Кіріспе

"Түйме, Түйме" – "Туалайт-зона" телесериалының қайта жаңғыруының бірінші маусымының 20-шы эпизодының екінші сегменті. Сегмент Ричард Мэтисонның 1970 жылғы осы аттас қысқа әңгімесіне негізделген; дәл осы қысқа әңгіме 2009 жылғы "Қорап" фильмінің негізі болып табылады. Ол қарапайым адам 200 000 доллар үшін толығымен бейтаныс адамның өліміне себеп болуға дайын бола ма деген сұрақ қояды, тек бір түймені басу арқылы. "Қорап" фильмінің түсірілуі туралы деректі фильмде Мэтисон оқиғаға шабыттанғандығын әйелінен алғанын айтады, оның колледж профессоры дәріс барысында пікірталас тудыру үшін осыған ұқсас сұрақ қойған екен. Алғашқы "Туалайт-зона" сериалына ең көп үлес қосқан авторлардың бірі Мэтисон, сегменттің телесценарийін өзі псевдониммен жазды, "Түйме, Түйме" – сериядағы түпнұсқа "Туалайт-зона" авторларының бірі жазған екі сегменттің бірі (екіншісі – "Лифт").

Сюжет

Артур мен Норма Льюис арзан пәтерде тұрады және толық кедейлікке батып бара жатыр. Бір күні олардың үйіне үстінде түймесі бар қорап жеткізіледі. Сол күні кешке өзін Мистер Стьюард деп таныстыратын адам келеді. Ол Нормаға қораптың кілтін беріп, егер ол түймені басқанда, білмейтін біреу қаза табады және ол 200 000 доллар алатынын түсіндіреді. Артур мен Норма Стьюардтың ұсынысының рас екен-жоқ екенін ойлап, түймені басу керек пе деп тартысады. Олар қорапты ашып, ішінің бос екенін, түймені іске қосатын ешқандай механизмнің жоқ екенін көреді, сондықтан Артур оны қоқысқа тастайды. Бірақ Артур ұйықтап қалғаннан кейін Норма қорапты қоқыстан қайта алып шығады. Келесі күні Артур Норманың ас үйдегі үстел басында отырғанын көреді, ол түймеге үңіліп қарап отыр. Ол оны ойыннан шығару үшін басуға ынталандырады. Ақыры, ол түймені басады. Келесі күні Мистер Стьюард қорапты қайта алып, 200 000 долларды жеткізу үшін келеді. Стьюард түйменің "қайта бағдарламаланатынын" және сол шарттармен басқа біреуге ұсынылатынын айтады, сондай-ақ Нормаға "таныс емес біреуге ұсынылатынын" еске салады, яғни түймені басқан сайын, құрбан болған адам бұрынғы пайдаланушы болады екенін білдіреді.

Қысқа әңгіме

"Түйме, түйме" алғаш рет 1970 жылдың маусым айында "Playboy" журналында жарияланды. Бұл әңгіме Матисонның қысқа әңгімелер жинағының бір бөлігі ретінде қайта басылды. Алғашқы әңгімеде сюжеттің шешімі басқаша. Норма түймешікті басып, күйеуі пойыздың теміржолға түсіріліп қаза тапқаннан кейін ақша алады. Ақша – кінәсіздік сақтандыру төлемі, ол "Твайлайт Зона" эпизодындағы 200 000 доллардың орнына 50 000 долларды құрайды. Көңілі құлаған Норма бейтаныс адамнан неге оның күйеуі өлді деп сұрайды. Бейтаныс адам: "Шын мәнінде сіз күйеуіңізді білдіңіз бе?" – деп жауап береді. Матисон "Твайлайт Зона" нұсқасын, әсіресе жаңа соңын қатты сынады және телеспекль үшін Логан Суонсон псевдонимін қолданды.

Фильм

2009 жылы Ричард Келли жазып, түсірген, Камерон Диаз бен Джеймс Марсденнің қатысуымен "The Box" атты толық метражды фильм жарық көрді. "Твайлайт-зона" эпизодындағы Стюард рөлін ойнаған актер Базил Хоффман осы фильмде басқа рөлде пайда болады.

Радио

Әңгіменің радио-спектакль нұсқасын Генри Слесар жазды, ол сонымен қатар радио бағдарламасын да өндірді. CBS радиосының «Құпия Театр» бағдарламасының 15-ші эпизоды – «The Chinaman Button» алғаш рет 1974 жылғы 20 қаңтарда эфирге шықты. 1974 жылғы 15 наурызда және 1978 жылғы 7 қазанда кемінде екі рет қайта таратылды. Осы нұсқада ақшаға мұқтаж болған бір адамға зор байлыққа ие болу мүмкіндігі ұсынылады. Ол үшін оған жасырын түрде кісі өлтіруді жасау керек, тіпті ол құрбанын да көрмейді. Бұл радио-спектакльде Мейсон Адамс, Пол Хект, Эви Джастер, Ральф Белл және Уилл Хейр сомдады.