Каннада әдебиетінің тарихы және дамуы

Кіріспе

Каннада тілінің жазба формалары

Каннада әдебиеті – негізінен Үндістанның Карнатака штатында сөйленетін және каннада жазуымен жазылатын каннада тілінің жазба формаларының жиынтығы. Әдебиеттегі жазба деректер бір жарым мың жылдықтан астам мерзімді қамтиды, ал кейбір көрнекті әдеби туындылар 9-шы ғасырдан бастап қазіргі уақытқа дейін сақталған бай қолжазба дәстүрлерінде кездеседі. Каннада тілі әдетте үш тілдік кезеңге бөлінеді: Ежелгі (450–1200 ж.с.), Орта (1200–1700 ж.с.) және Қазіргі (1700 ж.с. – қазіргі уақытқа дейін); ал оның әдеби ерекшеліктері джайнизм, лингаятизм және вайшнав діндеріне қарай жіктеледі – бұл үш діннің тілдің классикалық формасын қалыптастыру мен дамытудағы маңызды рөлін көрсетеді, сондай-ақ бұл дәстүрлер заманауи кезеңге дейін сақталды. 18-шы ғасырға дейінгі әдебиеттің көп бөлігі діни мазмұнда болғанымен, сонымен қатар әртүрлі дүниеуі еңбектер де жазылған. «Кавираджамаргадан» (шамамен 850 ж.) бастап және 12-шы ғасырдың ортасына дейін каннада тіліндегі әдебиетті негізінен джайндар жазған, олар Чалукья, Ганга, Раштракута, Хойсала және Ядава патшаларынан үлкен қолдау тапқан. Патша Амогхаваршаның тұсында жазылған «Кавираджамарга» тіліндегі ең ежелгі әдеби туынды болғанымен, қазіргі ғалымдар проза, өлең және грамматикалық дәстүрлер одан бұрын да болған болуы мүмкін деген пікірде. 12-шы ғасырдағы лингаятизм қозғалысы джайнизм туындыларымен қатар дамыған жаңа әдебиетті құрады.

Раштракута соты

Императорлық Раштракуттар мен олардың қуатты феодалы Гангалардың билігі, хан қамқорлығымен каннада тіліндегі жазбалардың классикалық кезеңінің басталуын және санскрит дастандарының дәуірінің аяқталуын көрсетеді. Санскрит үлгілерін қабылдауға басымдық берілді, бірақ жергілікті әдеби дәстүрлердің элементтері де сақталды. Осы кезеңде жазылған «Кавираджамарга» – каннада тілінде сөйлейтін халық, олардың поэзиясы және тілі туралы трактат. Жазудың бір бөлігі практикалық грамматика ретінде қарастырылады. Ол бұрынғы ақындардың (пуратана кави) таныған өлеңдеу және жергілікті композициялық стильдердің кемшіліктері мен түзетулерін ("істеу және істемеу") сипаттайды. Бұл композициялық өлшемдер – беданде, чаттана және гадияката, түрлі аралас өлшемдерде жазылған шығармалар. Кейбір контекстерде бұрынғы грамматиктер мен риториктерді білдіретін пуравчаряр термині де кездеседі. Кейбір тарихшылар «Кавираджамарганы» Раштракута патшасы Амогхаварша I-ге жатқызады, бірақ басқалары кітап патшаның шабыттанған нәрсесі екенін және Шривиджая, каннада тілінің теоретиктері мен сарай ақыны толық немесе бірлесіп жазған деп санайды. Ежелгі каннада тіліндегі ең көне прозалық шығарма – Шивакотиачарьяның «Ваддарадан» («Ақсақалдарға құрмет», 9 ғасыр). Онда 19 ұзақ әңгіме бар, олардың кейбіреулері аңыздар мен теңеулер түрінде, мысалы, «Ақылды мен маймыл». Бұрынғы санскрит жазуы Брихаткатха Кошадан шабыттанған бұл кітапта джайнизмнің ілімдері туралы айтылады. Онда қайта туу, карма, жер бетіндегі адамдардың жағдайы және сол кездегі білім, сауда-саттық, сиқыршылық, ырым-жырымдар және қоғамдағы әйелдердің жағдайы сияқты әлеуметтік мәселелер сипатталады. Джайнист жазушылары Әдикави Пампа, Шри Понна және Раннаның шығармалары, «каннада әдебиетінің үш асылы» деп аталады, 10 ғасырда классикалық каннада дәуірін жариялады. Адипурана шампу стилімен жазылған, ол алғашқы джайнист Тиртханкар Ришабхадеваның өмір тарихын баяндайды. Бұл рухани салада Ришабхадеваның жаны өмір мен өлімнің айналымынан босату үшін бірнеше рет қайта туады. Пампаның басқа классикасы Викрамарджуна Виджая (немесе Пампа-Бхарата, 941) индуист дастаны Махабхаратаға негізделген. Шри Понна Калидасаның бұрынғы еңбектерінен көп нәрсе алғанмен, оның Сантипуранасы маңызды джайнист пуранасы саналады. Ранна Батыс Чалукья патшалары Тайлапа II және Сатьяшрайяның сарай ақыны болды. Оған сондай-ақ дәйір джайнист әйел Атимаббе де демеушілік көрсетті. Арджуна мен Карнаны өз жазбаларында дәріптеген Пампадан айырмашылығы, Ранна өзінің демеушісі Сатьяшрайя патшаны мақтап, оны Махабхарата соғысының соңында таққа отырғызған Бхимамен салыстырды. Оның басқа да белгілі шығармасы – «Ажита пурана» (993), ол екінші джайнист Тиртханкар Ажитанаттың өмірін баяндайды. Раннаға оның демеушісі патша «Қави Чакравати» («Ақындардың императоры») атағын берді. Оның басқа еңбектері арасында грамматика мен риторикаға арналған «Кавьявалокана» және грамматикаға арналған «Карнатака Бхашабушана» (1145) тарихи маңызы зор. Алайда, кейбір ғалымдар Нагаварма II-ге жатқызған Вардамана Пуранамның (1042) табылуы оның нақты өмір сүрген мерзімі туралы күмән тудырды, өйткені ол бір ғасыр бұрын өмір сүрген болуы мүмкін және оны Жаясимха II демеушілік еткен болуы мүмкін.

