Short Tucano әскери оқу ұшағы

Кіріспе

Әскери жаттығу ұшақтарының сериясы

Short Tucano – Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласында Short Brothers компаниясы құрастырған екі орындық турбовинтті негізгі жаттығушы ұшақ. Бұл бразилиялық Embraer EMB 312 Tucano ұшағының лицензиялық нұсқасы. 1986 жылдың 14 ақпанында прототипі Бразилияда алғашқы ұшуын жасады, содан кейін Shorts компаниясына үлгі ұшақ ретінде жеткізілді, ол Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінің (RAF) талаптарына сәйкес келтіріліп, сынақтар мен демонстрациялар үшін пайдаланылды. Short компаниясы құрастырған алғашқы ұшақ 1986 жылдың 30 желтоқсанында ұшты; RAF-қа жеткізілімдер 1988 жылдың маусымында басталды. Осы типтегі соңғы ұшақ 1995 жылы аяқталды. RAF-тың Tucano паркіне техникалық қызмет көрсету және қолдау көрсету әдетте бірнеше жеке компанияларға жүктелді. Tucano ұшағының негізгі операторы – Ұлыбритания Корольдік әуе күштері, алайда Кения және Кувейт елдеріне экспорттық сатылымдар жүзеге асырылды. Сондай-ақ, жеке тұлғалар бірнеше ұшақты сатып алып, оларды ұшқыштады. 2019 жылдың 25 қазанында Tucano RAF қызметінен алынып, оның орнына Beechcraft T 6C ұшағы келді.

Шығу тегі

Short Tucano ұшағының дамуы 1984 жылдың мамыр айында басталды, бразилиялық ұшақ өндіруші Embraer мен Солтүстік Ирландияның Short Brothers авиациялық фирмасы арасындағы келісімге сәйкес, екі компания Корольдік Әуе күштерінің (RAF) ескірген BAC Jet Provost негізгі оқу ұшағын алмастыру қажеттігіне жауап беру үшін бірлесіп жұмыс істеді. Сол жылдың маусым айында TPE331 10 қозғалтқышы жақсартылған TPE331 12B үлгісіне ауыстырылды, ең маңызды айырмашылығы – электрондық қозғалтқыш басқару (EEC) жүйесінің енгізілуі болды. 1987 жылдың 10 наурызында екінші ұшақ алғашқы рейсін жасады, ал сәуір айында үшінші Tucano сынақ тобына қосылды. Құрастырылған төртінші ұшақ 1988 жылдың 16 маусымында RAF-қа тапсырылған алғашқы ұшақ болды. RAF-қа ұшақтарды жеткізу тағы бес жылға созылды, соңғы ұшақ 1993 жылдың 25 қаңтарында жеткізілді. RAF үшін жасалған ірі тапсырысқа қоса, Short өндірісіндегі Tucano ұшақтарына көптеген экспорттық тапсырыстар түсті. Кения Әуе күштері 12 дана ұшаққа тапсырыс берді, ал Кувейтке тағы 16 Tucano экспортталды. Кувейт Әуе күштеріне жеткізілген Tucano ұшақтары жауынгерлік қабілетке ие болу үшін жабдықталған; олар қару-жарақпен оқу және жеңіл шабуыл міндеттерін орындау үшін қаруландырылған; мұндай ұшақтар әр түрлі ракеталық снарядтарды, зеңбіректерді, бомбаларды және қосымша жанармай бактерілерін орнатуға мүмкіндік беретін төрт бекіткіш нүктемен жабдықталған. Garrett қозғалтқышының арқасында Short Tucano қозғалтқыш күшінің өзгеруіне жылдамрақ ден қояды және түпнұсқа Tucano ұшағына қарағанда шулырақ. Жаңартылған қозғалтқыштан басқа, Short Tucano ұшағының басты ерекшеліктері – жақсартылған қызметтік өмірге ие болу үшін күшейтілген фюзеляж, RAF Hawk оқу ұшағымен ұқсас кабиналық конфигурация, жаңартылған оттегі жүйесі, ұшу деректерін тіркеу құрылғысы, төрт пернелі винт, құрсақ аэробрегі және жаңа дизайнмен жасалған қанат ұштары. Екі Martin Baker MB 8LC катапульдік креслосы қолданылады және кабина RAF талаптарына сәйкес құс соққысына төтеп беру үшін модификацияланды. Өндіріс кезеңінде Short компаниясы ұшақтың "100% британдық құрастыруда" жасалғанын жиі жариялады. RAF талаптарын орындау үшін EMB 312 ұшағына шамамен 900 өзгеріс енгізілді, бұл оның бастапқы ұшақпен үйлесімділігін шамамен 50%-ға дейін төмендетті.

