Кіріспе

Энтони Риццоның (1951) балаларға арналған ядролық қорғаныс фильмі. "Duck and Cover" – 1952 жылы түсірілген американдық азаматтық қорғаныс туралы анимациялық және көркем фильм, әлеуметтік нұсқаулық ретінде танымал. Ол көбінесе насихат ретінде қате түсініледі. Фильмнің тақырыбы ересектерге арналған азаматтық қорғаныс оқу фильмдерімен ұқсас. 1950-ші жылдары АҚШ мектептерінде кеңінен таратылып, оқушыларға ядролық жарылыс болған жағдайда не істеу керектігін үйретті. Фильмді АҚШ Федералдық азаматтық қорғаныс басқармасы қаржыландырып, 1952 жылдың қаңтарында шығарды. Сол кезде КСРО ядролық сынақтар жүргізіп жатқанда, АҚШ Корея соғысының ортасында болды. Сценарий авторы – Раймонд Дж. Мауэр, режиссері – Арчер Продакшнс студиясынан Энтони Риццо, баяндаушы – актер Роберт Миддлтон. Фильмді Нью-Йорк және Астория қалаларының мектеп оқушыларының көмегімен жасады. Фильм авторлық құқығынан босатылған және YouTube сияқты интернет ресурстары мен DVD арқылы қолжетімді. "Turner Classic Movies" телеарнасының "TCM Underground" фильмінің сенбі кешкі-жексенбі таңергі көрсетілімдерінде де көрсетілді. 2004 жылы АҚШ Конгресі кітапханасы фильмді "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп танып, Ұлттық кино реестріне енгізді.

Дұрыс және пайдалы

Көптеген тарихшылар және ядролық қарусызданумен айналысатын жұртшылық азаматтық қорғаныс кеңестерін қарапайым үгіт деп сынайды және оларды жоққа шығаруға тырысады. Соның ішінде Эми Коттрелл бұл фильмнің негізгі мақсаты американдық қызыл қорқыныш саясатын қолдау екенін, балаларға Кеңес Одағы мен коммунизмнің қаупін еске салу үшін түсірілгенін айтады. Бұл идея соңғы жылдары жаңа ғылыми дәлелдердің пайда болуымен қайта жанданды. Үй ішінде қалу алғашқы жарылыстан және одан кейін болатын радиоактивті жауын-шашыннан қорғауға мүмкіндік береді, сонымен қатар жедел жәрдем көліктеріне аймаққа еркін өтуге жол ашады. Бұл "орнында қорғану" протоколы деп аталады, және төтенше эвакуациямен бірге, ядролық жарылыстың тікелей әсері өмірге қауіпті болмай қалғанда және ядролық қарудың қалдықтарымен/жауын-шашынымен байланысқа түсуден қорғану қажет болғанда қолданылатын екі шара ретінде ұсынылады.

Тарихи контекст

АҚШ-тың ядролық қару монополиясын 1949 жылы Кеңес Одағы алғашқы ядролық құрылғысын (Джо 1) сынақтан өткізу арқылы бұзды. Бұл АҚШ үкіметі мен халқының көптеген өкілдерін елдің бұрынғыдан осал екенін түсінуге мәжбүр етті. "Жасырын да қорған" жаттығулары азаматтық қорғаныс жаттығуларының бір бөлігіне айналды, оны балалардан бастап қарттарға дейін барлық американдық азамат ядролық соғысқа дайын болу үшін үйренді. 1950 жылы, Соғыс жылдарындағы алғашқы үлкен азаматтық қорғаныс күшін дамыту кезеңінде және "Американы ескертіңдер!" жобасымен бірге, американдықтарды ядролық қаруға дайындық туралы білім беру мақсатында ересектерге арналған "Атомдық шабуыл кезінде аман қалу" кітабы жарық көрді. Кітаптың "Атомдық шабуылдарға қарсы алты құтқару құпиясы" бөлімінде "жасырын да қорған" кеңесі берілген: 1. Қорған іздеңіз. 2. Жерге немесе еденге жатып алыңыз. 3. Бетіңізді қолдарыңызға тығыңыз ("шығанағыңызға"). Балаларға арналған "Жасырын да қорған" фильмі бір жылдан кейін, 1951 жылы Федералдық азаматтық қорғаныс басқармасы тарапынан шығарылды. Ядролық қарудың салдары туралы білім беру жұмыстары АҚШ-та балама нұсқалардың болуына байланысты тоқтап, қайта басталып отырды. 1950 жылдардың соңы мен 1960 жылдардың басындағы соғыстың әртүрлі деңгейлерін, ескертулерді және алдын алу шабуылдарын қарастырған құпия соғыс ойынында, азаматтық қорғаныс білімімен шамамен 27 миллион американдық азаматты құтқаруға болады деп есептелді. Алайда, сол кезде толыққанды азаматтық қорғаныс бағдарламасының құны баллистикалық зымыранға қарсы қорғаныс (Nike Zeus) жүйесінен кем тиімді және қымбатқа түсетін болып саналды. Кеңес Одағының ядролық қару қорын тездетіп өсіріп жатқанына сенгендіктен, екеуінің тиімділігі де төмендеу тенденциясына түсе бастады. Фильм "Жасырын да қорған" кадрларын пайдаланады. Екі фильм де Ұлттық кино тізіліміне енгізілді. "Weird Al" Yankovic-тің 1986 жылғы "Christmas at Ground Zero" әнінің бейнеклипінде фильмнен алынған кадрлар, көбінесе аспаптық бөлімде қолданылды. Берт тасбақа "Мен жасырын да қорған/ Менің мерекелік жарыммен" деген сөздерімен уақытқа сай бейнеленді. Питер Габриэльдің 1980 жылғы "Games Without Frontiers" әнінің бейнеклипінде әннің соңында фильмнен алынған кадрлар бар. 2015 жылғы "Спийлердің көпірі" фильмінде сыныптағы оқушылар "Жасырын да қорған" фильмін көретін маңызды көрініс бар. 1997 жылғы "South Park" эпизодындағы "Вулкан" эпизодында "South Park" тұрғындарына жанартау қауіпсіздігі туралы фильм арқылы "жасырын да қорған" кеңесі беріледі, бұл фильм "Жасырын да қорған" фильмін пародиалайды. Бұл кеңес тиімсіз болып шықты, өйткені осы кеңеске құлақ салған адамдар жанартаудың лавасынан жойылды. 1999 жылғы "Темір алып" фильмінде 1957 жылға дейін өтетін "Атомдық Холокост" атты әлеуметтік нұсқау фильм бар, оның стилі мен тоны фильмді пародиалайды. Фильмнің соңында Кент Мэнсли USS Nautilus кемесі теңіздегі ядролық SLBM Polaris зымыранын қателікпен ұшырғаннан кейін, палубаға және бомбалау орынына жасырынды деп ұсынады. Алайда, басқа еркектер бұл тиімсіз екенін айтып, жандар мен Хогартты эвакуацияламауға көндіреді. RiffTrax бұл фильмді 2015 жылы де пародиалады. "Grease: Rise of the Pink Ladies" эпизодындағы "You Can't Just Walk Out of a Drive In" жасөспірімдер тобына фильм көрсетіледі. "Кванттық секіру" эпизодындағы "Ядролық отбасы" эпизодында екі бала теледидардан фильм көріп отыр.