Жасыл шалғы бабоғы (Maniola jurtina) – Еуропа, Азия, Африкада кездесетін көбелек. Еркегі мен дисінің сыртқы түрі әртүрлі, құрметті шалғымен қоректенеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көбелек түрлері
Species of butterfly
Жасыл көбелек (Maniola jurtina) – палеарктикалық аймақта таралған көбелек. Оның ареалы 62° солтүстік ендігінен оңтүстік Еуропаны, Ресейдің шығысын Уралға дейін, Кіші Азияны, Иракты, Иранды, Солтүстік Африканы және Канар аралдарын қамтиды. Дернәсілдер шөптермен қоректенеді.
The meadow brown (Maniola jurtina) is a butterfly found in the Palearctic realm. Its range includes Europe south of 62°N, Russia eastwards to the Urals, Asia Minor, Iraq, Iran, North Africa and the Canary Islands. The larvae feed on grasses.
Сипаттама
Бұл түрде айқын жыныстық диморфизм байқалады. Аталықтарының үстіңгі жағы біркелкі ашық қоңыр түсті, алдыңғы қанатының ұшында ортасы ақтан тұратын қара түсті көзшесі бар, ал аналықтарында бұл көзше төңірегіндегі қоңыр дақ көбірек немесе аздап кеңейген. Аталықтарының алдыңғы қанатының астыңғы жағы сары түсті, қара қоңыр жиекпен және ұшында сол көзшесімен, ал артқы қанаты сұрғылт қоңырдан қоңырға дейін, аналықтарында апельсин түсті жолағы бар. Аталықтары аналықтарына қарағанда әлдеқайда белсендірек және алысқа ұшып жүреді, ал аналықтары аз ұшады және көбінесе өскен жерлерінен көп алшақтамайды.
There is marked sexual dimorphism in this species. The upperside of the male is uniformly light brown with a black ocellus centered white at the apex of the forewing, while the female has a tawny patch more or less extended around this ocella. The underside forewing is ochre colored bordered with dark beige with the same ocelli at the apex in the male, while the hindwing is greyish to brown with a more or less orange band in the female. The males are also much more active and range far about, while females fly less and often may not move away from the area where they grew up.
Сицилиядағы сипаттама
Жоғары қара қоңыр: апикальды оцелл ақ түстегі ортасынан сәл ғана көрінеді, еркегінде күңгірт сары жиекпен, ал әйелінде артқа қарай тарылатын, артқы шетіне жетпейтін сары жарты жолақ түрінде болады. Тірі еркектің үстіңгі жағы көбінесе әдемі металдық жылтырмен жабылып, жасушаның астында иіс безі бар кең аймаққа ие. Артқы қанатының астыңғы жағы еркегінде қара қоңыр, аралық жолағы шамалы байқалады, ал әйелінде сұр қоңыр, кең, ашық, алтындан қоңыр жиекті иілген жолақпен. Еуропа бойынша кездесетін түрлерінің арасында, оцеллидің жоғалуымен немесе қосымша оцеллилердің пайда болуымен сипатталатын түрлерінен басқа, ең алдымен албиностар бар, оларда қара қоңыр түс кір ақ түске ауысады, ал қызғылт сары жарты жолақ өзгермей қалады. Басқа түрлерінде әйелдердің алдыңғы қанатындағы қызғылт сары жарты жолақ ақшылдан сары ақ түске дейін өзгереді. Кейбір үлгілерде еркектің жоғарғы жағы жібектей сұр шаңмен жабылған. Аберрация cinerea қараңғы үстіңгі жағында көкшіл жылтырмен, артқы қанаты күшті тісті, астыңғы жағы қызғылт реңді және екі көзшесі бар. Ыстық жазда қызғылт сары түстің күшеюін жиі кездестіруге болады, бұл түс еркектерде апикальды аймақта сары-қызыл шаңмен, ал әйелдерде артқы қанаттың дискісінде сары-қызыл аймақпен көрінеді. [Төртінші түр] hispulla Hbn. (47b) Оңтүстік Еуропадан шыққан, бұл сипаттамаларға одан да айқын дәрежеде ие, сонымен қатар, ниммотиптік jurtina-ға қарағанда әдетте кең қанатты. fortunata Alph. (47 c) одан да көмескі түр. Тірі еркектің апикальды аймағында терең қара түстегі әдемі алтын жылтыры бар, ал әйелдерде