Development of the Short Tucano commenced in May 1984, following an agreement between Brazilian aircraft manufacturer Embraer and Northern Ireland aviation firm Short Brothers to collaborate on a response to an outstanding British requirement, which sought a replacement for the aging BAC Jet Provost basic trainer for the Royal Air Force (RAF). During June of that year, the TPE331 10 engine was replaced by the improved TPE331 12B, with a major difference being the integration of an Electronic Engine Controller (EEC) system. On 10 March 1987, the second aircraft made its first flight, and, by April, a third Tucano had joined the test fleet for clearance and final testing, which was largely undertaken at MOD Boscombe Down. The fourth aircraft to be built was the first delivered to the RAF on 16 June 1988 at the Central Flying School. Deliveries would continue to the RAF for another five years, the final aircraft arriving on 25 January 1993. In addition to the sizable order for the RAF, multiple export customers emerged for the Shorts produced Tucanos. The Kenyan Air Force ordered a total of 12 units while a further 16 Tucanos were exported to Kuwait. Those Tucanos delivered to the Kuwait Air Force were suitable furnished to be combat capable; they were armed for the purposes of both weapons training and light attack duties; such aircraft are fitted with four hard points, each capable of mounting various rocket pods, cannons, bombs, and external fuel tanks. Due to its Garrett engine, the Short Tucano is more responsive to thrust changes and is somewhat noisier than the original Tucano. In addition to the revised engine, the major differences of the Short Tucano are a strengthened airframe for an improved fatigue life, a cockpit layout similar to the RAF's Hawk advanced trainer, a revised oxygen system, a flight data recorder, a four bladed propeller, ventral airbrake and restyled wingtips. Two Martin Baker MB 8LC ejection seats are used and the canopy was modified to meet the RAF's bird strike requirements. During its production run, Shorts commonly promoted the airframe as being "100% British built". In order to meet RAF requirements, the EMB 312 has some 900 modifications, which reduces its commonality with the original aircraft to roughly 50% of its content.

Пайдалану тарихы

1988 жылдың маусым айында алғашқы Tucano ұшақтары Корольдік Әуе күштеріне (RAF) тапсырылды, содан кейін олардың қолданылуы басталды. Осы типтегі ұшақтар негізінен RAF Linton-on-Ouse базасындағы №1 Ұшу оқу мектебінде пайдаланылды, онда олар 72 (резерв) эскадрильясымен RAF және Корольдік Теңіз күштерінің (RN) студент-ұшқыштарына жылдам реактивтік ұшақтарда ұшудың негізгі дағдыларын үйрету үшін қолданылды. Әдетте, студент-ұшқыштар Tucano ұшағындағы оқу курсы барысында шамамен 130 сағат ұшатын, содан кейін RAF Valley базасындағы реактивтік Hawk T2 ұшағына көшетін. Tucano ұшағы BAC Jet Provost ұшағының орнын басып, RAF үшін негізгі оқу ұшағы болды, студент-ұшқыштарды Hawk T1 ұшағындағы озық оқуға дайындады. Tucano қолданысқа енгізілгеннен кейін, оның бұрынғысына қарағанда шамамен 70%-ға арзан екені анықталды. Tucano ұшақтарының апаттар тізімі де басқа бастапқы оқу ұшақтарынан жақсырақ болды, 20 жылдан астам уақыт ішінде бес ұшақ жазылып тасталды, бірақ қаза болғандар жоқ. 2007 жылдың наурыз айында Ауғанстандағы соғысқа британдық әскери үлес туралы талқылау кезінде британ Парламенті RAF Harriers және Tornados ұшақтарын, олар одақтас күштерге жақыннан қолдау көрсету үшін қолданылып жатқан, қаруланған Tucano ұшақтарымен алмастыру мүмкіндігін талқылады, олар бүлікшілерге қарсы күресуге арналған құрал ретінде қайта жарақтандырылатын еді. Мұндай қолдану RAF ұшақтарына кең ауқымды өзгерістер енгізуді қажет ететін, себебі олар қанат астында қару-жарақ пен жабдықтарды орнатуға арналған бекіткіштермен жабдықталмаған. Әуе маршалы Стивен Далтон Tucano ұшағын осылай пайдалану туралы ұсынысты сынға алып, оның жердегі адамдардың өмірін қауіпке тігедінін, Ауғанстандағы коалициялық күштердегі Ұлыбританияның беделі мен ықпалына зиян келтіретінін және оның операциялық икемділігінің жетіспейтінін айтты. Бір кезде Marshall Aerospace компаниясы Tucano ұшақтарын жаңарту идеясын RAF-тің болашақ негізгі оқу ұшақтарының талаптарын қанағаттандырудың арзан жолы ретінде қолдады. Күтілетін жаңарту көбінесе кабинадағы құралдарды жақсартуға негізделген болар еді, себебі ұшақтардың әуеде өткізген уақыты шамамен 8000 сағатқа жететін еді. Кейбір аэродинамикалық жетілдірулер де талқыланды, бірақ олар тиімді емес деп есептелді. 2010 жылға қарай Tucano ұшақтары 2015 жылы RAF қызметінен шығарылуы жоспарланған, сол кезде олар Ұлыбритания Әскери Ұшу Оқу Жүйесі (UKMFTS) бағдарламасының жеңімпазымен алмастырылатын еді. Алайда, ұшақтардың қызметтен шығарылу мерзімі бірнеше жылға ықшамдатылды, Tucano ұшағының тікелей алмастырушысы Beechcraft T 6C ұшағы RAF Valley базасына 2018 жылдың 3 желтоқсанында жеткізілді. 2019 жылдың 25 қазанында Tucano ұшағы RAF қызметінен шығарылды. Осы типтегі ұшақтың зейнеткерлікке шығуына орай, Солтүстік Йоркширдегі RAF Linton-on-Ouse базасында әуе шоуы өтті, ол да жабылуға белгіленген.

