Кіріспе

Америкалық суару жобасы

Колумбия бассейнінің жобасы (немесе КБЖ) АҚШ-тың Орталық Вашингтонда Гранд Кули бөгетінің арқасында мүмкін болатын суару желісі болып табылады. Бұл АҚШ-тағы ең ірі суды қалпына келтіру жобасы, ол жобаның кең аумағына суару суын жеткізеді, оның барлығы бастапқыда сумен қамтамасыз етілуге арналған және қазір де суаруға жарамды деп саналады, сондай-ақ жүйенің кеңейтілуіне мүмкіндік бар. Колумбия өзенінен сорғыланған су 533 км (331 миль) негізгі каналдар арқылы тасымалданады, бірнеше су қоймаларында сақталады, содан кейін 2155 км (1339 миль) жақтан суару каналдарына, ал 5633 км (3500 миль) ағынды және артық су жолдарына жіберіледі. Гранд Кули бөгеті, электр станциясы және КБЖ-ның басқа да түрлі бөліктері Суды қалпына келтіру бюросымен басқарылады. Жоба аумағында қосымша жергілікті құрылыстарды басқаратын үш суару ауданы бар (Квинси Колумбия бассейнінің суару ауданы, Шығыс Колумбия бассейнінің суару ауданы және Оңтүстік Колумбия бассейнінің суару ауданы).

Тарих

АҚШ-тың қайта құру бюросы 1902 жылы құрғақ батыс штаттарының дамуына көмектесу үшін құрылды. Орталық Вашингтонның Колумбия платосы – құнарлы топырағы бар шөл және Колумбия өзенінің өтетін маңызды аймақ болды. Бәсекелес топтар әртүрлі суару жобаларын қолдады; Спокан тобы Пенд-Орейл көлінен 134 миль (216 км) қашықтықтағы гравитациялық каналды, ал Веначи тобы (оңтүстікке қарай) Колумбия өзенінде үлкен бөгет салуды ұсынды, ол жақын жердегі Гранд-Кулиді сумен толтыруға арналған, бұл бұрын құрғақ каньон сияқты еді. Он үш жылдық талқылардан кейін президент Франклин Д. Рузвельт Ұлттық өнеркәсіптік жаңғырту заңының қаражатымен бөгет жобасын мақұлдады. (Бұл жоба кейіннен 1935 жылғы Өзендер мен порстар заңымен ресми түрде бекітілді, содан кейін 1943 жылғы Колумбия бассейні жобасы заңымен қайта бекітілді, ол оны 1939 жылғы Қайта құру жобасы заңына енгізді.) Бұл базальттар кейбір жерлерде ашық көрінеді, ал басқа жерлерде қалың лосс қабаттарымен жабылған. Соңғы мұз дәуірінде мұздықтар Колумбия өзені платосының ландшафтын қалыптастырды. Мұз Гранд-Кулидің солтүстік жағында Колумбия өзенін бөгеп, Колумбия және Спокан мұздық көлдерін құрды. Мұз дәуіріндегі мұздықтар қазіргі Монтана штатында Миссула мұздық көлін де жасады. Эрозия Колумбия мұздық көлінің Гранд-Кулиге ағып кетуіне мүмкіндік берді, ол Миссула мұздық көлімен бірге Колумбия мұздық көлінің апаттық босатылуынан толыққанды құрылды. Бұл су тасқыны Миссула су тасқындары деп аталатын бірнеше іс-шаралардың бірі болды. Осы керемет су тасқындарының нәтижесінде пайда болған ерекше эрозиялық нысандар – каналды жартастар деп аталады.