division in the Vidarbha region of Maharashtra.
Өмірбаян
Моғолдар басып алғанға дейін Берар Ахмаднагардың Низам Шахи сұлтандығының құрамында болған. 1596 жылы Чанд Биби, ханзада Мирза Мурад басқарған императорлық әскерлерге қарсы тұра алмағандықтан, Берарды император Акбарға өткізді. Осы алғашқы жеңістен кейін Мирза Мурад Берарға қоныстанды, Балапурды өзінің штабы етіп белгіледі. Балапурдың жанында ол Шахпур деген жаңа қала салып, өзі үшін әсем сарай тұрғызды. Әскердің қолбасшысы Абдурахим Ханмен арақатынасы нашарлағандықтан, Акбар Ханды шақырып алып, оған көмектесу үшін сенімді досы Әбуль Фазлді жіберді. Мирза Мурад 1598 жылы қайтыс болды. Оның өлімінен кейін Мирза Даниял Берар, Ахмаднагар және Хандештің губернаторы болып тағайындалды, ал Хан и Ханнан Мирза Даниялмен бірге жіберілді. Акбар 1605 жылы қайтыс болды. 1611 жылы Ахмаднагар, Берар және Хандеш провинциялары Малик Амбар бастауымен Моғол билігіне қарсы көтерілді. Жахангир Мән Сингхті және басқаларын көтерілісті басу үшін жіберді. Мән Сингх 1614 жылдың 6 шілдесінде Эллихпурда қайтыс болды. Жахангирдің билігі кезінде Мәлік Амбар 1626 жылы қайтыс болғанға дейін Деканның маңызды бөлігін, соның ішінде Берарды да моғолдардан қайтарып алды. 1628 жылы Шахжаханның (Мирза Хуррам) билігінің бірінші жылы Берар қайтадан Моғол билігіне көшті. 1636 жылы Дахин (Декан) аймағындағы моғол иеліктері 4 Субаға бөлінді. Берар Суба олардың бірі болды, астанасы Эллихпур, ал маңызды бекінісі Гавилгад болды. Аурангзеб алғаш рет төрт Декан Субасының вице-падишасы болып тағайындалды және ол сегіз жыл (1644 жылға дейін) осы лауазымда қызмет етті. 1653 жылы ол екінші рет вице-король болып тағайындалды және 1657 жылға дейін осы лауазымда болды. Аурангзебтің тұсында Мирза Азам Берарға тағайындалды, содан кейін Әмір Қамаруддин Низам (I) Берардың вице-падишасы болды. Берарды моғолдар бірден кейін бірі басып алды, себебі моғолдар Маратха Сенапаты Савай Шри Шриман Сантаджи Бхонсле Сена Сахиб е Субахты тағайындады, өйткені Сантаджи Мирза Бедарбахттың әкесі, Мирза Азамның ұлы және Аурангзебтің немересі болған. 1720 жылы Маратха Пешуа Баладжи Вишванат Берардан чаут және сардешмухи жинау құқығын алды.
Низамдар мен Мараттар дәуірі
1724 жылы Низам-ул-мулк Асиф Джах Хайдарабад низамдарының тәуелсіз әулетін құрды, содан кейін олар Берардың егемендігіне талап етті, бірақ 1760 және 1795 жылдары Маратха Пешуасына өткізілген кейбір аудандарды (Мехкар, Пусад және т.б.) есепке алмай. Бұл таласқа Нагпурдың Маратха Бхонсла раджалары қарсы шықты, және жарты ғасырдан астам уақыт бойы екі тараптың арасындағы соғыстар елді қиратты. Бұл ахуал 1803 жылы Уэлслинің Ассай және Аргаон шайқастарындағы жеңісімен аяқталды, ол Бхонсла раджасын Гавилгарх және Нарнала бекінісінен оңтүстікке және Вардха өзенінен шығысқа қарайғы жерлерін беруге мәжбүр етті. Гавилгат және Нарнала бекіністері Нагпурдың Босале раджасының билігінде қалды. 1804 жылғы Хайдарабад келісімінде Низам мен британдықтар арасында Берардағы осы алынған жерлер, Синдияның иелігінде болған Синдхед және Жална аймақтарымен бірге, Низамға толыққанды егемендікке берілді. 1822 жылғы келісім Маратханың салық алу құқығын (чаут) жойды, Вардха өзені Берардың шығыс шекарасы ретінде белгіленді, Мельхат және жазық далалардағы көршілес аудандар Низамға берілді, ал Вардханың шығысындағы аудандар Пешуаға тиесілі болды. Берар маратха билеушілерінің қорғауынан айырылғаннан кейін, соғыстардың тоқтатылуынан туған аласапырандықтан ұзақ уақыт бойы зардап шекті. Үкімет бақылауға ала алмаған әскерлер тобы елді аралап, 1859 жылға дейін көтеріліс пен қарсы көтеріліс қайталанып тұрды, содан кейін Рисод маңындағы Чичамбада ашық көтерілісшілермен соңғы шайқас болды.