During June 1988, the first Tucano deliveries were made to the RAF; induction of the type commenced thereafter. The type has been principally operated by No. 1 Flying Training School, based at RAF Linton on Ouse, where it has been used to provide basic fast jet flying training to RAF and RN student pilots, on 72 (Reserve) Squadron. Typically, student pilots would fly around 130 hours during their training course on the Tucano before progressing to the jet powered Hawk T2 aircraft, based at RAF Valley.</small>
The Short Tucano succeeded the BAC Jet Provost as the basic trainer for the RAF, preparing the student pilots for progression to the Hawk T1 advanced trainer aircraft. Following its introduction, the Tucano had reportedly proven to be roughly 70% cheaper to operate than its predecessor. The Tucano's accident record has also been remarkably better than other ab initio training aircraft, with only five aircraft written off with no fatalities in over 20 years. In March 2007, while discussing the British military contribution to the War in Afghanistan, the British Parliament discussed the concept of replacing the region's detachment of RAF Harriers and Tornados, which were being used to provide close air support to Allied forces, with a number of armed Short Tucanos, which would be re roled as a dedicated counter insurgency asset. Such use would have required extensive modifications to the RAF aircraft, as they were not fitted with underwing hard points for mounting armaments and equipment upon. Air Chief Marshal Stephen Dalton was dismissive of this suggested use of the Tucano, stating that it would cost lives amongst those on the ground and damage Britain's credibility and influence within the coalition forces in Afghanistan, and criticising its lack of operational flexibility. At one point, Marshall Aerospace were championing the concept of upgrading the Tucano fleet as an inexpensive means of meeting the RAF's future basic trainer requirements; the prospective upgrade would have been largely based around cockpit instrumentation improvements as the airframes reportedly had around 8,000 flying hours remaining; some aerodynamic refinements had also been mooted but were dismissed as not being cost effective. By 2010, the Tucano fleet was scheduled to be withdrawn from RAF service in 2015, at which point it was to have been replaced by the winner of the UK Military Flying Training System (UKMFTS) programme. However, the type's out of service date was put back by several years; the last of the Beechcraft T 6Cs, the Tucano's direct replacement, was delivered to RAF Valley on 3 December 2018. On 25 October 2019, the Tucano was withdrawn from RAF service; to mark the type's retirement, an aerial display was performed at RAF Linton on Ouse, North Yorkshire, which was also set for closure.

Апаттар мен оқиғалар

1990 жылы 22 ақпанда алғашқы экспорттық Tucano Mk 51 ZH203 (Кенияға жіберілген) жоғары жылдамдықта қару тасымалдау кезінде құйрық қанаты дірілдеп, Ратлин аралының жанында апатқа ұшырады. Осы апатта Shorts компаниясының бас сынақ ұшқышы Аллан Дикон қаза тапты, ол катапульданып шыққанмен суға батып қайтыс болды. RAF қызмет барысында 5 ұшақты жоғалтты, барлығында адам өлімі болған жоқ (төртіншісінде ұшқыштар катапульданып құтылды): ZF316 1992 жылдың 12 мамырында, ZF270 1996 жылдың 13 мамырында, ZF293 2000 жылдың 22 тамызында, ZF344 2009 жылдың 12 наурызында және ZF349 2013 жылдың 8 қаңтарында. 2015 жылдың 22 маусымында кино саундтректерін жасайтын композитор Джеймс Хорнер, ұшқан Tucano ұшағымен Калифорнияның орталық бөлігінде, Санта-Барбарадан солтүстікке қарай 60 миль (97 км) жердегі Лос-Падрес ұлттық орманының шұғылалы аймағында апатқа ұшырап қайтыс болды. Ұшақта Хорнер ғана болды.