жоғарғы жағындағы түс қызғылт сары түстің кеңеюінен азайтылады. Сонымен қатар, бұл түр әлдеқайда ірі және артқы қанаттың тамырлық бөлігі төменгі жағынан қараңғыланған, сондықтан ашық дискілік жолақ айқын контрастқа ие. Артқы қанаттың астыңғы жағында әдетте кішкентай көзшелер кездеседі. Бұл көзшелердің саны бір көбелектің әр қанатында алтыға дейін, жалпы он екіге дейін жетеді, бірақ кейде мүлдем болмайды. Бұл қасиеттегі полиморфизмді анықтайтын факторлар әлі шешілмеген, бірақ бірқатар теориялар ұсынылған (Stevens 2005). Екінші жағынан, жоғарғы қанаттағы көзшелердің эволюциялық маңызы айқын: белсенді еркектердің үстіңгі жағындағы өрнегі жақсы жасырылған, ал әйелдер өз көзшелерін кенеттен түс пен өрнектердің жарқын көрсетілімі арқылы жыртқыштарды қорқытып, қашуға мүмкіндік алады. Кейбір үлгілерде екі көзше болады.
Above dark brown: the apical ocellus minutely centred with white, being in the male bordered with dull dark yellow, and standing in the female in an ochre yellow half band, which becomes narrower behind and does not reach the hindmargin. The upperside of the live male has often a splendid metallic gloss and bears a broad scent patch below the cell. Underside of hindwing in the male dark brown, with a hardly perceptible middle band, in the female grey brown, with a broad, pale, proximally golden brown bordered curved band. In several forms throughout Europe Apart from the forms characterized by the disappearance of ocelli or the appearance of accessory there are firstly the albinos which have received in which the blackish ground colour is replaced by dirty white, while the reddish yellow halfband has remained as such. In others the reddish yellow halfband on the forewing of the female is pale to ivory white. Specimens have been described in which the band of the male is very prominent on a silky dust grey upperside. Aberration cinerea has a bluish gloss on the dark upperside; the hindwing is strongly dentate, tinged with pink on the underside, and bears two eye dots In hot summers one not seldom meets with specimens in which the reddish yellow colour has increased, this colour being represented by a yellowish red dusting on the apical area in the male and in the female by a yellowish red area in the disc of the hindwing. [Subspecies] hispulla Hbn. (47b) from Southern Europe, has these characteristics in a still more pronounced degree, and is, besides, generally broader winged than the nymotypical jurtina — fortunata Alph. (47 c) is a yet paler form. The live male has in its apical area a magnificent golden gloss on a deep black ground, in the female the ground colour above is reduced by the extension of the reddish yellow. Moreover, the form is much larger and the basal area of the hindwing is so darkened below that the light discal band contrasts vividly. A variable number of smaller eyespots are usually found on the hindwing undersides. These may number up to twelve per butterfly, with up to six on each wing, but sometimes none. The factors that govern polymorphism in this trait are not resolved, although a number of theories have been proposed (Stevens 2005). On the other hand, the evolutionary significance of the upperwing eyespots is more obvious: The more active males have a markedly more cryptic upperside pattern, whereas the females have more opportunity to present their eyespots in a sudden display of colors and patterns that presumably startle predators so the butterfly has a better chance of escaping. Some specimens are bi pupilled.
