Кіріспе
1380 жылдардағы Джеффри Чосердің өлеңі, Шекспирдің "Тройл мен Крисейда" пьесасы – Джеффри Чосердің орта ағылшын тілінде, Троя қамалы кезіндегі соғыс аясындағы Тройл мен Крисейда ғашықтарының трагедиялық оқиғасын баяндайтын эпикалық өлеңі. Ол "рима рояль" ұйқас түрінде жазылған және шамамен 1380 жылдардың ортасында аяқталған болуы мүмкін. Көптеген Чосер зерттеушілері оны ақынның ең көрнекті туындысы деп санайды. Аяқталған ұзақ өлең ретінде, ол жақсы белгілі, бірақ толыққанды аяқталмаған "Кентерберийлік әңгімелерден" гөрі көбірек тұтас. Бұл өлең көбінесе "барлық жақсы нәрселердің соңы болуы керек" (3.615) деген фразаның бастауы ретінде қарастырылады. Тройл ежелгі грек әдебиетіндегі кейіпкер болғанымен, оның ғашық ретінде кеңейтілген тарихы орта ғасырлық кезеңде пайда болған. Алғашқы белгілі нұсқасы Бенойт де Сент-Мордың "Троя романы" поэмасынан алынған, бірақ Чосердің негізгі көзі Боккаччо болған сияқты, ол осы әңгімені "Филострато" атты туындысында қайта жазған. Чосер бұл оқиғаны "Лоллиусқа" (ол туралы "Даңқ үйінде" де айтады) жатқызады, бірақ осы атпен танымал жазушы жоқ. Чосердің нұсқасы Боккаччоға қарағанда әлемге азырақ циникпен және әйелдерге азырақ жек көрумен қараған көзқарасты көрсетеді, Крисейданы тек құбылмалы емес, қорқынышты және адал, ал шешен және опасыз Пандармен жаңылысқан деп бейнелейді. Сонымен қатар, ол оқиғаның қайғысын юмормен де үйлестіреді. Бұл өлең кейінгі жазушылар үшін маңызды мұра қалдырды. Роберт Генрисонның шотландтық "Крессейдтің өсиеті" поэмасы Чосерде келтірілмеген Крисейданың қиын тағдырын суреттейді. Ағылшын тіліндегі "Тройл мен Крисейданың" тарихи басылымдарында Генрисонның ерекше және жеке жұмысы кейде Чосердің әңгімесіне "эпилог" ретінде авторлық құқықсыз қосылған. Басқа мәтіндер, мысалы, Джон Метамның "Амориус және Клеопа" (шамамен 1449 жыл) атақты алдыңғы өлеңнен тілдік және авторлық стратегияларды бейімдейді. Шекспирдің "Тройл мен Крессида" трагедиясы, тон жағынан әлдеқайда қараңғы болғанымен, осы материалға да негізделген. "Тройл мен Крисейда" көбінесе сарайлық роман ретінде қарастырылады, бірақ оның жанрлық жіктемесі орта ағылшын әдебиетінің көп бөлігінде қызу пікірталыс тудырады. Бұл Рим тақырыбының бір бөлігі, және Чосер осы фактіні баса айтады.
