Ленокc Беркли: Ағылшын композиторының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Ағылшын композиторы (1903–1989)

Сэр Леннокс Рэндал Фрэнсис Беркли CBE (12 мамыр 1903 – 26 желтоқсан 1989) – ағылшын композиторы.

Өмірбаян

Беркли 1903 жылғы 12 мамырда Англияның Оксфорд қаласында, Монакодағы бұрынғы британ консулы сэр Джеймс Чарльз Харристің қызы Алин Карладан (1863–1935) және Корольдік теңіз күштерінің капитаны Хэстингс Джордж Фитцхардинге Берклиден (1855–1934) туды – ол Берклидің 7-ші графы Джордж Леннокс Роудон Берклидің (1827–1888) заңды емес және үлкен ұлы еді. Ол Оксфордтағы Dragon School мектебінде оқыды, сосын Gresham's School (Холт, Норфолк) және St George's School (Харпенден, Герфордшир) мектептеріне қатысты. Оксфордтағы Мертон колледжінде француз тілін оқып, 1926 жылы төртінші сыныптық диплом алды. Университетте ол колледжтің сегіздігін басқарды. 1974 жылы Мертон колледжінің құрметті профессоры атанды. 1927 жылы ол Парижге Надя Буланжеден музыка сабақтары алуға барып, Франсис Пуленк, Игорь Стравинский, Дариус Мийо, Артур Онеггер және Альберт Руссельмен танысты. Беркли сондай-ақ Морис Равелмен оқыды, ол Берклидің композитор ретіндегі техникалық дамуына маңызды ықпал еткені жиі айтылады. 1936 жылы Барселонадағы ISCM фестивалінде ол Gresham's School-дың бұрынғы оқушысы Бенджамин Бриттенмен кездесті. Беркли Бриттенге ғашық болды, бірақ Бриттен қарым-қатынасқа түсуден сақтанған сияқты, күнделігіне "біз бұл мәселеде келісімге келдік" деп жазды. Дегенмен, екі композитор бір жыл бойы бірге тұрды, Бриттен 1937 жылдың шілдесінде сатып алған Снейптегі Ескі Диірменде. Кейіннен олар ұзақ жылдар достық және шығармашылық байланыста болды, бірнеше жұмыстарда бірлесіп жұмыс істеді; олардың ішінде Монт Джуик аталатын каталондық билерден құралған сюита және Елизавета тақырыбындағы вариациялар (соңғысы тағы төрт композитормен бірлесіп жасалған). Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол BBC-де жұмыс істеді, онда болашақ әйелі Элизабет Фреда Бернштейнмен (1923–2016) танысты, олар 1946 жылғы 14 желтоқсанда үйленді. Олардың үш ұлы болды: үлкен ұлы Майкл Беркли, Найтон бароны Беркли, ол да композитор, ал кіші ұлы – фотограф Ник Беркли. Ол пианист Колин Хорсли үшін бірнеше фортепиано шығармаларын жазды, ол Horn Trio және бірнеше фортепиано пьесаларын тапсырыс берді, сондай-ақ оның көптеген шығармаларын алғаш рет орындады және/немесе премьералық жазбаларын жасады, оның ішінде үшінші фортепиано концертін (1958). 1946 жылдан 1968 жылға дейін Корольдік музыка академиясында композиция профессоры болды. Оның студенттерінің арасында Ричард Родни Беннетт, Дэвид Бедфорд, Адам Паундс, Ричард Стокер, Клайв Струт, Джон Тавенер және Брайан Фернихоу болды. Фернихоу музыкалық көзқарастары арасындағы үлкен айырмашылықтан Берклиден ештеңе үйренбегенін сезінді, оны "өте мәдениетті және жақсы ниетті адам" деп еске алды, оның "Надя Буланжеге ұқсас галликалық эстетикасы менің композициялық қажеттіліктерімді мүлдем қанағаттандыра алмады". 1954 жылы Садлерс-Уэллсте оның алғашқы операсы "Нельсон" көрсетілді. 1974 жылы ол рыцарь атағына ие болды және 1977 жылдан 1983 жылға дейін Челтенхэм фестивалінің президенті болды. Ол 1947 жылдан 1989 жылы қайтыс болғанға дейін Лондонның Уорвик даңғылындағы 8-ші үйде тұрды. 1990 жылғы 20 наурызда Лондонның Вестминстер соборында оның естелік қызметі өтті.

