Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Декоративтік өрнек
декоративтік мотивтер
Decorative pattern
the decorative motifs
Диапер – боялған әйнек, геральдикалық қалқандар, архитектура және күміс бұйымдар сияқты әртүрлі өнер туындыларында қолданылатын кең ауқымды декоративтік өрнектердің бірі. Оның басты мақсаты – қарапайым беттерді сәнмен әшекейлеу.
Diaper is any of a wide range of decorative patterns used in a variety of works of art, such as stained glass, heraldic shields, architecture, and silverwork. Its chief use is in the enlivening of plain surfaces.
Этимология
Толық этимологиясы үшін "подгузник" деген бетті қараңыз. Оксфорд сөздігі грек тіліндегі "dia" сөзін "қиылыс" немесе "диагональ" (мысалы, "алмаз" немесе "диагональ") ретінде, ал "aspros" сөзін грек тілінде "ақ" деп түсіндіреді. Диагональ бойынша ақ алмаз немесе ақ мата қолданылады, сондықтан өрнекте диагональдық тор немесе ретикуляция пайда болады.
For the full etymology, see "diaper". The Oxford dictionary gives the Greek dia for "cross" as in "diamond" or "diagonal"; and aspros, Greek for "white". A white diamond or white cloth is used on the diagonal, hence the diagonal lattice or reticulation in patterning.
Өнер саласында
Архитектурада және басқа да декоративтік өнерде, «салфетка» – шаршы (клеткалы), тіктөртбұрыш немесе ромб пішіндес қайталанатын өрнектермен беттің декоративтік әрлеуі ретінде қолданылады. «Салфетка» әсіресе ортағасырлық боялған шыныларда кеңінен қолданылды, мысалы, қару-жарақ елтаңбасының фондық бөлігін жарқырата түсу үшін. Тас қабырғаны мұндай рельефтік өрнекпен безендіруге болады; ал кірпіш қалауда әртүрлі түсті кірпіштерді пайдалану арқылы немесе кірпіштердің кейбіреулерін қабырға бетінен сәл шығарып, тұрақты ромб пішіндес өрнек жасау арқылы осы эффектке қол жеткізуге болады. Англиядағы флешворкте әктас және қара кремний қолданылады. Терезелер ромб пішіндес тормен орнатылуы мүмкін. Көне қолжазбаларда «салфетка» алтын фонға балама ретінде, негізінен 13-шы ғасырдың соңынан 15-шы ғасырға дейін қолданылып, кейін пейзаждық фонмен ауыстырылды. Қытайдағы ою-өрнекпен жасылған лак өнімдерінде, су, аспан және еден немесе жердің суреттерде көбінесе бос қалдырылатын бөліктері маталардан алынған сызбалармен толтырылады, бұл «салфетка фондары» және «брокат негіздері» (錦地 jǐndì, сөзбе-сөз – «кестелік фон») деп аталады; бұл тәсіл қазіргі күнге дейін сақталған. Олар сондай-ақ фарфорда, әсіресе жиектерде қолданылады.
In architecture and other decorative arts, diaper is applied as a decorative treatment of a surface with a repeat pattern of squares (chequers), rectangles, or lozenges. Diaper was particularly used in medieval stained glass to increase the vividness of a coloured pane, for example the field in a shield of arms. A stone wall may be decorated with such a pattern sculpted in relief; in brickwork the effect may be achieved by using bricks of different colours, or by allowing certain bricks to protrude from the wall's surface to create a regular diamond shaped pattern. In English flushwork, limestone and dark knapped flint are used. Windows may be set in a diamond shaped lattice. In the manuscripts the diapering was used as an alternative to the gold ground primarily from the late 13th to 15th century, eventually replaced by the landscape background. In Chinese carved lacquer, a convention developed by which the areas of sky, water and floor or ground that would be left largely blank in paintings are filled in with discreet patterns derived from textiles, known as "diaper backgrounds" and also "brocade grounds" (錦地 jǐndì, lit. (literally) ‘embroidery[ like] background’); this convention has continued to modern times. They are also used on porcelains, especially borders.
Тоқыма бұйымдары
Текстильдегі диапер – бір немесе бірнеше қарапайым пішіндердің немесе біркелкі араласқан дизайн элементтерінің үнемі қайталануынан тұратын, кішкентай геометриялық немесе гүлдік өрнегі бар, әсем безендірілген маталарды білдіреді. Бұл термин бастапқыда ромб пішінді өрнегі бар жібекке қатысты болса, кейіннен ұқсас дизайндағы зығыр және мақта маталарына да қолданылды.
Diaper in textiles refers to richly decorated fabrics with a small geometrical or floral pattern that consists of the constant repetition of one or more simple figures or units of design evenly spaced. The term was initially associated with silk with diamond patterns later applied to linen and cotton fabrics of similar designs.
Геральдика
Геральдикада, тоқыма (пеленкалау) – елтаңбаларды суреттеушілердің, сызушылардың, бояушылардың немесе басқаша бейнелейтіндердің жазық боялған үлкен аумақтарын сызықтармен кесістіру немесе арабескілер арқылы әшекейлеу әдісі. Бұл үшін қатаң стандарт жоқ, әр суретші өзінің жеке ерекшеліктерін қолдануға құқылы.
In heraldry, diapering is a technique in which those who emblazon, draw, paint, or otherwise depict achievements of arms decorate large areas of flat colour by drawing crosshatches or arabesques. There is no standard, and each artist is allowed individual idiosyncrasies.
Блезондан алынып тасталған
Өте сирек жағдайларды ескере алмасақ, өрнек (диаперинг) гербтің құрамына кірмейді, ол тек әшекей немесе сәндік элемент болып табылады. Сондықтан, өрнегі бар қалқан, сол суреттегі, бірақ өрнегі жоқ қалқанмен бірдей саналады. Осы себепті, өрнек көзге аса түсетіндей немесе тым қалың салынған болуы керек емес, оны маңызды элемент немесе өрістің өзгеруі деп қате түсінуі мүмкін. Бұл әсіресе қарапайым сызықтардан құралған өрнектерге қатысты, оларды ромб тәрізді өріспен шатастыру оңай.
With very rare exceptions, diapering is not a part of the blazon, but is mere decoration, or ornamental accessory. Thus a shield with diapering is considered the same as a shield of the same design but without diapering. For this reason diapering must not be so obtrusive or so heavily drawn that it could be mistaken for a substantive charge or for a variation of the field. This is especially the case with diaper of simple cross hatching which might be mistaken for a field of lozengy.