Британдық радж
Ақырында, британ үкіметі араласты, және 1853 жылы Низаммен жаңа шартқа қол қойылды. Осы шарт бойынша Хайдарабад контингентін британ үкіметі күтіп бағуға міндетті болды, ал осы күштердің жалақысын төлеу және басқа да талаптарды өтеу үшін белгілі бір аудандар Британдық Шығыс Үндістан компаниясына берілді. Осы "Хайдарабадқа бөлінген аудандар" Берар провинциясын құрайды деп есептелді. 1860 жылы, 1853 жылғы шарт Низамның пайдасына өзгертіліп, жаңа келісімге қол қойылды, онда Берар 1853 жылғы шартта көрсетілген мақсаттар үшін британ үкіметінің сенімді сақтауында болуы керек екені келісілді. 1865 жылдан кейін АҚШ-тағы Азамат соғысы Берардың мақта саудасын өркендетті, сондай-ақ провинция арқылы теміржол салу да осыған ықпал етті. Бірақ Берардың мақта есебінен гүлденуінің де бағасы болды. Мысалы, 1900 жылғы ашаршылықта халықтың шамамен 8,5 пайызы қайтыс болды, тарихшы Свен Бекерттің сөзіне сүйенсек, "өлімнің ең көп саны мақта өндірісіне ең маманданған аудандарда тіркелді". 1902 жылдың 5 қарашасында қол қойылған келісім бойынша, 6-шы Низам Наваб Мир Махбуб Әли хан Берарды британдықтарға жыл сайын 25 лакх рупия төлеу шартымен тұрақты түрде жалға берді. Лорд Керзон Берарды Орталық провинциялармен біріктіруге шешім қабылдады, және бұл 1903 жылдың 17 қыркүйегінде жарияланды. Осылайша, 1903 жылдың 30 қыркүйегінде жарық көрген Резиденттік жарлық арқылы Орталық провинциялар мен Берар құрылды, ал Берардың басқаруы Орталық провинциялардың Бас комиссарына жүктелді. 1903 жылдың 1 қазанында Берар Орталық провинциялардың британдық комиссары-генералының басқаруына берілді. 1936 жылы "Орталық провинциялар мен Берар" заң шығару жиналысы құрылғаннан кейін, аумақ Орталық провинциялар мен Берар деп қайта аталды. Берар Берар бөлімі ретінде танылды.
Әкімшілік
1853 жылы Низам келісім бойынша провинцияның әкімшілігін Британдық Шығыс Үндістан компаниясына тапсырғаннан кейін, ол екі округке бөлінді: штаб-пәтері Хинголиде орналасқан Оңтүстік Берар және штаб-пәтері Булданада орналасқан Солтүстік Берар. Екеуі де орынбасар комиссардың басқаруына берілді. 1857 жылғы Үндістан көтерілісінен кейін Хинголи және оған жақын аудандар Низамға қайтарылды, ал провинция екі округке қайта құрылды: штаб-пәтері Амраотиде орналасқан Шығыс Берар және штаб-пәтері Аколада орналасқан Батыс Берар. 1864 жылы Шығыс Берар екі округке бөлінді: Амраоти және Оңтүстік-Шығыс Берар (алғаш Уун округі, содан кейін 1905 жылы Йотмал округі деп аталды), оның штаб-пәтері Йотмал қаласында болды. 1867 жылы Амраотиден Элличпур округі де бөлініп шықты. 1868 жылы Басым округі құрылды. 1905 жылы Берар бір комиссарлық бөлімнен және алты округтен тұрды: Амраоти, Элличпур, Уун, Акола, Булдана және Басым. Кейін ол төрт округке қайта ұйымдастырылды: Амраоти, Йотмал, Акола және Булдана. 1869 жылы Амраоти, Акола, Элличпур, Басым, Яватмал және Хамгаонда муниципалдық басқару енгізілді. Кейін Шегаон (1881), Акот (1884) және 1904 жылға дейін тағы төрт муниципалитет қалаларына айналды.