Кіріспе

Николай Островскийдің "Сталь қалай қыздырылды" (Как закалялась сталь) немесе "Батырдың қалыптасуы" - Николай Островскийдің (1904–1936) жазған социалистік реализм романы. 36,4 миллион данасы сатылып, барлық уақыттағы ең көп сатылған кітаптардың бірі және орыс тіліндегі ең көп сатылған кітап болып табылады.

Қорытынды

Бұл оқиға Павел Корчагиннің өмірін, оның ішінде Ресей Азамат соғысы мен одан кейінгі кезеңде большевиктер үшін күресіп, жарақат алған уақытын қамтиды. Роман Корчагиннің жараларынан қалай айығып, осылайша болаттай мықты болатынын көрсетеді. Оқиға Корчагин Украинадағы Шепетовка қаласында 12 жасында өмір сүрген кезінен басталады. Ол нан қамырына темекі салып, мектептен қуылды да, ыдыс жуушы болып жұмыс істеуге мәжбүр болды. Ыдыс жуушы ретінде ол әріптесінен ұяды, бірақ ағасы Артем оны қорғады. Роман 16 жасқа жеткенде, ол электр стансасында жұмыс істеген кездегі оқиғаларға бұрылады. Ол Царлық құпия полициямен қақтығысқаннан кейін Жүхрай есімді большевикті кездестіреді. Жүхрай оған большевиктер мен Ленин туралы айтады. Сондай-ақ ол Тония Тумановамен танысады, оның көптеген махаббаттарының біріншісі. Роман тағы да алға жылжып, 1917 жылға жетеді, неміс әскері Шепетовкаға шабуыл жасайды. Корчагин қаланың бірнеше рет қолы ауысқанына куә болады. Келесі айлардағы хаоста, Симон Петлюраға адал әскерлер қаланы басып алғанда, қаладағы еврей халқына қарсы қырғын жасалады. Корчагин ақыры большевиктерге қосылып, Азамат соғысы мен Польша-Совет соғысында шайқасады. Ол омыртқасына жарақат алады, бұл жарақат оның күшін романның соңына дейін баяу-баяу әлсіретеді. Соғыстан кейін ол теміржол механигі болып жұмыс істейді және Киевте комсомол мүшесі ретінде жоғарылайды. Ол көптеген әлеуметтік байланыстар құрады, бірақ Шепетовканы отынмен қамтамасыз ету үшін шұғыл теміржол салу жұмысында қаза тапқан деп есептелгеннен кейін көптеген достарынан хабарсыз қалады. Қиын өмір мен соғыстағы жарақаттарының салдарынан денсаулығы нашарлағандықтан, ол Қара теңіз жағалауындағы санаторияда уақыт өткізеді, онда ол анасының досының жас қызымен танысып, үйленеді. Ақырында, көзі көрмей, денесі толық парализге ұшыраған Павел медициналық көмек алу үшін Мәскеуге көшеді, бірақ жағдайы жақсармайды және ол Азамат соғысындағы атты дивизиясы туралы роман жазу үшін сол жерде қалады.

Талдау

Бұл оқиға - автор Николай Островскийдің көркемделіп жазылған өмірбаяны. Шын мәнінде Островскийдің әкесі қайтыс болды, ал анасы аспаз болып жұмыс істеді. Қызыл Армияға қосылған ол соғыс кезінде артиллериядан келген оқтан оң көзін жоғалтты. 2016 жылы Ресейдің "Russia Beyond The Headlines" газеті бұл оқиғаны советтік коммунизмнің өркениетсіз адамдарды идеалды адамдарға, темірді болатқа айналдырған әңгімесінің бір бөлігі ретінде талдады. Басты кейіпкер Хрущев дәуірінен бұрынғы әдебиет үлгісіне сәйкес келеді: мінсіз, идеалды коммунист.

Кейіпкерлер

Павел Корчагин – Романның басты кейіпкері. Ол Азамат соғысында (1917–1922) большевиктер тарапында күреседі. Ол – социалистік реализмнің көрнекті оң қаһарманы. Тония Туманова – Павелдің жасөспірім ғашығы. Тония мен Павел алғаш танысқаннан кейін жақын дос болып, соңынан олардың қарым-қатынасы тығыз болады. Бай және ықпалды отбасында дүниеге келгеніне қарамастан, Тония басқалармен тең қарады, ал оның достары, керісінше, тек әйгілі отбасылардан шыққан балалармен ғана араласатын. Бірақ ол өскен сайын, өзінің сырт келбетіне және басқалардың әлеуметтік жағдайына көңіл бөлгенімен, бұл өзгерді.

Жариялану тарихы

"Сталь қалай қыздырылды" атты кітабының бірінші бөлімі 1932 жылы "Жас гвардия" журналында бөлім-бөліммен жарияланды. Романның екінші бөлімі 1934 жылдың қаңтар айынан мамыр айына дейін сол журналда жарық көрді. Роман 1936 жылы социалистік реализм қағидаларына сәйкес, ауқымды редакцияланған кітап түрінде басылды. Жарналы түрінде Островский Павелдің үйіндегі шиеленіскен атмосфераны, оның мүгедек болуынан кейін бастан өткерген қиындықтарын, әйелімен қарым-қатынасының нашарлауын және олардың ажырасуын сипаттаған. Бұлардың бәрі 1936 жылғы басылымда және романның кейінгі басылымдарында жойылды. Романның жапон тіліне аудармасын 杉本良吉 жасаған.

Басқа медиада

Ресейлік эксперименталды топ Shortparis-тің үшінші студиялық альбомы "Так закалялась сталь" (орысша: Так закалялась сталь, lit. "Осылай шынықты болат") (2019).