Кіріспе

Африкада кездесетін антилопалар туысы. "Дик-дик" – Шығыс және Оңтүстік Африканың бұталы жерлерінде тіршілік ететін Мадоква туысына жататын төрт түрлі шағын антилопаның атауы. Дик-диктердің иық биіктігі шамамен ..., ұзындығы ..., салмағы ... және олар 10 жылға дейін өмір сүре алады. Дик-дик атауы аналықтарының ескерту дауысынан шыққан. Аналықтарының ескерту дауысына қоса, еркек және аналық екеуі де өткір, сыбызғыдай дыбыс шығарады. Бұл дауыстар басқа жануарларды жыртқыштар туралы ескерте алады.

Атауы

Дик-дик атауы аналық дик-диктер қауіп сезгенде ұзын, түтік тәрізді мұрындарынан шығаратын қайталамалы "дик-дик" дыбысының дыбырламасынан туындаған.

Физикалық сипаттамалары

Әйел дик-диктер еркектерге қарағанда сәл ірілеу келеді. Еркектердің мүйіздері кішкентай (шамамен ), артқа қарай еңкейген және бойлық жолақты болады. Бас шашы тік тұрған тоқпақ түзеді, кейде ол еркектердің қысқа, қабырғалы мүйіздерін жартылай жауып қояды. Денесінің жоғарғы бөлігі сұр қоңыр, ал төменгі бөліктері – аяқтары, қарны, тік өскірі және қабырғалары – құмдық түсті. Әр көздің ішкі бұрышындағы қара дақтың астында қара, жабысқақ секреция бөлетін преорбитальді без орналасқан. Дик-диктер өз аумақтарын иіспен белгілеу үшін шөп сабақтары мен бұтақшаларын безге тығып қояды. Шыныбырлаудың алдын алу үшін, дик-диктердің (әсіресе Гюнтер дик-диктерінің) соқпақ тәрізді бұлшық еттері бар ұзын тұмсықтары болады, арқылы қан айдалады. Ауа ағыны және одан кейін булану денеге қайта оралудан бұрын осы қанды салқындатады. Дегенмен, бұл тыныс алу тек қана қиын жағдайларда қолданылады; дик-диктер ауа температурасына дейін төтеп бере алады.

Шөлдік ортаға бейімделу

Дик-диктердің құрғақ ортада тіршілік етуге көмектесетін ерекше физиологиялық бейімделулері бар. Мысалы, дик-диктердің тер бездерінің тығыздығы ірі қара мал сияқты басқа жануарларға қарағанда төмен. Алайда, дик-диктердің метаболизмі олардың дене мөлшеріне қарағанда төмен, бұл ыстық пен құрғақшылыққа бейімделудің физиологиялық қасиеті болып табылады. Олар көбінесе жұптарда, шамамен бірдей аумақтарда тіршілік етеді. Аумақтар көбінесе жасыл бұталардың арасында (кейде құрғақ, тасты арналар бойында) көптеген жасырынған жерлермен қамтылған. Дик-диктердің шаңды түсті терісі оларды қоршаған ортамен үйлестіруге мүмкіндік береді. Дик-диктер өз аумақтарының шекаралары мен айналасында қауіп сезген кезде пайдаланатын белгілі қашқындар желісін құрған.

Диета

Дик-диктер – өсімдіктермен қоректенетін жануарлар. Олардың рационы негізінен жапырақтардан, жас бұтақтардан, жемістер мен жидектерден тұрады, бірақ шөптің мөлшері азы немесе тіпті жоқ. Олар тамақтан жеткілікті мөлшерде су алып, сондықтан су ішуге қажеттілік сезілмейді. Барлық жұп саусақты жануарлар сияқты, олардың азығын төрт бөлімді асқазандағы микроорганизмдердің көмегімен қорытады. Алғашқы қорытылудан кейін азық қайта-қайта көтеріліп, қайта шайналады, бұл процеске "қайталану" немесе "жанықты шайнау" деген де атау беріледі. Дик-диктердің үшкір басы акация ағаштарының тікендері арасындағы жапырақтарды жеуге және басын жоғары ұстап, жыртқыштарды анықтауға көмектеседі. Ал аумақтық көршілер арасындағы қақтығыстар сирек болады. Егер туындаса, еркектер бір-біріне шабады, тоқтап қалады немесе баспен соқтығысады, содан кейін тағы бір раундқа бас тіктеп кері шегінеді. Еркектер өз аумағын нәжіс үйірмелерімен белгілейді, ал аналықтарының нәжісін өз нәжісімен жабады. Жыртқыштармен қоршалғандықтан, жаңа серіктестерді іздеу қауіпті. Жұптар уақытының 64% бірге өткізеді. Еркектер, бірақ емес әйелдер, мүмкіндік туған жағдайда қосымша жұптасуға тырысады.

Жыртқыш жануарлар

Дик-диктерді барс, қарақал, арыстан, гиена, жабайы иттер және адамдар аңдайды. Басқа жыртқыштарға монитор бақалары, гепардтар, шакалдар, бабуиндер, бүркіттер, шоқпарлар және питондар жатады. Дик-диктердің жыртқыштардан қорғануға бейімделуіне керемет көру қабілеті, жоғары жылдамдыққа (сағатта...) жете алуы және жоғары туу көрсеткіші жатады.