The reign of the imperial Rashtrakutas and their powerful feudatory, the Gangas, marks the beginning of the classical period of writings in the Kannada language under royal patronage, and the end of the age of Sanskrit epics. There was an emphasis on the adoption of Sanskritic models while retaining elements of local literary traditions, a style that prevailed in Kannada literature throughout the classical period. Kavirajamarga, written during this period, is a treatise on the Kannada speaking people, their poetry and their language. A portion of the writing qualifies as a practical grammar. It describes defective and corrective examples (the "do's and don't's") of versification and native composition styles recognised by earlier poets (puratana kavis). These composition meters are the bedande, the chattana and the gadyakatha – compositions written in various interspersed metres. In some contexts, the term puravcharyar, which may refer to previous grammarians or rhetoricians, have also been mentioned. Some historians attribute Kavirajamarga to the Rashtrakuta king Amoghavarsha I, but others believe that the book may have been inspired by the king and co authored or authored in full by Srivijaya, a Kannada language theorist and court poet. The earliest existing prose piece in old Kannada is Vaddaradhane ("Worship of Elders", 9th century) by Shivakotiacharya. It contains 19 lengthy stories, some in the form of fables and parables, such as "The Sage and the Monkey". Inspired by the earlier Sanskrit writing Brihatkatha Kosha, it is about Jain tenets and describes issues of rebirth, karma, the plight of humans on earth, and social issues of the time such as education, trade and commerce, magic, superstition, and the condition of women in society. The works of Jain writers Adikavi Pampa, Sri Ponna and Ranna, collectively called the "three gems of Kannada literature", heralded the age of classical Kannada in the 10th century. Written in champu style, Adipurana narrates the life history of the first Jain Thirtankar, Rishabhadeva. In this spiritual saga, Rishabhadeva's soul moves through a series of births before attaining emancipation in a quest for the liberation of his soul from the cycle of life and death. Pampa's other classic, Vikramarjuna Vijaya (or Pampa Bharata, 941), is loosely based on the Hindu epic the Mahabharata. Although Sri Ponna borrowed significantly from Kalidasa's earlier works, his Santipurana is considered an important Jain purana. Ranna was the court poet of the Western Chalukya kings Tailapa II and Satyashraya. He was also patronised by Attimabbe, a devout Jain woman. Unlike Pampa, who glorified Arjuna and Karna in his writing, Ranna eulogised his patron King Satyashraya and favourably compared him to Bhima, whom he crowned at the end of the Mahabharata war. His other well known writing is the Ajitha purana (993), which recounts the life of the second Jain Tirthankar Ajitanatha. Ranna was bestowed the title Kavi Chakravathi ("Emperor among poets") by his patron king. Among his other writings, the Kavyavalokana on grammar and rhetoric and the Karnataka Bhashabhushana (1145) on grammar are historically significant. However, the discovery of Vardhamana Puranam (1042), which has been ascribed by some scholars to Nagavarma II, has created uncertainty about his actual lifetime since it suggests that he may have lived a century earlier and been patronised by Jayasimha II.

Хойсала дәуірі

12 ғасырдың соңында, қазіргі Оңтүстік Карнатакадағы Малнад аймағынан шыққан күшті тайпа – Хойсалалар, Декандағы саяси белгісіздікті пайдаланып, Оңтүстік Үндістандағы Кришна өзенінен оңтүстікке қарайғы аймақта үстемдікке ие болды. Жаңа мерзімдік санау жүйесі қабылданды, императорлық атақтар иеленді және Жанна, Харихара, Рудрабхатта, Рагхаванка, Кешираджа және басқа да көрнекті ғалымдардың еңбектері арқасында каннада әдебиеті гүлденді. Осы кезеңдегі маңызды жетістік – әдебиеттегі жергілікті өлшемдердің (рагале, трипади, сангатья және шатпади) қалыптасуы болды. 12 ғасырдың басында Хойсала патшасы Вишнувардананың джайнизмнен вайшнавизмге көшкені кейін джайнист әдебиетіне кері соққы берді. Келесі онжылдықтарда джайнист жазушылары Верашаивалардың бәсекесіне тап болды, оларға қарсылық білдірді, ал 15 ғасырдан бастап вайшнав топтарының жазушыларынан қарсылық көрінді. Осы оқиғалар каннада тіліндегі әдебиеттің ландшафтын түгелдей өзгертіп жіберді. Вачана әдеби дәстүріне жатпаған алғашқы Верашаива жазушыларының бірі, ақын Харихара (немесе Харисвара) карникалар (есепшілер) отбасынан шыққан және король Нарасимха I-нің демеуімен жұмыс істеді. Ол Калидаса дәстүрінде он бөлімнен тұратын «Гириджакальяна» шығармасын жазды, Шива мен Парватидің некесіне әкелетін оқиғаны баяндайтын ескі джайналық шампу стилін қолданды. Ақындық шеберлігі үшін ол «утсава кави» («қуатты ақын») деген құрметті атаққа ие болды. Драматург ретінде Рагхаванканың патша Харишчандра туралы әңгімесі дана Вишвамитра мен дана Вашишт және Харишчандра мен Вишвамитра арасындағы тұлғалық қақтығысты жанды түрде суреттейді. Осы әңгіменің интерпретациясы үнді әдебиетінде бірегей деп есептеледі. Бұл жазба түпнұсқа болып табылады және белгілі бір эпикалық дәстүрді ұстанбайды. Хойсаланың демеуінен басқа, Рагхаванка Какатия патшасы I Пратапарудраның құрметіне де ие болды. 1209 жылы джайнист ғалымы және әскер қолбасшысы Жанна «Яшодхара харита» деп аталатын, ізгіліксіздік туралы әңгімелердің бірегей жинағын жазды. Бір әңгімеде патша екі жас баланы жергілікті құдай Мариаммаға құрбан етуге ниеттенді. Балалардың хикаясын естігеннен кейін патша оларды босатып, адамдық құрбандықтан бас тартады. Осы еңбегі үшін Жанна патша Вера Баллала II-ден «Кавичакраварти» («ақындардың императоры») атағын алды. Оның тағы бір классикалық шығармасы – «Анатаннатха Пурана» (1230 ж.) – 14-ші Тиртханкар Анатаннатханың өміріне арналған. Каннада әдебиетінің алтын ғасырында вайшнав және верашаива жазушылары арасындағы бәсекелестік күшті болды және екі секта арасындағы әдеби даулар, әсіресе король Дева Рая II сарайында жиі болды. Қатты бәсекелестік әр сектаның ақындары жазған классикалық шығармалардың құрметіне «ұйымдастырылған шерулерге» әкелді. Король өзі де жазушы болды, романтикалық әңгімелер «Собагина Сон» («Сұлулық тамшысы») және «Амарука» оған жатқызылады. Осы кезеңге ортағасырлық эпикалық ақындардың бірден-бір өкілі және сол кездегі ең ықпалды вайшнав ақындарының бірі Кумара Вьяса (Наранаппаның псевдонимі) тиесілі. Ол метафораларды шебер қолдануымен танымал болды және тіпті «Рупака Самраджя Чакраварти» («Метафоралар елінің императоры») атағын алды. 1430 жылы ол «Гадюгина Бхарата» атты, «Карната Бхарата Катаманджари» немесе «Кумаравяса Бхарата» деп белгілі «Вяса» дәстүрінде жазылған шығарманы жазды. Бұл шығарма – «Махабхарата» эпосының алғашқы он тарауының аудармасы. Онда Кришнаның құдайлық қасиеттері мен рақымы баса айтылған. Бұл шығарманың ерекшелігі – ақынның және оның кейіпкері Кришнаның юмористик сезімі. Бұл шығарма каннада әдебиетінің заманауи жанрға өтуіне және поэтикалық кемелділік пен діни шабыттың үйлесімімен жаңа дәуірдің басталуын жариялады. Верашаива ақыны Чамараса II Деварая сарайында Кумара Вьясаның қарсыласы болды. Оның 1430 жылы жазылған Аллама Прабхуға арналған мақтау сөзі «Прабхулинга Лилэ» кейіннен оның демеушісі патшаның бұйрығымен телугу және тамил тілдеріне аударылды. Әңгімеде ол индус құдайы Ганапатидің бейнесі ретінде қарастырылса, Парвати Банаваси ханшайымының кейіпкерін қабылдады.