Berkeley was born on 12 May 1903 in Oxford, England, the younger child and only son of Aline Carla (1863–1935), daughter of Sir James Charles Harris, former British consul in Monaco, and Royal Navy Captain Hastings George FitzHardinge Berkeley (1855–1934), the illegitimate and eldest son of George Lennox Rawdon Berkeley, the 7th Earl of Berkeley (1827–1888). He attended the Dragon School in Oxford, going on to Gresham's School, in Holt, Norfolk and St George's School in Harpenden, Hertfordshire. He studied French at Merton College, Oxford, graduating with a fourth class degree in 1926. While at university he coxed the college rowing eight. He became an honorary fellow of Merton College in 1974. In 1927, he went to Paris to study music with Nadia Boulanger, and there became acquainted with Francis Poulenc, Igor Stravinsky, Darius Milhaud, Arthur Honegger and Albert Roussel. Berkeley also studied with Maurice Ravel, often cited as a key influence in Berkeley's technical development as a composer. In 1936, he met Benjamin Britten, also a former pupil of Gresham's School, at the ISCM Festival in Barcelona. Berkeley fell in love with Britten, who appears to have been wary of entering a relationship, writing in his diary, "we have come to an agreement on that subject." Nevertheless, the two composers shared a house for a year, living in the Old Mill at Snape, Suffolk, which Britten had acquired in July 1937. They subsequently enjoyed a long friendship and artistic association, collaborating on a number of works; these included the suite of Catalan dances titled Mont Juic, and Variations on an Elizabethan Theme (the latter also with four other composers). He worked for the BBC during the Second World War, where he met his future wife, Elizabeth Freda Bernstein (1923–2016) whom he married on 14 December 1946. Together they had three sons: their eldest son Michael Berkeley, Baron Berkeley of Knighton, is also a composer, and their youngest son is the photographer Nick Berkeley. He wrote several piano works for the pianist Colin Horsley, who commissioned the Horn Trio and some piano pieces, and gave the first performances and/or made the premier recordings of a number of his works, including his third Piano Concerto (1958). He was Professor of Composition in the Royal Academy of Music from 1946 to 1968. His students included Richard Rodney Bennett, David Bedford, Adam Pounds, Richard Stoker, Clive Strutt, John Tavener and Brian Ferneyhough. Ferneyhough felt that he learned nothing from Berkeley because of the gap between their musical conceptions, remembering him as "a notably urbane and well meaning presence" whose "Nadia Boulenger influenced gallic aesthetics were completely unable to deal with my compositional needs." 1954 saw the premiere of his first opera, Nelson, at Sadler's Wells. He was knighted in 1974 and from 1977 to 1983 was President of the Cheltenham Festival. He resided at 8 Warwick Avenue, London, from 1947 until his death in 1989. On 20 March 1990 a memorial service was held for him at Westminster Cathedral, London.

