Венеция Ренессансының композиторлар мектебі

Кіріспе

Ренессанс дәуірінде Венецияда жұмыс істеген композиторлар тобы. Музыка тарихында Венеция мектебі – шамамен 1550 жылдан 1610 жылға дейін Венецияда жұмыс істеген композиторлардың туындылары мен қызметі. XVI ғасырдың соңындағы венециялық полихоралық шығармалар Еуропадағы ең әйгілі музыкалық туындылардың қатарына жатты және олардың басқа елдердегі музыкалық практикаға тигізген әсері зор болды. Венеция мектебінің енгізген жаңалықтары, Флоренциядағы монодия мен операның бірдей кезеңде дамуы музыкалық Ренессанстың аяқталуын және музыкалық Барокконың басталуын анықтайды.

Тарих

Венеция мектебінің қалыптасуына бірнеше маңызды фактор әсер етті. Біріншісі – саяси жағдай: 1521 жылы папа Лео X қайтыс болғаннан кейін және 1527 жылы Римді тонаудан соң, Римдегі ұзақ жылдар бойы үстемдік құрған музыкалық орташалық әлсіреп қалды: көптеген музыканттар басқа жерге көшіп кетті немесе Римге бармауды жөн көрді, ал Венеция шығармашылыққа қолайлы ортаға ие болған бірнеше қаланың біріне айналды. Тағы бір фактор, мүмкін ең бастысы – керемет Санкт-Марк базиликасының болуы, оның ерекше интерьері мен қарама-қарсы хорлардың орналасуы. Бұл базиликаның кең архитектурасының арқасында, дыбыс кешігуіне қарсы күресудің орнына, оны тиімді пайдаланатын музыкалық стильді дамыту қажет болды: осылайша венециялық полихоралдық стиль пайда болды, онда әншілер мен аспаптар тобы кейде қарсы, кейде бірге орындады, олардың дыбысын орган біріктірді. Бұл эффектіні танымал еткен алғашқы композитор – Адриан Виллер, ол 1527 жылы Санкт-Марк шіркеуінің маэстро ди капелласы болып тағайындалды және 1562 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. Сол дәуірдегі музыка туралы жазған ең беделді авторлардың бірі – Джозеффо Зарлино, Виллерді «жаңа Пифагор» деп атады. Виллердің композитор ретінде ғана емес, сонымен қатар ұстаз ретінде де зор ықпалы болды, өйткені оның шәкірттерінен көптеген венециялық музыканттар өнер алды. Музыкалық шығармашылықтың гүлденуіне ықпал еткен тағы бір фактор – баспа ісінің дамуы. 16 ғасырдың басында Венеция, өркендеп, тұрақты болғандықтан, музыка басылымының маңызды орталығына айналды: композиторлар Еуропаның түкпір-түкпірінен жаңа технологияның артықшылықтарын пайдалану үшін келді, ол ондаған жылдар ғана бұрын пайда болған еді. Солтүстік Еуропа композиторлары, әсіресе Фландрия және Франция композиторлары, Еуропадағы ең шебер композиторлар ретінде танымал болды, және олардың көптегені Венецияға келді. Қаланың музыкалық ортасының халықаралық сипаты 17 ғасырға дейін сақталды. 1560 жылдары венециялық мектепте екі бағыт пайда болды: Бальдассаре Донато басқаратын прогрессивті бағыт және сол кездегі маэстро ди капелла болған Зарлино басқаратын консервативті бағыт. Екі бағыт арасындағы шиеленіс 1569 жылы Киелі Марк мерекесінде Донато мен Зарлино арасындағы ашық, көпке таныс қақтығысқа ұласты. Консервативті бағыттың өкілдері франко-фламандтық полифония стиліне ұмтылды, олардың қатарында Чиприано де Роре, Зарлино және Клаудио Меруло болды; прогрессивті бағыттың өкілдері – Донато, Джованни Кроче, содан кейін Андреа және Джованни Габриели. Екі бағыт арасындағы тағы бір даулы мәселе – Венециялықтар немесе кем дегенде италиялықтар Санкт-Марк шіркеуінде маэстро ди капелла лауазымын иеленуі керек пе еді. Ақырында, жергілікті талантты қолдайтын бағыт жеңіске жетіп, Венецияда шетелдік музыканттардың үстемдігін тоқтатты: 1603 жылы бұл лауазымға Джованни Кроче тағайындалды, ал 1609 жылы Джулио Чезаре Мартиненго тағайындалды. Венеция мектебінің дамуының шыңы 1580 жылдары болды, онда Андреа мен Джованни Габриели көптеген хорлар, мыс құбырлы аспаптар, скрипкалар және орган үшін үлкен шығармалар жазды. Бұл шығармалар динамиканы алғаш рет пайдаланды және ансамбльдің аспаптық құрамын нақты көрсетуге арналған нұсқауларды қамтиды. Сол кезде жұмыс істеген органшылардың қатарында Клаудио Меруло және Жироламо Дирута болды; олар кейінгі ұрпақтарда Солтүстік Еуропаға тараған аспаптық стиль мен техниканы анықтауға кірісті, оның нәтижесінде Суэлинк, Букстехуде және ақырында И.С. Бахтың шығармалары пайда болды. «Венеция мектебі» термині кейде оны сол дәуірдегі, әдетте музыка жағынан консервативті Рим мектебінен ажырату үшін қолданылады. Италиядағы музыкалық өмірдің басқа маңызды орталықтары сол кезде Флоренция (операның туған жері), Феррара, Неаполь, Падуа, Мантуя және Милан болды.