In the late 12th century, the Hoysalas, a powerful hill tribe from the Malnad region in modern southern Karnataka, exploited the political uncertainty in the Deccan to gain dominance in the region south of the Krishna River in southern India. A new chronological era was adopted, imperial titles were claimed and Kannada literature flourished with such noted scholars as Janna, Harihara, Rudrabhatta, Raghavanka, Keshiraja and others. An important achievement during this period was the establishment of native metres in literature (the ragale, the tripadi, the sangatya and the shatpadi). The conversion of the Hoysala King Vishnuvardhana in the early 12th century from Jainism to Vaishnavism was to later prove a setback to Jain literature. In the decades to follow, Jain writers faced competition from the Veerashaivas, to which they responded with rebuttals, and from the 15th century, from the writers of the Vaishnava cadre. These events changed the literary landscape of the Kannada speaking region forever. One of the earliest Veerashaiva writers who was not part of the Vachana literary tradition, poet Harihara (or Harisvara) came from a family of karnikas (accountants), and worked under the patronage of King Narasimha I. He wrote Girijakalyana in ten sections following the Kalidasa tradition, employing the old Jain champu style, with the story leading to the marriage of Shiva and Parvati. For his poetic talent, he has earned the honorific utsava kavi ("poet of exuberance"). Drawing on his skill as a dramatist, Raghavanka's story of King Harishchandra vividly describes the clash of personalities between sage Vishvamitra and sage Vashisht and between Harishchandra and Vishvamitra. It is believed that this interpretation of the story of Harishchandra is unique to Indian literature. The writing is an original and does not follow any established epic traditions. In addition to Hoysala patronage, Raghavanka was honoured by Kakatiya king Prataparudra I. In 1209, the Jain scholar and army commander Janna wrote Yashodhara Charite, a unique set of stories dealing with perversion. In one of the stories, a king intended to perform a ritual sacrifice of two young boys to Mariamma, a local deity. After hearing the boys' tale, the king is moved to release them and renounce the practice of human sacrifice. In honour of this work, Janna received the title Kavichakravarthi ("Emperor among poets") from King Veera Ballala II. His other classic, Anathanatha Purana (1230), deals with the life of the 14th Tirthankar Ananthanatha. In a golden age of Kannada literature, competition between Vaishnava and Veerashaiva writers was fierce and literary disputations between the two sects were common, especially in the court of King Deva Raya II. Acute rivalry led to "organised processions" in honour of the classics written by poets of the respective sects. The king himself was no less a writer, the romantic stories Sobagina Sone (lit "The Drizzle of Beauty") and Amaruka are assigned to him. To this period belonged Kumara Vyasa (the pen name of Naranappa), a doyen of medieval epic poets and one of the most influential Vaishnava poets of the time. He was particularly known for his sophisticated use of metaphors and had even earned the title Rupaka Samrajya Chakravarti ("Emperor of the land of Metaphors"). In 1430, he wrote the Gadugina Bharata, popularly known as Karnata Bharata Kathamanjari or Kumaravyasa Bharata in the Vyasa tradition. The work is a translation of the first ten chapters of the epic Mahabharata and emphasises the divinity and grace of the Lord Krishna, portraying all characters with the exception of Krishna to suffer from human foibles. An interesting aspect of the work is the sense of humour exhibited by the poet and his hero, Krishna. This work marked a transition of Kannada literature to a more modern genre and heralded a new age combining poetic perfection with religious inspiration. Chamarasa, a Veerashaiva poet, was a rival of Kumara Vyasa in the court of Devaraya II. His eulogy of the saint Allama Prabhu, titled Prabhulinga Lile (1430), was later translated into Telugu and Tamil at the behest of his patron king. In the story, the saint was considered an incarnation of Hindu God Ganapathi while Parvati took the form of a princess of Banavasi.

Вирашаива

12 ғасырдың соңында Калачурилер өз билеушілеріне қарсы көтеріліс жасап, Батыс Чалукияны жеңіп, Кальяни қаласын басып алды. Осы даулы кезеңде Верашаивизм (немесе Лингаятизм) деп аталатын жаңа діни сенім индуистік қоғамның қалыптасқан әлеуметтік тәртібіне қарсы күрес ретінде пайда болды. Осы сенімді ұстанғандар Вачана сахитья (“Вачана әдебиеті”) немесе Шарана сахитья (“Адақтар әдебиеті”) деп аталатын әдебиеттер жазды. Бұл әдебиеттер еркін өлең түрінде жазылған, бірегей және халықтық поэзиядан – Вачанадан тұрды. Басаванна (немесе Басава, 1134–1196), Калачури патшасы Биджала II-нің премьер-министрі, осы қозғалыстың шабыт көзі деп есептеледі. Адамдар Кальянидегі Анубхава Мантпа (“тәжірибе залы”) деп аталатын діни пікір-талқылау орталығында мистикалық тәжірибелерін бөлісіп, талқылады. Басаванна, Аллама Прабху, Девара Дасимайя, Чаннабасава, Сиддхарама (1150) және Кондагули Кесираджа – осы жанрда жазған көптеген ақындардың (Вачанакаралар) ең танымал өкілдері. Аққа Махадеви көптеген әйел ақындардың арасында ерекше көзге түсті. Ол өлеңдерінен бөлек, Мантрогопья және Йоганггатривидхи атты екі қысқа жазбаның авторы болып саналады. Сиддхарама трипади ұйқасында жазылған туындыларымен және 1379 өлеңімен (дегенмен ол 68000 өлеңнің авторы екенін мәлімдейді) белгілі. Верашаива қозғалысы Биджала патшаның қазасы және шараналардың (адепттердің) Кальяниден қуылғаннан кейін кері соққыға ұшырады. Виджаянагара билеушілерінің қолдауымен 15 ғасырда жаңа жазбалар толқыны басталғанға дейін Вачана поэзиясының одан әрі дамуы шектелді. Басшы Ниягуна Шивайоги, Ади Шанкараның адвайта (монистік) философиясымен үйлесімде, Верашаива сенімінің бір тармағынан туған жаңа философияны – Кайвальяны құрды. Көп жазған автор Шивайоги, Кайвалья сахитья (немесе Таттва Падагалу, сөзбе-сөз “құтылу жолының әндері”) деп аталатын құлшылық әндерін жазды. Верашаива дәстүріндегі басқа да белгілі ақындар – Шивайогидің замандасы Муппина Садакшари, оның әндер жинағы Субодхасара, 17 ғасырдың Чидананда Авадутасы және 18 ғасырдың Сарпабхушана Шивайогисі. Бұл әдебиеттің көлемі соншалықты зор, оның көп бөлігі әлі де зерттелуді күтуде. Мадхвачарья философиясын Нарахаритиртха, Джаятиртха, Вясатиртха, Шрипадарая, Вадираджатиртха, Пурандара Даса және Канака Даса сияқты көрнекті шәкірттері таратып жүрді. 1510 жылы алыс Бенгалиядан келген белгілі әулие Чайтанья Махапрабху аймаққа сапар шегіп, діни қозғалысты одан әрі жандандырды. Кагинеледе (қазіргі Хавери ауданында) туған Канака Даса (шынайы аты Тиммаппа Найака, 1509–1609) аскет және рухани ізденуші болды. Ол Моханатарангини (“Рахат өзені”) сияқты маңызды туындылардың авторы, бұл туынды индуистік құдай Кришнаның санатья ұйқасындағы тарихы, Нрисимхастава, құдай Нарасимханың даңқына арналған туынды, Налахарита, баяндауымен ерекшеленетін Наланың тарихы және шатпади ұйқасындағы берілгендік туралы спонтанды жазба – Хари Бхактисара. Соңғы туынды, нити (адамгершілік), бхакти (берілгендік) және вайрагья (дүниеден безгішілік) туралы айтады, балалар үшін оқулық ретінде танымал болды. Канака Даса Рамаданья Чаритре (“Раманың таңдаған дәні туралы әңгіме”) атты бірегей аллегориялық өлең жазды, ол күріштен рагиді жоғары қойды. Харидаса қозғалысы 17-19 ғасырларда қайтадан дамыды, бұл жанрда 300-ге жуық ақын пайда болды. Олардың арасында Виджая Даса (1682–1755), Гопала Даса (1721–1769), Джаганнатха Даса (1728–1809), Махипати Даса (1750), Хелаванакатте Гириамма және басқалар бар. Уақыт өте келе, осы қозғалыстың құлшылық әндері Вайшнавтардың діни және дидактикалық өнер формасын – Харикатханы (“Хари туралы әңгімелер”) шабыттандырды. Осыған ұқсас оқиғалар Верашаива сенімін ұстанатындар арасында да байқалды, олар Шивакатханы (“Шива туралы әңгімелер”) танымал етті.