Ұқсас түрлер
Бұған ұқсас түрлер – қақпашы (қанаттарын жайып демалуды жақсы көреді) және кішкентай шөптесін (көлемі шағын). Көбірек ұқсас түрлер – қараңғы алаң қоңыр (Hyponephele lycaon кішкентай, аталық андрокониальды аймағы көлбеу бағытталған және Cu1 және Cu2 тамырларымен үш бөлікке бөлінген, аналығында екі сары түсті сақиналы көз дақтары бар) болса, қалған тұрғысынан өте ұқсас, Pyronia janiroides, Hyponephele moroccana, Hyponephele lycaon және Hyponephele lupina. Ең қиын мәселе – Маниоланың (Maniola telmessia, Maniola nurag, Maniola chia, Maniola halicarnassus және Maniola cypricola) жасырын түрлер кешені.
Similar species are the gatekeeper (which prefers to rest with its wings open) and the small heath (which is smaller). More similar are the dusky meadow brown (Hyponephele lycaon smaller, male androconial area obliquely directed and divided into three parts by veins Cu1 and Cu2, female with two ochreous ringed eye spots) is otherwise very similar, Pyronia janiroides, Hyponephele moroccana, Hyponephele lycaon and Hyponephele lupina. Most problematic is the cryptic species complex of Maniola (Maniola telmessia, Maniola nurag, Maniola chia, Maniola halicarnassus and Maniola cypricola).
Жұмыртқаның, личинканың және құпшақтың сипаттамасы
Суретте көрсетілгендей (85-тақта), шөп сабағына қойылған жұмыртқа тік және қабырғалы; жоғарғы бөлігі жалпақ, үстіне сақина басылған. Түсі ақшыл жасыл, пісіп жетілгенде қоңыр сарыға қарайды және күлгіш қоңырмен белгіленген. Гусеницасы ашық жасыл, қысқа ақ түкпен жабылған; арқасы бойында қара сызық, ал қызыл спиракулялардың үстінде екі жағында шашыраңқы ақ жолақ бар; анальдық бөлімдері ақ. Басы қара-жасыл, түкті. Құртшасы ақшыл жасыл, қанат қақпақтарында қоңыр дақтар, кеудесі қара түсті ұсақ нүктелермен, ал денесінің ұштары қоңыр. Ілініп тұрады және ескі терісі жабысқан күйде. (Оңтүстік, 1906).
The egg, laid on a blade of grass as shown (Plate 85), is upright and ribbed; the top is flattened, with an impressed ring thereon. Color, whitish green inclining to brownish yellow as it matures, and marked with purplish brown. The caterpillar is bright green, clothed with short whitish hairs; there is a darker line down the back, and a diffused white stripe on each side above the reddish spiracles; the anal points are white. Head rather darker green, hairy. The chrysalis is pale green, marked with brownish on the wing covers, the thorax is spotted with blackish, and the points on the body are brownish. Suspended, and with the old skin attached. (South, 1906).
Ұшу уақыты
Жасыл қоңыр бір ұрпақты (жылына бір буын) және ересектер көктем, жаз және күз бойына ұзақ мерзімде пайда болады. Кейбір жекелемелердің дернәсіл дамуы қысқа болып, кеш ересектерге айналады. Бұл генетикалық түрде анықталады.
The meadow brown is univoltine (one generation per year) and adults emerge over a long period (spring, summer and autumn). Some individuals have a short larval development time and produce late adults. This is genetically controlled.
Тіршілік ету ортасы
Кең таралғандықтан мекендеу орталарын анықтау қиын, бірақ олар негізінен орман шеттері, орманды дала және шалғынды дала, теңіз деңгейінен 2000 метрге дейін, сондай-ақ егістік жерлер (шалғындар, орман егістіктері, саябақтар және жеміс бақтары) болып табылады.
Because of the vast distribution habitats are hard to define but broadly are forest edge, forest steppe and meadow steppe habitats up to 2,000 m above sea level, cultivated lands (meadow, forest plantations, parks and orchards).