Кіріспе

Hawker Fury – 1930 жылдары Ұлыбритания Корольдік әуе күштері қолданған британдық екіұшақты күрес ұшағы. Ол жылдам және маневрлі ұшақ болды, сондай-ақ RAF қызметіндегі тегіс ұшу кезінде сағатына 200 мильден (321 км/сағ) жоғары жылдамдыққа қол жеткізе алған алғашқы ұшқыш-кесуші болды. Бұл Hawker Hart жеңіл бомбалаушы ұшағының аналогы еді.

Жобалау және әзірлеу

Hawker Fury – Hawker F.20/27 ұшағының жаңа Rolls Royce F. XI V 12 қозғалтқышымен (кейін Rolls Royce Kestrel деп аталды) радиалды қозғалтқышын алмастырған дамуы болды. Жаңа ұшақ прототипі, Хокер Хорнет деп аталды, 1929 жылдың наурыз айында Суррейдегі Бруклендсте алғаш рет ұшты. Hornet – бір қозғалтқышты, бір қанатты ұшақ, бастапқыда 420 л.с. (313 кВт) Rolls Royce F. XIC қозғалтқышымен жабдықталған, бірақ тез арада 480 л.с. (358 кВт) Kestrel IS қозғалтқышымен қайта жабдықталды. Прототип, басқаруы жақсырақ және металл конструкциясының арқасында, негізінен ағаштан жасалған Fairey Firefly II-ге қарағанда артықшылыққа ие болды. 1930 жылдың басында Авиация министрлігі ұшақты сатып алып, қосымша сынақтар жүргізді. 1930 жылы 21 ұшақтан тұратын алғашқы өндіріс тапсырысы берілді (Авиация министрлігі ұшақ аттарының "қаһарлылықты көрсетуін" қалағандықтан, ол Hawker Fury деп аталды). Fury – RAF-тың деңгейлі ұшу кезінде 200 миль/сағ (322 км/сағ) жылдамдықтан асып түсетін алғашқы жедел ұшағы болды. Оның өте сезімтал басқару элементтері тамаша аэробатикалық өнімділікке мүмкіндік берді. Ол, негізінен, бомбалаушыларды жылдам ұстап алу үшін жобаланған және осы мақсатта 525 л.с./391 кВт Kestrel қозғалтқышымен жабдықталғанда, шамамен 2400 фут/мин (730 м/мин) көтерілу жылдамдығына ие болды. Hawker F.7/30 жедел ұшақтар конкурсына Hawker P.V.3 жобалау мүмкіндіктерін сынау және жалпы даму үшін жоғары жылдамдықты Fury эксперименталды прототипі салынды. Fury II 1936–1937 жылдары пайдалануға берілді, эскадрильялардың жалпы саны алтыға дейін артты. Fury бірнеше елге экспортталды, Kestrels, Hispano Suiza және Lorraine Petrel V-тәрізді қозғалтқыштармен, Armstrong Siddeley Panther, Pratt & Whitney Hornet және Bristol Mercury радиалды қозғалтқыштармен жабдықталды. Испания 1935 жылы үш Fury тапсырыс берді, тағы 50 лицензия бойынша өндіріледі. Испандық нұсқасында Dowty ішкі серпімді дөңгелектері бар, Gladiator-де қолданылатынға ұқсас шасси болды және 612 л.с. (457 кВт) Hispano Suiza 12Xbr қозғалтқышымен жабдықталған, жылдамдығы 234 миль/сағ (377 км/сағ) жетті. Үш Fury 11 шілдеде, испандық Азамат соғысы басталар алдында, қарусыз жеткізілді. Олар Испания республикалық әуе күштерімен қызметке кірді және апатқа ұшыраған ұшақтардан құрастырылған пулеметтермен жабдықталды. RAF эскадрильясынан алынғанімен, 1940 жылдардың басында кейбір шетелдік әуе күштері Fury-ді пайдаланды. 1941 жылы неміс шабуылы кезінде Югославияның Fury-і ось күштеріне қарсы әрекет жасады. 6 сәуірде 1941 жылы Fury эскадрильясы басқыншы неміс Messerschmitt Bf 109E және Messerschmitt Bf 110 ұшақтарына қарсы ұшты. Ауа шайқасында 10 Fury жойылды, эскадрильяның көп бөлігі жойылды. 36-шы LG-нің командирі майор Франьо Джал болды, ол жерден ер адамдарының ескірген бипландарда қаза табуын бақылады. Тең емес шайқаста, жаудан басым ұшақтарға қарсы, бес ұшақ ұшып келе жатқанда жойылды және сегіз ұшқыш қаза тапты. Тағы екі Fury және Bücker Bü 131 жерде жойылды. Неміс ұшақтарының бесеуі Bf 109 және екеуі Bf 110 қайтып оралмады, бірақ көпшілігі жауынгерлік емес шығындар болды, кем дегенде біреуі Fury соққысынан жойылды. Югославияның Fury эскадрильясы шабуыл кезінде жау танкілері мен жер күштеріне шабуыл жасады. Бұрынғы RAF Fury ұшақтары 1940 жылы Шығыс Африкада итальяндық күштерге қарсы Оңтүстік Африка әуе күштерімен де қолданылды. Олар ескіргеніне қарамастан, екі Caproni бомбалаушысын жойды және көптеген әуежайларға шабуыл жасады, жердегі ұшақтарды жойды. Барлығы 262 Fury ұшағы шығарылды, оның 22-сі Персияда, 3-і Португалияда, кем дегенде 30-ы Оңтүстік Африкада, 3-і Испанияда, кем дегенде 30-ы Югославияда, ал қалғаны Ұлыбританияда қызмет етті.

Ұшуға жарамды

"Хокер Фьюри" Mk. I, сериялық нөмірі K5674, Тарихи ұшақтар жинағына тиесілі және Ұлыбританиядағы Императорлық соғыс мұражайының Дюксфордта орналасқан. Бұл ұшақ 1935 жылы RAF-қа тапсырылды және No. 43 эскадрильяға берілді, онда 1939 жылға дейін ұшқыш офицер Фредерик Розиер, кейіннен әуе маршалы сэр Фредерик Розиер басқарды. 2003 жылы Ұлыбританияға қайтарылып, G CBZP азаматтық тіркеуімен ұшуға дайын күйге келтірілді. 2012 жылдың шілдесінде қалпына келтірілгеннен кейін алғашқы рейсі жасалды.

Көрмеде

"Хокер Фьюри" Mk. I, сериялық нөмірі K1928, Кембридж бомбалаушы және ұшақтар қоғамымен шағын Грансден әуежайында стационарлық экспонат ретінде қайта жаңартылуда. Бұл ұшақ 1930 жылдары салынған 21 ұшақтың алғашқы партиясының бір бөлігі болды және 43-ші эскадрильяда қызмет еткен. Вирджиния Бич әскери авиация мұражайында түпнұсқа "Kestrel" қозғалтқышы бар "Хокер Фьюри" ұшағының көшірмесі (сериялық нөмірі K1930) және оның ізбасары "Хокер Ураган" тамашалануға қойылған.