In the late 12th century, the Kalachuris successfully rebelled against their overlords, the Western Chalukyas, and annexed the capital Kalyani. During this turbulent period, a new religious faith called Veerashaivism (or Lingayatism) developed as a revolt against the existing social order of Hindu society. Some of the followers of this faith wrote literature called Vachana Sahitya ("Vachana literature") or Sharana Sahitya ("literature of the devotees") consisting of a unique and native form of poetry in free verse called Vachana. Basavanna (or Basava, 1134–1196), the prime minister of Kalachuri King Bijjala II, is generally regarded as the inspiration for this movement. Devotees gathered to discuss their mystic experiences at a centre for religious discussion called Anubhava Mantapa ("hall of experience") in Kalyani. Basavanna, Allama Prabhu, Devara Dasimayya, Channabasava, Siddharama (1150), and Kondaguli Kesiraja are the best known among numerous poets (called Vachanakaras) who wrote in this genre. Akka Mahadevi was prominent among the several women poets; in addition to her poetry, she is credited with two short writings, Mantrogopya and Yogangatrividhi. Siddharama is credited with writings in tripadi metre and 1,379 extant poems (though he has claimed authorship of 68,000 poems). The Veerashaiva movement experienced a setback with the assassination of King Bijjala and eviction of the sharanas (devotees) from Kalyani; further growth of Vachana poetry was curtailed until the 15th century when another wave of writings began under the patronage of the rulers of Vijayanagara. Chieftain Nijaguna Shivayogi originated a new philosophy called Kaivalya, founded on the advaitha (monistic) philosophy of Adi Shankara, synthesised with an offshoot of the Veerashaiva faith. A prolific writer, Shivayogi composed devotional songs collectively known as the Kaivalya sahitya (or Tattva Padagalu, literally "songs of the pathway to emancipation"). Other well known poet saints of the Veerashaiva tradition include Muppina Sadakshari, a contemporary of Shivayogi, whose collection of songs are called the Subodhasara, Chidananda Avadhuta of the 17th century and Sarpabhushana Shivayogi of the 18th century. So vast is this body of literature that much of it still needs to be studied. The philosophy of Madhvacharya was spread by eminent disciples including Naraharitirtha, Jayatirtha, Vyasatirtha, Sripadaraya, Vadirajatirtha, Purandara Dasa, and Kanaka Dasa. Chaitanya Mahaprabhu, a prominent saint from distant Bengal, visited the region in 1510, further stimulating the devotional movement. Kanaka Dasa (whose birth name was Thimmappa Nayaka, 1509–1609) of Kaginele (in modern Haveri district) was an ascetic and spiritual seeker who authored important writings such as Mohanatarangini ("River of Delight"), the story of the Hindu god Krishna in sangatya metre; Nrisimhastava, a work dealing with glory of god Narasimha; Nalacharita, the story of Nala, noted for its narration; and Hari Bhaktisara, a spontaneous writing on devotion in shatpadi metre. The latter writing, which deals with niti (morals), bhakti (devotion) and vairagya (renunciation) has become popular as a standard book of learning for children. Kanaka Dasa authored a unique allegorical poem titled Ramadhanya Charitre ("Story of Rama's Chosen Grain"), which exalts ragi over rice. The Haridasa movement returned to prominence from the 17th through 19th centuries, producing as many as 300 poets in this genre; well known among them are Vijaya Dasa (1682–1755), Gopala Dasa (1721–1769), Jagannatha Dasa (1728–1809), Mahipathi Dasa (1750), Helavanakatte Giriamma and others. Over time, the movement's devotional songs inspired a form of religious and didactic performing art of the Vaishnava people called the Harikatha ("Stories of Hari"). Similar developments were seen among the followers of the Veerashaiva faith who popularised the Shivakatha ("Stories of Shiva").

Майсур және Келади кезеңдері

Виджаянагара империясының құлдырауымен Майсур патшалығы (1565–1947) және Келади Найактар патшалығы (1565–1763) қазіргі Карнатаканың оңтүстік және батыс аймақтарында билікке келді. Бұл сарайларда әртүрлі тақырыптарды қамтитын әдеби туындылар гүлденді. Майсур сарайы энциклопедиялар, эпостар мен діни түсіндірмелерді жазған көрнекті жазушылармен, сондай-ақ композиторлар мен музыканттармен безенді. Келади сарайы Верашаива доктринасы туралы жазбаларымен көбірек танымал. Майсур патшаларының өзі де көркем өнерде шебер болды және маңызды үлес қосты. 18 ғасырда драмалық элементтері бар өлеңдік әдебиеттің бірегей және жергілікті түрі – Якшагана кең танылды. Музыка туралы белгілі трактат – Геета Гопала, патша Чикка Девараджа Водеярға (1673–1704), династияның алғашқы композиторына, «Сахитья Видьяникаша Прастарам» («Әдебиет шебері») деген құрметті атағымен байланысты. Ол санскрит тіліндегі Джаядеваның «Геета Говинда» туындысынан шабыттандырылып, саптапади өлшемімен жазылған. Бұл – каннада тілінде Вайшнавтық дінді таратуға арналған алғашқы жазба. Осы кезеңде «Сарваджня» («Барлығын білуші») – каннада тілінде сөйлейтін аймақ пен оның халқына терең із қалдырған, саяхатшы және аскет Верашаива ақыны өмір сүрді. Оның трипади өлшемімен жазылған дидактикалық Вачандары каннаданың ең танымал туындыларының бірі болып табылады. Оның шығармаларының көп бөлігі, ерте өлеңдерден басқа, саяхатшы ретіндегі рухани ізденісіне арналған. Ықшам Вачандар өмір сүру өнері, өмір мағынасы және әлемнің жолдары туралы оның ой-пікірлерін қамтиды. Ол патшалық билік етушілердің қамқорлығын алмады, сондай-ақ атақ-даңқ үшін де жазбады; оның басты мақсаты – адамдарды мораль туралы нұсқаулық беру еді. Брахман автор Лакшмисаның (немесе Лакшмишаның) – танымал әңгімеші және драматург – жазбалары 16 ғасырдың ортасы немесе 17 ғасырдың соңына жатқызылады. Оның шатпади өлшемімен жазылған «Махабхарата» эпосының нұсқасы – «Джаймини Бхарата» – орта ғасырдың соңындағы ең танымал өлеңдердің бірі. Осы кезеңде драмалық туындылар да дамыды. Театр 12 ғасырдан немесе одан бұрын белгілі болғандығы туралы дәлелдер бар болғанымен, қазіргі каннада театры 16 ғасырда пайда болған Якшагананың (далалық ойынның бір түрі) өркендеуімен байланысты. Якшагана композицияларының алтын ғасыры Кантерава патшасы Нарасараджа Водеяр II (1704–1714) билігімен байланысты. Ол көп тілді болғандықтан, әртүрлі тілдерде 14 Якшагана туындысын жазды, бірақ барлығы да каннада әрпінде жазылған. Ол музыка (сангиета), драма (натака) және би (натья) элементтерін қамтитын алғашқы Якшагана туындыларын жасаған деп есептеледі. Майсур княздығының билеушісі Мүммади Кришнараджа Водеяр (1794–1868) – сол дәуірдің тағы бір жемісті жазушысы болды. Оған 40-тан астам туынды жатқызылады, соның ішінде сангятья және драма түрінде жазылған «Саугандика Париная» атты поэтикалық романс бар. Оның билігі классикалық жанрлардан заманауи әдебиетке ауысуды білдірді, оны Үндістанның отаршылдық кезеңінің ықпалы толықтырды.