Several major factors came together to create the Venetian School. The first was political: after the death of Pope Leo X in 1521 and the Sack of Rome in 1527, the long dominant musical establishment in Rome was eclipsed: many musicians either moved elsewhere or chose not to go to Rome, and Venice was one of several places to have an environment conducive to creativity. Another factor, possibly the most important, was the existence of the splendid St Mark's Basilica, with its unique interior with opposing choir lofts. Because of the spacious architecture of this basilica, it was necessary to develop a musical style which exploited the sound delay to advantage, rather than fight against it: thus the Venetian polychoral style was developed, the grand antiphonal style in which groups of singers and instruments played sometimes in opposition, and sometimes together, united by the sound of the organ. The first composer to make this effect famous was Adrian Willaert, who became maestro di cappella of St. Mark's in 1527, and remained in the position until his death in 1562. Gioseffo Zarlino, one of the most influential writers on music of the age, called Willaert "the new Pythagoras", and Willaert's influence was profound, not only as a composer but as a teacher, since most of the Venetians who followed studied with him. Yet another factor which promoted the rich period of musical creativity was printing. In the early 16th century, Venice, prosperous and stable, had become an important center of music publishing; composers came from all parts of Europe to benefit from the new technology, which then was only a few decades old. Composers from northern Europe—especially Flanders and France—were already renowned as the most skilled composers in Europe, and many of them came to Venice. The international flavor of musical society in the city was to linger into the 17th century. In the 1560s, two distinct groups developed within the Venetian school: a progressive group led by Baldassare Donato, and a conservative group led by Zarlino, who was then maestro di cappella. Friction between the two groups came to a head in 1569 with a dramatic, public conflict between Donato and Zarlino during the Feast of Saint Mark. Members of the conservative branch tended to follow the style of Franco Flemish polyphony, and included Cipriano de Rore, Zarlino, and Claudio Merulo; members of the progressive group included Donato, Giovanni Croce, and later Andrea and Giovanni Gabrieli. An additional point of contention between the two groups was whether or not Venetians—or at least Italians—should be given the top job of maestro di cappella at St. Mark's. Eventually the group favoring local talent prevailed, ending the dominance of foreign musicians in Venice; in 1603, Giovanni Croce was appointed to the job, followed by Giulio Cesare Martinengo in 1609. The peak of development of the Venetian School was in the 1580s, when Andrea and Giovanni Gabrieli composed enormous works for multiple choirs, groups of brass, string instruments and organ. These works are the first to include dynamics, and are among the first to include specific instructions for ensemble instrumentation. Organists working at the same time included Claudio Merulo and Girolamo Diruta; they began to define an instrumental style and technique which moved to northern Europe in the succeeding generations, culminating in the works of Sweelinck, Buxtehude, and eventually J. S. Bach. The term Venetian School is sometimes used to distinguish it from the contemporary, and usually more musically conservative, Roman School. Other important centers of musical activity in Italy at the same time included Florence (the birthplace of opera), Ferrara, Naples, Padua, Mantua, and Milan.

Анықтамалар және қосымша оқу

Әртүрлі мақалалар, соның ішінде "Венеция", The New Grove Dictionary of Music and Musicians, Стенли Сейди редакторы. 20 томдық. Лондон, Macmillan Publishers Ltd., 1980 жыл. Густав Риз, "Ренессанс дәуіріндегі музыка". Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1954 жыл. Манфред Букофцер, "Барокко дәуіріндегі музыка". Нью-Йорк, W. W. Norton & Co., 1947 жыл. Гарольд Глисон және Уоррен Беккер, "Орта ғасырлар мен Ренессанс дәуіріндегі музыка" (Музыкалық әдебиеттің шолулары I сериясы). Блумингтон, Индиана. Frangipani Press, 1986 жыл. Элеонора Селфридж Филд, "Венеция аспаптық музыкасы, Габриелиден Вивальдиге дейін". Нью-Йорк, Dover Publications, 1994 жыл. Денис Арнольд, "Монтеверди". Лондон, J. M. Dent & Sons Ltd, 1975 жыл. Бланш Гангуэр, "Ренессанс кезеңіндегі музыка тарихы, 1520–1550 жылдар". Вестпорт, Коннектикут, Praeger Publishers, 2004 жыл.