Музыкалық стиль

Берклидің ерте музыкасы негізінен тоналды, оған Стравинскийдің неоклассикалық музыкасы ықпал еткен. Берклидің Равел мен Пуленк сияқты композиторлармен байланысы мен достығы, сондай-ақ Парижде Булангермен оқығандығы оның музыкасына "мелодияға баса назар аудару, айқын текстуралар және сөздің лаконизмi" арқылы көрінетін "француздық" сипат береді. Ол кемінде 1948 жылға дейін атональды музыкаға теріс көзқарас танытты, ол былай деп жазды: text=Мен ешқашан атональды музыкадан көп қанағат алған емеспiн. Тониканың жоқтығы модуляцияны мүмкiнсiз етедi, ал менiң ойымша, ол монотондыққа әкеледi [ ] Әрине, мен ескі тоникалық жүйеге қатаң ұстанудың жақтасы емеспiн, бiрақ бiр түрлi тоналдық орталық маған қажет болып көрінеді. Дегенмен, 1950 жылдардың ортасынан бастап Беркли композиция стилiн қайта қарау қажеттiлiгiн сезiнгендей, кейiн канадтық композитор Р. Мюррей Шаферге "композитордың өз музыкалық тiлiн кеңейту қажеттiлiгiн сезiнуi табиғи" дегендi айтты. Ол Кончертино, op. 49 (1955) және "Рут" операсы (1955–56) жазылған шамада композицияларына тональдық қатарларды және сериялық техниканың элементтерiн қоса бастады. Оның пiкiрiнiң өзгергенi 1959 жылы The Times газетiне берген сұхбатында көрiндi: text=Мен сериалдық музыкаға қарсы емеспiн; мен оны зерттеуден пайда таптым, кейде өзiмдi сериалдық тақырыптар жазуда таптым, бiрақ мен оларды қатаң сериалдық принциптер бойынша дамытпаймын, өйткенi мен тоналды композитормын. Интеллектуализацияның жақсы жаңалықтарына қатысты кейбiр ерекше жағдайлар бар – мен Булездiң "Le marteau sans maître" атты жазбасын тыңдағанды қатты ұнатып, себебi ондағы музыканың тембрi өзiнен-өзi тартымды болды.

Сололық вокал

Бес Хаусман әні, Op. 14, № 3
Авильдық қасиетті Терезаның төрт өлеңі, Op. 27, контральто және скрипкалық оркестр үшін (1947)
Үш грек әні, Op. 38 (1953)
В. Х. Ауденнің бес өлеңі, Op. 53

Пианино

Үш пьеса, Op. 2 (1935)
А мажордағы фортепиано сонатасы, Op. 20 (1941–1945)
Алты прелюдия, Op. 23 (1945)
Үш мазурка, Op. 31 № 1 (1939–1949)

Кино және радио

Фильмдерге жазылған музыка: Sword of the Spirit, 1942 жылдың желтоқсаны, Out of Chaos, 1944 жылдың қаңтары, Лондон симфониялық оркестрі, Hotel Reserve, 1944 жылдың маусымы, BBC Northern оркестрі / Мюр Матисон, Бірінші джентльмен, 1948 жылдың сәуір айы, Корольдік филармониялық оркестрі / Томас Бичэм, 1948 жылдың сәуір айы, Жастар Британияда, 1958 жылдың сәуір айы. *Радиоға жазылған музыка: Вестминстер аббаттығы, 1941 жыл, BBC Northern оркестрінің бөлімі, Лондон, BBC, 1941 жылдың 7 қыркүйегі, Yesterday and Today, 1943 жыл, Wireless Singers / Әке J. B. McElligott, Эвешем, BBC, 19 сәуір 1942 жыл, Өмір сүруге құштарлық, 1946 жыл, арнайы оркестр / Леннокс Беркли, Лондон BBC, 21 қараша 1946 жыл, Троя қабырғасы, 1946 жыл, арнайы оркестр / Леннокс Беркли, Лондон BBC, 21 қараша 1946 жыл, Серафина, 1956 жыл, Лондон симфониясы / Леннокс Беркли, Лондон BBC, 4 қазан 1956 жыл, Литтлтонға көз жүгірту, 1957 жыл, ағылшын опера тобы оркестрі, Амброзиандық әншілер / Норман дель Мар, Лондон, BBC, 8 шілде 1957 жыл.