With the decline of the Vijayanagara Empire, the Kingdom of Mysore (ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ) (1565–1947) and the kingdom of the Keladi Nayakas (1565–1763) rose to power in the southern and western regions of modern Karnataka respectively. Production of literary texts covering various themes flourished in these courts. The Mysore court was adorned by eminent writers who authored encyclopaedias, epics, and religious commentaries, and composers and musicians. The Keladi court is better known for writings on Veerashaiva doctrine. The Mysore kings themselves were accomplished in the fine arts and made important contributions. A unique and native form of poetic literature with dramatic representation called Yakshagana gained popularity in the 18th century. Geetha Gopala, a well known treatise on music, is ascribed to King Chikka Devaraja Wodeyar (1673–1704), the earliest composer of the dynasty, who went by the honorific Sahitya Vidyanikasha Prastharam ("Expert in literature"). Inspired by Jayadeva's Geetha Govinda in Sanskrit, it was written in saptapadi metre. This is the first writing to propagate the Vaishnava faith in the Kannada language. Also writing in this period was Sarvajna (lit. "The all knowing")—a mendicant and drifter Veerashaiva poet who left a deep imprint on Kannada speaking region and its people. His didactic Vachanas, penned in the tripadi metre, constitute some of Kannada's most celebrated works. With the exception of some early poems, his works focus on his spiritual quest as a drifter. The pithy Vachanas contain his observations on the art of living, the purpose of life and the ways of the world. He was not patronised by royalty, nor did he write for fame; his main aim was to instruct people about morality. The writing of Brahmin author Lakshmisa (or Lakshmisha), a well known story teller and a dramatist, is dated to the mid 16th or late 17th century. The Jaimini Bharata, his version of the epic Mahabharata written in shatpadi metre, is one of the most popular poems of the late medieval period. The period also saw advances in dramatic works. Though there is evidence that theatre was known from the 12th century or earlier, modern Kannada theatre is traced to the rise of Yakshagana (a type of field play), which appeared in the 16th century. The golden age of Yakshagana compositions was tied to the rule of King Kanteerava Narasaraja Wodeyar II (1704–1714). A polyglot, he authored 14 Yakshaganas in various languages, although all are written in the Kannada script. He is credited with the earliest Yakshaganas that included sangeeta (music), nataka (drama) and natya (dance). Mummadi Krishnaraja Wodeyar (1794–1868), the ruler of the princely state of Mysore, was another prolific writer of the era. More than 40 writings are attributed to him, including a poetic romance called Saugandika Parinaya written in two versions, sangatya and a drama. His reign signalled the shift from classical genres to modern literature which was to be complemented by the influence of colonial period of India.

Қазіргі заман

Қазіргі заманғы каннада әдебиетінің дамуы 19-шы ғасырдың басында Махараджа Кришнараджа Водеяр III және оның сарай ақындары ежелгі шампу прозалық түрінен санскрит эпостары мен пьесаларының прозалық нұсқаларына көшкен кезде басталды. Кемпу Нараянаның "Мұдраманджуша" ("Мұражай сандығы", 1823) – каннада тілінде жазылған алғашқы заманауи роман. Қазіргі заманғы каннада әдебиеті Үндістандағы отаршылдық кезеңде дамыды, ағылшын офицерлері Бенджамин Л. Райс және Дж. Х. Флит әдеби классиканың, халық балладаларының және жазбалардың сындық басылымдарын өңдеп, жариялады. 11-шы ғасырдан бері каннада тіліндегі сөздіктердің бай дәстүріне сүйене отырып, 19-шы ғасырда каннада сөздерінің мағынасын еуропа тілдерінде түсіндіретін алғашқы сөздіктер жарық көрді, олардың ең танымалдарының бірі – Фердинанд Киттельдің 1894 жылғы каннада-ағылшын сөздігі. 19-шы ғасырдың соңында прозалық повестьтердегі түпнұсқалық туындыларға және прозаны стандарттауға ұмтылыс болды. Ағылшын, санскрит және маратхи, бенгал сияқты басқа үнді тілдерінен аудармалар жалғасты және үдеді. Лакшман Гадагкардың "Сурьяканта" (1892) және Гүлвади Венката Раоның "Индира Бай" (1899) бұрынғы каннада туындыларының жоғары стильдес әдет-ғұрыптары мен эстетикасынан заманауи прозаға көшуді көрсетті, заманауи роман жанрын құрып, эссе, әдеби сын және драма жанрларына елеулі әсер етті. Бұл парадигмалық өзгеріс каннада әдебиетінде өнімділік дәуірін тудырды және "Наводая" (әдеби мағынасында "жаңа өрлеу") кезеңі деп аталды – ояну кезеңі. Б. М. Шри ағылшын тілінен аударған өлеңдер жинағы "Ағылшын әндері" ("Geethagalu") арқылы аудармаларға жаңа бағыт берді. Аудармалармен қатар, жергілікті және халықтық дәстүрлерге сүйене отырып жазылған түпнұсқалық және маңызды еңбектер де пайда болды. С. Г. Нарасимхачар, Панже Мангеша Рао және Хаттиангади Нараяна Рао сияқты көрнекті тұлғалар да өз үлесін қосты. Қазіргі заманғы драманың қалыптасуына Т. П. Кайласам өзінің "Қуыс және толық" ("Tollu Gatti", 1918) пьесасымен бастама берді. Кейін Кайласам "Мангалсутраны байлау үшін жалақы" ("Tali Kattoke Cooline") пьесасын жазды, ол некедегі қалыңмал жүйесін сынады. Д. Р. Бендре өзінің 27 өлең жинағымен, соның ішінде "Қанат" ("Gari", 1932), "Надалеле" (1938) және "Сахигета" (1940) сияқты шедеврлері бар, бұл кезеңнің ең көрнекті каннада лириктерінің бірі болды. Оның өлеңдері патриотизм, табиғатқа сүйіспеншілік, жұбайлық махаббат, трансценденттік тәжірибелер және кедейлерге деген қайырымдылық сияқты көптеген тақырыптарды қамтыды. Говинда Пай өзінің "Голгота" (1931) еңбегінде Мәсіхтің айқышқа шегеленуі туралы айтты. Бұл еңбектің табысы Пайды 1947 жылы үш мақтау сөзбен – "Вайшахи", "Прабхаса" және "Дехали" жазуға итермеледі, олар Будданың соңғы күндерін, Құдай Кришнаны және Гандиниді баяндады. Оның "Бас бармақ" ("Hebberalu", 1946) Махабхарата эпосының кейіпкерлері Дрона мен Экалавияның оқиғасын драмалайды. Бұл шығарма қазіргі заманғы каннада эпостық поэзиясының бастауын білдіреді. Осы кезеңдегі басқа да маңызды туындылар – Мастидің "Наваратри" және П. Т. Нарсимхачардың "Ханатхе". Д. В. Гундаппаның "Дулл Тимманың Ригмаролесі" ("Mankuthimmana Kagga", 1943) ортағасырлық ақын Сарваджнаның даналық өлеңдеріне қайта оралды. Жұбайлық махаббат өлеңдерінің әйгілі авторы К. С. Нарасимхасвами күнделікті неке өмірінің бақытын суреттейтін "Майсур жасмыны" ("Mysore Mallige", 1942) үшін сыншылардың мақтауына ие болды. Поэтикалық драманың өсуіне Б. М. Шридің Раннаның ортағасырлық эпосының бейімделуі "Гадядуддха Натакм" (1925) әсер етті. Кувемпу мен Б. М. Шри ескі каннададан шабыттанса, Масти және кейін П. Т. На. ("Пу. Ти. На") өзінің "Яшодара" (1938) және "Ахалье" (1940) шығармаларында заманауи сезімдерді зерттеді. 1930 жылдары Шриранга пайда болды, ол Самса мен Кайласаммен бірігіп, каннада тіліндегі ең табысты пьесалардың кейбіреулерін жазды. Самса өзінің "Виджанарасимха" (1936) және "Мантрашакти" (1938) шығармаларымен "Ранахира Кантирава" туралы трилогиясын аяқтады. Кайласамның ақыл-ойы мен сахналық сөздікке деген шеберлігі "Үй ережесі" (1930) және "Дәрігерлердің ауыруы" ("Vaidyana Vyadi", 1940) пьесаларында көрінеді, ал ол өзінің "Бхахишкара" (1929) пьесасындағы тұжырымды жағын көрсетеді, "Проститутка" ("Soole", 1945) пьесасымен ескірген діни әдет-ғұрыптарға деген жек көруін білдіреді. Роман осы кезеңде Карант ("Чомана Дуди", 1933), Масти ("Суббанна", 1928) және Кувемпу ("Канурдың Суббамма Хеггадати", 1936) жетекшілік еткен кезде өзінің шағылысқан кезеңіне жетті. Маңыздысы, жазушылар 20-шы ғасырдың басында Путтана, Гүлвади және Керур тоқтаған жерден жалғастыруды таңдады, Венкатачар мен Галаганат сияқтылардың стиліндегі танымал аудармалармен жалғастырмады. Эстетикалық мәселелер дидактикалық мәселелердің орнын басып, формалық сезім қалыптасты. Әдеби сын, өзінің бірінші ширек ғасырда басталған, сонымен қатар елеулі прогреске жетті. Б. М. Шридің "Каннада сахитиясы" (1947), Гундаппаның "Сахития шақти" (1950), Мастидің "Адикави Валмики" (1935), Бендренің "Әдебиет және сын" ("Sahitya Hagu Vimarshe", 1932) және Кришна Шастридің "Санскрит драмасы" (1937) ерекше атаулы. Батыс әдебиетінен алынған тағы бір форма – эссе, А. Н. Мурти Раоның ("Хагалуганасугалу", 1937), Горур Рамасвами Айенгардың ("Горур") әзілді "Ауылдық суреттері" (1930) және Каранттың "Жылы жүректердің жеті беті" (1948) еңбектерімен байытылды.

