Кіріспе

the BIG U 1984 - Нил Стивенсонның романы. Американдық жазушы Нил Стивенсонның алғашқы жарияланған романы, ол университет өмірін пародиялайтын туынды.

Сюжет

Бұл оқиға бірқатар жас зиялылардың жоғары білім беру жүйесінің шындығымен бетке кездескендегі көңіл көтерілісінің жоғалуын баяндайды. Уақыт өте келе, олардың өмірі мен санасы Америка Мегаверситетінің кампусында толыққанды азаматтық соғысқа ұласқан оқиғалар тізбегі арқылы әртүрлі жолдармен құлдырай бастайды. Университетке жаңа келген қашықтан зондтау лекторы Бадтың көзқарасынан бірінші жақта баяндалған кітап, университеттегі барлық топтарды сынап, оларды пародизациялайды, бірақ оның гиктердің/компьютер ғалымдарының/рольдік ойындарға қатысушылардың суреттері басқа топтарға қарағанда егжей-тегжейлі болып келеді. Оқиғалар бір ғимараттан – студенттер жатақтары бар сегіз мұнарадан тұратын орталық кешеннен – құралған, ойдан шығарылған үлкен университетте өтеді, бұл университетті өзінің жабық әлеміне айналдырады. Стивенсон осы фактіні пайдаланып, бастапқыда реалистік сатира ретінде басталатын сюжетті дедалі көбірек ықтимал емес жағдайларға, алып радиоактивті егеуқырларға, жартастардың тобына және зертханада жасалған рельстік қаруға қарай жылжитады. Кітап Стивенсон Бостон университетінде оқып жүргенде жазылған, ал ойдан шығарылған кампус көптеген жағынан БУ-ға ұқсас. Жатақханалар АҚШ-тағы ең ірі жатақханалардың бірі – Уоррен Тауэрсқа ұқсас. Президент Септимий Север Крупп кейіпкері сол кездегі БУ президенті Джон Сильбермен ортақ белгілерге ие, бірақ оның аты – Big U президенттерінің бұрынғы аттары сияқты – Рим императоры Септимий Северден алынған. Неонды Big Wheel таңбасы Кенмор скверіндегі BU кампусының шығысында орналасқан Бостон Citgo таңбасын еске түсіреді.

Әдеби мәні және сын

Стивенсон бұл кітабымен мақтанқайтынын айтты. 1992 жылы Стивенсоннің бестселлер атанған және оны даңққа жеткізген "Қар құлауы" кітабы жарық көрген кезде, "Үлкен U" кітабы басылымнан тыс қалып, Стивенсон оны сол күйінде қалдыруға келісім білдірген. Алғашқы басылымдары eBay желісінде жүздеген долларға сатыла бастаған соң, ол "Үлкен U" кітабын қайта басып шығаруға рұқсат берді, себебі кітапты оқығаннан да жаман нәрсе – оны оқу үшін осылай көп ақша төлеу екенін айтты.

Стивенсонның кейінгі еңбектерімен байланысы

Джулиан Джейнстің екікамерлі сана теориясы, Стивенсон осы романды жазғанда кейбір культ тәрізді студенттік топтардың мінез-құлқын түсіндіру үшін пайдаланған, "Snow Crash" сюжетінің маңызды бөлігі болып табылады. Білім беру мекемелерінің ядролық қалдықтарды сақтау орындары ретінде де қызмет етуі туралы идея "Анатем" романында қайта көрінеді.