the Shakespeare play
Troilus and Criseyde ('/t//r//ɔɪ//l//ə//s// //k//r//ɪ/'/s//ei//d//ə/) is an epic poem by Geoffrey Chaucer which re tells in Middle English the tragic story of the lovers Troilus and Criseyde set against a backdrop of war during the siege of Troy. It was written in rime royale and probably completed during the mid 1380s. Many Chaucer scholars regard it as the poet's finest work. As a finished long poem, it is more self contained than the better known but ultimately unfinished The Canterbury Tales. This poem is often considered the source of the phrase: "all good things must come to an end" (3.615). Although Troilus is a character from Ancient Greek literature, the expanded story of him as a lover was of Medieval origin. The first known version is from Benoît de Sainte Maure's poem Roman de Troie, but Chaucer's principal source appears to have been Boccaccio, who re wrote the tale in his Il Filostrato. Chaucer attributes the story to a "Lollius" (whom he also mentions in The House of Fame), although no writer with this name is known. Chaucer's version can be said to reflect a less cynical and less misogynistic world view than Boccaccio's, casting Criseyde as fearful and sincere rather than simply fickle and having been led astray by the eloquent and perfidious Pandarus. It also inflects the sorrow of the story with humour. The poem had an important legacy for later writers. Robert Henryson's Scots poem The Testament of Cresseid imagined a rambunctious fate for Criseyde not given by Chaucer. In historical editions of the English Troilus and Criseyde, Henryson's distinct and separate work was sometimes included without accreditation as an "epilogue" to Chaucer's tale. Other texts, for example, John Metham's Amoryus and Cleopes (c. 1449), adapt language and authorship strategies from the famous predecessor poem. Shakespeare's tragedy Troilus and Cressida, although much darker in tone, was also based in part on the material. Troilus and Criseyde is usually considered to be a courtly romance, although the generic classification is an area of significant debate in most Middle English literature. It is part of the Matter of Rome cycle, a fact which Chaucer emphasizes.
Қысқаша мазмұны
Калхас, болжаушы, Трояның құлауын көреді және гректердің жағына өтеді; оның қызы Криссейда әкесінің сатқындығының кесірінен жамандыққа ұшырайды. Троя сарбазы Тройл махаббатты ашық қынжырлайды және Махаббат құдайы оны ғибадатханадан өтіп бара жатқан Криссейдаға деген басылмас құштарлықпен жазалайды. Криссейданың ағасы, айлакер Пандардың көмегімен Тройлус пен Криссейда хат алмасуды бастайды. Соңында Пандар оларды бірге төсекке түсуге итермелеу жоспарын құрады; жоспардың бұзылып бара жатқанын ойлағанда Тройлус есінен танып, бірақ Пандар мен Криссейда оны қайта жандандырады. Пандар кетеді, ал Тройлус пен Криссейда бір түнді бақытты өткізеді. Калхас гректерді соғыс тұтқыны Антенорды қызы Криссейдаға алмастыруға көндіреді. Троялық Гектор қарсылық білдіреді; Тройл да, бірақ ол алаңдауын жасырады. Тройл Криссейдамен сөйлесіп, қашып кетуді ұсынады, бірақ ол мұның неге мүмкін емес екенін логикалық түрде түсіндіреді. Криссейда әкесін алдап, он күннен кейін Трояға қайтуға уәде береді; Тройл оны алаңдаған күйде қалдырады. Грек лагеріне келгенде Криссейда Тройлға берген уәдесін орындай алмайтынын түсінеді. Ол оның хаттарына салқындықпен жауап береді және он күнінен кейін Диомедпен кездесуге келіседі, оның махаббат туралы айтқанын тыңдайды. Кейін ол оны сүйіктісі ретінде қабылдайды. Пандар мен Тройлус Криссейданы күтеді: Пандар оның қайта оралмайтынын көреді, ал соңында Тройл да оны түсінеді. Тройл Тағдырды қарғыйды, өйткені ол әлі де Криссейданы жақсы көреді; Пандар көңіл айтуды ұсынады. Баяндаушы әйелдерге жаман ат бергені үшін кешірім сұрап, кітабымен қоштасады және Тройлдың шайқаста қаза тауып, сегізінші сфераға көтерілгенін қысқаша баяндайды, жердегі қуаныштардың өткіншілігі және бейдіндік діннің кемшілігі туралы ой қозғайды, өлеңін Джон Говер мен Стродқа арнайды, Үштік Құдайдың қорғауын тілейді және Мәсіхтің мейіріміне лайық болу үшін дұға етеді.
Шабыт
Canticus Troili — Петрарканың «Il Canzoniere» еңбегінен алынған 132-соннеттің аудармасы. IV кітаптағы Тройлдың философиялық монологы Боэцийдің «Философияның жұбанышы» кітабынан алынған, бұл кітап Шосерге зор әсер еткен.