The development of modern Kannada literature can be traced to the early 19th century when Maharaja Krishnaraja Wodeyar III and his court poets moved away from the ancient champu form of prose toward prose renderings of Sanskrit epics and plays. Kempu Narayana's Mudramanjusha ("Seal Casket", 1823) is the first modern novel written in Kannada. Modern Kannada literature was cross fertilized by the colonial period in India as well., while British officers Benjamin L. Rice and J. H. Fleet edited and published critical editions of literary classics, contemporary folk ballads and inscriptions. Following the rich tradition of dictionaries in Kannada since the 11th century, the first dictionaries expressing meanings of Kannada words in European languages were published in the 19th century, the most prominent of them being Ferdinand Kittel's Kannada English dictionary in 1894. There was a push towards original works in prose narratives and a standardisation of prose during the late 19th century. Translations of works from English, Sanskrit and other Indian languages like Marathi and Bengali continued and accelerated. Lakshman Gadagkar's Suryakantha (1892) and Gulvadi Venkata Rao's Indira Bai (1899) signalled the move away from the highly stylised mores and aesthetics of prior Kannada works to modern prose, establishing the modern novel genre and fundamentally influencing the essay, literary criticism and drama genres. called for a new era of writing original works in modern Kannada while moving away from archaic Kannada forms. This paradigmatic shift spawned an age of prolificacy in Kannada literature and came to be dubbed the Navodaya (lit. 'A new rise') period—a period of awakening. B. M. Sri led the way with his English Geethagalu ("English Songs")—a collection of poems translated from English set the tone for more translations using a standardisation of a modern written idiom. Original and seminal works which drew greatly from native and folk traditions also emerged alongside the translations. Stalwarts like S. G. Narasimhachar, Panje Mangesha Rao and Hattiangadi Narayana Rao also contributed with celebrated efforts. The consolidation of modern drama was pioneered by T. P. Kailasam, with his Tollu Gatti ("The Hollow and the Solid", 1918). Kailasam followed this with Tali Kattoke Cooline ("Wages for tying the Mangalsutra"), a critique on the dowry system in marriage. D. R. Bendre, with his collection of 27 poems including such masterpieces as Gari ("Wing", 1932), Nadaleele (1938) and Sakhigeetha (1940), was perhaps the most outstanding Kannada lyricist of the period. His poems covered a wide range of themes including patriotism, love of nature, conjugal love, transcendental experiences and sympathy for the poor. Govinda Pai narrated the story of Christ's crucifixion in his work Golgotha (1931). The success of this work encouraged Pai to follow with three panegyrics in 1947; Vaishakhi, Prabhasa and Dehali, narrated the last days of the Buddha, God Krishna and Gandhi respectively. His Hebberalu ("Thumb", 1946) dramatises the story of Drona and Ekalavya, characters from the epic Mahabharata. This work marks the beginning of modern Kannada epic poetry. Other important works of the period are Masti's Navaratri and P. T. Narasimhachar's Hanathe. D. V. Gundappa's Mankuthimmana Kagga ("Dull Thimma's Rigmarole", 1943) harkened back to the wisdom poems of the late medieval poet Sarvajna. A celebrated writer of conjugal love poems, K. S. Narasimhaswamy won critical acclaim for Mysore Mallige ("Mysore Jasmine", 1942), a description of the bliss of everyday marital life. Growth in poetic drama was inspired by B. M. Sri's Gadayuddha Natakam (1925), an adaptation of Ranna's medieval epic. While Kuvempu and B. M. Sri were inspired by old Kannada, Masti and later P. T. Narasimhachar ('Pu. Ti. Na') explored modern sensibilities in their Yashodhara (1938) and Ahalye (1940). The 1930s saw the emergence of Sriranga, who joined forces with Samsa and Kailasam to pen some of the most successful plays in Kannada. Samsa completed his trilogy about Ranadhira Kantirava, a Mysore king of yore, with his Vijayanarasimha (1936) and Mantrashakti (1938). Kailasam's mastery over wit and stage rhetoric come to the fore in his Home Rule (1930) and Vaidyana Vyadi ("A Doctors Ailment", 1940) while he explores his serious side in Bhahishkara (1929); with Soole ("Prostitute", 1945), he unleashed his contempt for outdated quasi religious mores. The novel came of age during this period, with Karanth (Chomana Dudi, 1933), Masti (Subbanna, 1928) and Kuvempu ("Subbamma Heggadathi of Kanur", 1936) leading the charge. Significantly, writers chose to carry on from where Puttanna, Gulvadi and Kerur had left off around the start of the 20th century rather than continue with popular translations in the style of Venkatachar and Galaganath. Aesthetic concerns replaced the didactic and a sense of form developed. Literary criticism, which had its beginnings in the first quarter century, also made significant progress. B. M. Sri's Kannada Sahitya Charitre (1947), Gundappa's Sahitya Shakti (1950), Masti's Adikavi Valmiki (1935), Bendre's Sahitya Hagu Vimarshe ("Literature and Criticism", 1932) and Krishna Shastry's Samskrita Nataka (1937) are particularly notable. The essay, another form adopted from western literature, was richly served by A N Murthy Rao (Hagaluganasugalu, 1937), Gorur Ramaswamy Iyengar's ('Gorur') humorous Halliya Chitragalu (1930) and Karanth's Hucchu manassina Hattu mukhagalu (1948).

