Кіріспе

Ресейлік теңізші (1776–1831)

осы адамның есімімен аталған кеме

Василий Михайлович Головнин (Ресейше: Василий Михайлович Головнин; 19 сәуір 1776 [ескі стиль бойынша 8 сәуір 1776], Гулиники, Рязань облысы – 11 шілде 1831 [ескі стиль бойынша 29 маусым 1831], Санкт-Петербург) – ресейлік теңіз саяхатшысы, вице-адмирал және Ресей ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1818).

Ерте өмір және мансап

Василий Михайлович Головнин 1776 жылы сәуір айында Рязань облысының Гулиники ауылында, әкесінің егістік жерінде дүниеге келді. Оның әкесі де, атасы да Ресей әскерінде Преображенский гвардиялық полкінің офицерлері болып қызмет еткен. 1793 - 1798 жылдар аралығында бірнеше шетелдік жорықтарға қатысты. 1798 жылдан 1800 жылға дейін Солтүстік теңізде британдық флотпен бірлесіп әрекет ететін ресейлік эскадрильяның командирі вице-адмирал М. К. Макаровтың адъютанты және аудармашысы болды. Патша Александр I-нің бұйрығымен Головнин бірнеше ресейлік офицерлермен бірге британдық кемелерде оқу үшін жіберілді. Ол үш жыл (1802–1805) адмиралдар Нельсон, Коллингвуд және Корнуоллис басқаратын британдық флотта қызмет етті. 1806 жылы Ресейге оралып, ағылшын үлгісіндегі теңіз сигналдары жинағын жасауға кірісті, ол Ресей флотында жиырма жылдан астам қолданыста болды. "Диана" 1807 жылдың 7 шілдесінде Кронштадттан теңізге шықты. Британдықтар олардың қашып кеткенін білгеннен кейін, оларды қуалауға кірісті, бірақ "Диананы" ұстай алмады, ол 1810 жылы Камчаткаға қауіпсіз жетті. Кунашир аралын (жапон тілінде Кунашири) зерттеу кезінде, ол жағаға шақырылып, тұтқынға алынды, "Сакоку" заңын бұзғаны үшін (жапондық саясат, шетелдіктердің Жапонияға кіруіне тыйым салатын) айыпталды және Хоккайдо аралында жапондықтар екі жыл бойы тұтқын ұстады. Головниннің тұтқындалуы Ресей мен Жапония арасындағы соғысқа әкеліп соқтырды, бұл оқиға "Головнин оқиғасы" деп танылды.

Камчаткада әлемді айналып өту

1817 жылы 7 қыркүйекте Головнин "Камчатка" фрегатымен әлемді айналып екінші сапарына шықты. Сапардан кейін Головнин өзінің саяхатын, сондай-ақ Кодиак және Гавайи аралдарының жергілікті тұрғындарымен болған кездесулерін сипаттаған "Камчаткадағы әлемді айналу" атты кітабын жариялады.

Кейінгі мансабы және өлімі

1821 жылы Головнин Ресей теңіз академиясының директордың орынбасары, ал 1823 жылы флоттың генерал-квартирмейстері болып тағайындалды.

Мұра мен құрмет

Головнин өмірінде көптеген құрметті наградаларға ие болды, оның ішінде Санкт-Владимир және Санкт-Георгий ордендері бар, соңғысының командирі болды. Бір тарихшының пікірінше, оның теңізде және құрлықтағы оқиғаларын баяндайтын әдеби еңбектері "тарихи деректерге құрмет, сын тұрғысынан ойлау қабілеті, әдеби шеберлік және жандылық" арқасында ерекше атақты сақтап келеді. Адмирал Феопемт Лутковский (1803–1852) "Камчатка" (1817–1819) кемесімен жасаған саяхатында Головниннің басшылығымен қызмет етті. Теңіз офицері және бюрократ қызметін атқарғаннан бөлек, Александр "Морской Сборник" журналының директоры болды және Земство жұмысына белсенді қатысты. Александр әкесінің еңбектерін сақтап, жинап, оларды "Еңбектер мен аудармалар" (Sochineniia i Perevody) деген атпен жариялады.

Көркем әдебиет

Василий Головнин Патрик О'Брайанның "Маврикий командасы" (1977) романында пайда болады.