Жаңадан өркендеген кезең және прогрессивтілердің өрлеуі

Наводая дәуірінің күшеюімен қатар, 1940 жылдардың басында романист А. Н. Кришна Рао («Анакру») басқаратын «Прагатишила» (прогрессивтер) қозғалысы қарқынға ие болды. Сол жаққа бейімделген бұл мектеп, әдебиетті әлеуметтік революцияның құралы деп санай отырып, Наводаяны эстетикалық пайымдаулардың өнімі деп қарастырды, оның әлеуметтік маңызы болмайтын тым консервативті екендігін айтты. Бұл қозғалыс белгілі және жас жазушыларды өз қатарына тартты. Арнайы көзге түсетін поэзия немесе драма тудырмаса да, әңгіме және роман жанрларына қосқан үлесі айтарлық болды. «Прагатишила» оқырмандардың көрінісін кеңейтті. Осы кезеңде жазылған шығармалар күнделікті өмір, ауылдық тақырыптар және қарапайым адамдар туралы кеңінен баяндады. Тіл шектеусіз болмады, сөйлеу тілі мен жаргонды жиі пайдаланды. Анакру өзі де жемісті роман жазушы болғанмен, бұл мектептің ең жақсы туындылары Т. Р. Субба Рао («Та Ра Су»), Басаваражу Каттимани және Ниранжанаға тиесілі. Т. Р. Субба Рао бастапқыда әңгімелер жазса, кейін талантын романға бұрып, олар үлкен танымаллыққа ие болды. Оның алғашқы «Пурушаватара» және «Мунджавининда Мунджаву» романдары мүсірленген, зорлық көрген және шеттетілген адамдардың тағдырын көрсетеді. Оның ең танымал романдарының бірі – сюжеттері туған Читрадургасына байланысты «Масанада Хуву» («Қырымнан гүл»), бұл жыныс жұмысымен айналысатын әйелдердің қиын жағдайы туралы әңгіме, сондай-ақ Типу Сұлтанның Читрадурганы басып алу кезінде 18-шы ғасырдың соңындағы адал музыкант туралы «Хамса Гит» («Аққу әні») тарихи романы. Наводая стиліндегі романдар Каранттың «Мукаджджия Канасугалу» («Мукаджджидің көрулері», 1968) сияқты көрнекті туындылармен сәтті жалғасты, онда Карант адамның ана құдайға сенуінің және өркениеттің эволюциялық кезеңдерінің бастауын зерттеді. Кувемпудің «Малегаллали Мадумагалу» («Бұйлы қалыңдық», 1967) қоғамның барлық деңгейінде кездесетін махаббатқа толы қарым-қатынастар туралы. Мастидің осы дәуірдегі екі классикалық романы – Хэйдер Әлидің 18-шы ғасырдың соңында Биданурдың басшысы Чаннабасава Наяканы (Карнатака жағалауында) жеңгені туралы «Чаннабасаванаяка» (1950) және Чикка Вирараджандраның (Чикка Вирараджандра билік еткен) Кішкентай Кург патшалығының Британдық Шығыс Үндістан компаниясының құлдырауы туралы «Чиккавирараджандра» (1950) болды. Екі шығарманың да ортақ тақырыбы – жергілікті билеушілердің зұлымдығы мен тирандығы, нәтижесінде тәртіпті қалпына келтіру үшін шетелдік держава араласуы, бірақ оның өзінің империалистік мүдделері бар. С. Л. Бхьяраппа 1960 жылдары өзінің алғашқы романы «Дхармашри» арқылы танымал болды, бірақ оны Каннаданың ең танымал романдар жазушыларының бірі ретінде «Вамсаврикша» («Отбасылық ағаш», 1966) романы шығарды. Бұл – құрметті ғалым Шриниваса Сротри, оның отбасы және олардың құндылықтары туралы әңгіме. Басты кейіпкердің жас және жесір қалған келіні отбасының дәстүрін қауіпке тіге отырып, қайтадан үйленгісі келеді. Бхьяраппаның осы кезеңдегі ең жақсы романы – қайғылы жағдайда аман қалған әйелдің тарихы «Грихабанга» («Үйдің бұзылуы», 1970). Әңгімедегі кейіпкерлер ауылдық, көбінесе олар қарапайым тілмен сөйлейді. Оның тағы бір маңызды романы – «Парва», қанада әдебиетінің маңызды туындысы, Махабхарата эпосы кезіндегі субконтиненттегі өмірді жаңартуға жасалған тамаша әрекет ретінде бағаланады.

As the Navodaya period waxed, the Pragatishila (progressives) movement led by novelist A. N. Krishna Rao ('Anakru') gained momentum in the early 1940s. This left leaning school contended that literature must be an instrument of social revolution and considered the Navodaya to be the product of aesthetes, too puritanical to be of any social relevance. This movement drew both established and young writers into its fold and, while it produced no poetry or drama of special merit, its contributions to short story and novel forms were appreciable. Pragatishila was credited with broadening readers' horizons; works produced during this period dealt extensively with subjects of everyday life, rural themes and the common man. The language was less inhibited and made generous use of colloquialism and slang. Anakru himself was a prolific writer of novels but the best works of this school are attributed to T. R. Subba Rao ('Ta Ra Su'), Basavaraju Kattimani and Niranjana. T. R. Subba Rao initially wrote short stories, although he later turned his talents to novels, which were popular. His early novels, Purushavatara and Munjavininda Munjavu, told the stories of the underprivileged, the downtrodden and the outcast. Best known among his novels—some of whose plots are centred on his native Chitradurga—are Masanada Hoovu ("Flower from a cemetery"), a story about the plight of prostitutes, and historical novel Hamsa Gite ("Swan Song"), a story about a dedicated musician of the late 18th century during annexation of Chitradurga by Tipu sultan. Navodaya style novels continued to be successful with such noteworthy works as Karanth's Mookajjiya Kanasugalu ("Mookajji's visions", 1968), where Karanth explored the origins of man's faith in the mother goddess and the stages of evolution of civilisation. Kuvempu's Malegallali Madumagalu ("The Bride of the Hills", 1967) is about loving relationships that exist in every level of society. Masti's two classic novels of this era were Channabasavanayaka (1950), which describe the defeat of Bidanur's chief Channabasava Nayaka (on Karnataka's coast) by Haider Ali in the late 18th century, and Chickavirarajendra (1950), which describes the fall of the tiny kingdom of Coorg (ruled by Chikka Virarajendra) to the British East India Company. The common theme in both works is the despotism and tyranny of the incumbent native rulers resulting in the intervention of a foreign power appearing on the scene to restore order, but with its own imperialistic intentions. S. L. Bhyrappa, a charismatic young writer, first came to attention in the 1960s with his first novel Dharmasri, although it was his Vamsavriksha ("Family Tree", 1966) that put him in the spotlight as one of Kannada's most popular novelists. It is a story of a respected scholar, Srinivasa Srotri, his family and their long held values. The protagonist's young and widowed daughter in law wishes to remarry, putting his family tradition at risk. Bhyrappa's best novel of the period was Grihabhanga ("Breaking of a Home", 1970), a story of a woman surviving under tragic circumstances. The characters in the story are rustic and often use vulgar language. His other important novel is Parva, a major work in Kannada fiction acclaimed as an admirable attempt at recreating life on the sub continent during the time of the epic Mahabharata.

Навия

1950 жылдары Прагатишила Наводаяның негізгі ағымына қайта біріккен кезде, Навия деп аталатын жаңа модернистік әдеби мектеп пайда болды. Оның ресми ашылуы В. К. Гокактың "Навья Кавитегалу" ("Заманауи өлеңдер", 1950) еңбегімен болса да, осы қозғалыстың рухын ең жақсы бейнелеген Гопалакришна Адига болды. Поэзия, кейін әңгіме қозғалыстың ең тиімді құралына айналды. Ганди дәуірінің және оның ықпалының аяқталуымен, заманауи сезімталдықты білдіруге жаңа кезең келді. Навия жазушылары Наводаяның қалыптасқан сюжеттік стандарттарын сұраққа салды; өмір бұрыннан бар құндылықтарды іздеу емес, оларды іздеуге бағытталған терең ойлау ретінде қарастырылды, кейде сананың ағыны әдісімен баяндалған. Оқиғалар мен егжей-тегжейлер көбінесе метафоралық тұрғыдан қарастырылып, әңгіме поэзияға жақындады. Гопалакришна Адига өзінің "Надеду Банда Дари" ("Басталған жол", 1952) туындысымен осы өнер түрінің негізін қалаушысы деп есептеледі. Оның басқа да белгілі өлеңдері – "Гондалапура" ("Хаос", 1954) және "Бхута" (1959). Г. С. Шиварудраппа Мумбайдағы қалалық қоғамды терең зерттеп, "Мумбай жатакасы" ("Бомбейдің жорамалы", 1966) арқылы Навия кезеңінде өзінің есімін қалдырды. Оның "Анурахана" (1980) атты сын мақаласы 12 ғасырдың вачана ақындары, олардың дәстүрі, стилі және кейінгі ақындарға тигізген әсері туралы. Чандрашехара Камбар, Чандрашекар Патил, П. Ланкеш және К. С. Ниссар Ахмет – ең танымал кейінгі буын Навия ақындары. Осы кезеңдегі көрнекті драматургтер – Гириш Карнад, П. Ланкеш, Чандрашехара Камбара және Чандрашекар Патил. Карнадтың "Туглак" (1964) пьесасы адасқан идеализм салдарынан туған зорлық-зомбылықты бейнелейді. Карнадтың көптеген пьесалары тарих немесе мифология тақырыбында, олардың қазіргі қоғамға қатыстылығын көрсетеді. Осы дәуірдегі ең танымал роман – У. Р. Ананта Муртидің "Самасқара" (1965) романы. Роман басты кейіпкер – брахманның жаңа құндылықтар мен өзін-өзі іздеуін баяндайды, ол оның адал емес қарсыласының тиісті емес әйелімен қарым-қатынас жасаған. Тағы бір маңызды туынды – Пурначандра Тежасвидің "Сварупа" (1966) романы. Ананта Муртидің "Прасне" (1963) жинағында оның ең үздік әңгімелері бар, соның ішінде жүкті жалғыз әйелге оқыс жағдай болған "Гхаташраддха" әңгімесі, ол баланың көзімен баяндалған. Оның "Моуни" (1973) жинағына "Навилугулу" ("Тауыс") және "Клип Джойнт" әңгімелері кіреді. Навия қозғалысы сынсыз болған жоқ. Сюжеттің әр қиылысындағы күмән, дилемма және шешімсіздік, кейбір оқырмандарға қызықсыз секілденген, күрделі және ұзақ баяндамаларға әкелді. Ол орта таптың зиялыларының ақыл-ойымен жасалған жаттығу деп сыналды; оның тым күрделілігі өмірдің шындығынан алыстап кеткен деп есептелді. Бұл Навия мектебінің біртіндеп әлсіреуіне және жаңа толқындар – Навиоттара, Бандая (протест) және Далит мектептерімен ығыстырылуына әкелді. Бұл жазу түріндегі ең танымал авторлар – Пурначандра Тежасви және Деванур Махадева. Тежасви "Абачурина пост кеңсесіне" алғы сөзінде сол кездегі әдеби қозғалыстарға қатысты жаңа көзқарас білдірді. Тежасви 1980 жылы "Карвало" және 1985 жылы "Чидамбара Рахасия" романдары үшін Сахитья Академи сыйлығынан "Жылдың ең шығармашылық романы" аталымын жеңіп алды. Соңғы уақыттағы ең маңызды өзгерістер – поэзия бұрын басым болған позициядан прозаның көтерілуі және драмалық әдебиеттің үлкен өсуі болды.

In the 1950s, even as the Pragatishila merged back into the Navodaya mainstream, a new modernist school of writing called Navya emerged. Though formally inaugurated by V. K. Gokak with his Navya Kavitegalu ("Modern Poems", 1950), it was Gopalakrishna Adiga who best exemplified the ethos of the movement. Poetry and, later, the short story became the most effective vehicles of the movement. With the passing of the Gandhian era and its influences, a new era in which to express modern sensibilities had arrived. The Navya writers questioned the time honoured standards of plot of the Navodaya; life was seen not as a pursuit of already existing values, but as an introspective search for them, occasionally narrated in stream of consciousness technique. Events and details were increasingly treated metaphorically and the short story grew closer to poetry. Gopalakrishna Adiga is considered the father of this form of expression with his Nadedu Banda Dari ("The Path Traversed", 1952) where he sought inspiration from T. S. Eliot and W. H. Auden. His other well known poems include Gondalapura ("Pandemonium", 1954) and Bhoota (1959). G. S. Shivarudrappa made his mark in the Navya period with Mumbai Jataka ("A Horoscope of Bombay", 1966), which takes a closer look at urbanised society in Mumbai. His critical essay, Anuranana (1980), is about the Vachana poets of the 12th century, their tradition, style and influence on later poets. Chandrashekhara Kambar, Chandrashekar Patil, P. Lankesh, and K. S. Nissar Ahmed are among the best known later generation Navya poets. Outstanding playwrights from this period are Girish Karnad, P. Lankesh, Chandrashekhara Kambara and Chandrashekar Patil. Karnad's Tughlaq (1964) portrays violence caused by idealism gone astray. Most plays written by Karnad have either history or mythology as their theme, with a focus on their relevance to modern society. The most acclaimed novel of the era was Samaskara by U. R. Anantha Murthy (1965). The novel details the search for new values and identity by the protagonist, a Brahmin, who had sexual intercourse with the untouchable mistress of his heretic adversary. Another notable work is the Swarupa (1966) by Poornachandra Tejaswi. Anantha Murthy's Prasne (1963) contains his best collection of short stories including Ghatashraddha, which describes the tragedy that befell a young pregnant widow, from the point of view of a boy. His collection Mouni (1973) includes the stories Navilugulu ("Peacocks") and Clip Joint. The Navya movement was not without its critics. The doubt, dilemmas and indecision in every turn of the plot resulted in increasingly sophisticated and complex narrations, which some readers found uninteresting. It was derided as an intellectual exercise of the middle class intelligentsia; in its extreme sophistication, it was thought to have lost its touch with realities of life. This led to a gradual waning of the Navya school as it was supplanted by emerging waves of Navyottara, Bandaya (protest) and Dalit schools. The best known authors in this form of writing were Poornachandra Tejaswi and Devanur Mahadeva. In his preface to Abachurina Post Office, Tejaswi expressed a path breaking observation towards then prevailing literary movements. Tejaswi won the "most creative novel of the year" for his Karvalo in 1980 and Chidambara Rahasya in 1985 from the Sahitya Akademi. The most striking developments in recent times have been the rise of the prose form to a position of predominance — a position earlier held by poetry — and the prodigious growth in dramatic literature.