Кіріспе

Ұлдарда немесе ерлерде әйелдік қасиеттер

Еркек балалардың немесе ерлердің әйелдік белгілерін, әсіресе ерлерге тән емес саналатын қасиеттерін білдіреді. Бұл белгілерге қыздар мен әйелдермен байланыстырылатын әлеуметтік рөлдер, стереотиптер, мінез-құлық пен сыртқы түрі жатады. Тарих бойы әйелдік сипаттас ерлерге қатысты пікірқадас пен кемсітушілік болған. Гей ерлерді көбінесе әйелдікке бейім деп есептейді, және керісінше. Дегенмен, әйелдік, ерлік және гендерлік өрнектің басқа да түрлері сексуалдық бағдарға тәуелсіз.

Терминология

Эффеминат латынша effeminātus сөзінен шыққан, онда фактивтік префікс ex ("сыртқа") және femina ("әйел") сөздері қолданылған; бұл "әйелдік сипатқа ие етілген, қуатынан айырылған, әлсіз" дегенді білдіреді. Эффеминацияны білдіретін басқа халықтық сөздер: панси, нелли, әдемі жігіт, нанси, қыз бала сияқты, молли, сисси, киска, томгил, фембой, розабой, сәби және қыз (жігітке немесе, әсіресе, ересек ер адамға қатысты қолданылғанда). Эфет сөзі де эффеминацияны немесе тым жоғары мәдениеттілікті білдіреді, бірақ ол латынша эффектус сөзінен шыққан, яғни "туған; шаршаған", ex және ұрық ("өнім") деген мағынаны береді. "Томгил" термині – қыз балаға ұқсайтын жігіт дегенді білдіреді, ол "томбой" (жігітше қыз) сөзінің керісінен пайда болған. "Гёрли бой" термині "герли герл" (қызғын қыз) сөзінің жыныстық инверсиясы болып табылады.

Қытай

Қытай тілінде "әйелше еркектер" деген ұғымды білдіретін "ниан пао" деген сөз бар. 2021 жылдың қыркүйегінде Associated Press агенттігі хабарлағандай, Қытайдың бас құрлықтағы үкіметі әйелше келген еркектерді телеарналарда көрсетуге тыйым салды. Қытай үкіметі телеарналарға "әйелше еркектерді" көрсетуді тоқтатуды бұйырды.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та ер балалар көбінесе гомосоциалды болып табылады, ал гендерлік рөлдің орындалуы әлеуметтік мәртебені анықтайды. Гей жігіттер де сол мәдениетке қанықса да, олар аз мойынсұнады. Мартин Левин былай деп қорытындылайды: «Мысалы, Гарри (1982, 51–52) өзінің гей респонденттерінің 42 пайызы бала кезінде «көкті» болғанын анықтады. Оның гетеросексуалды үлгілерінің тек 11 пайызы ғана гендерлік рөлдерге сәйкес келмейтін. Белл, Вайнберг және Хаммерсмит (1981, 188) олардың гомосексуалды еркектерінің жартысы бала кезінде жынысына сәйкес келмейтін мінез-құлық танытқанын хабарлады. Олардың гетеросексуалды ерлері арасында бұл көрсеткіш 25 пайызды құрады. Сагир мен Робинс (1973, 18) олардың гей ер адамдарының үштен бірі гендерлік рөлдің талаптарына сай екенін анықтады. Олардың тек 3 пайызы ғана қалыптан ауытқыған». Осылайша, әйелдікке бейім жігіттер немесе «сиссилер» физикалық және сөздік қысымға ұшырайды (Сагир және Робинс, 1973, 17–18; Белл, Вайнберг және Хаммерсмит, 1981, 74–84), бұл оларды өзінсіз сезінуге және «әйелденуге» итермелейді. Стоунволл көтерілісінен бұрын гей ерлер арасында гендерлік рөлдердің сәйкессіздігі байқалды: «Олардың әр жағдайда әртүрлі бет-әлпеті бар. Бір-бірімен сөйлескенде олар көбінесе көзге түспейтін өзгерістерге ұшырайды. Мен сырттан қарағанда қалыпты көрінетін еркектердің кенеттен жымиып күлімсіреп, дауыстарын жұмсақ қылып, гомосексуал достарын қарсы алғанда, жылап-сықтап жатқанын көрдім [ ]. Көп жағдайда мен осы өзгерістерді гомосексуалдың сенімін алғаннан кейін, ол менің мақұлдамауымды қауіпсіз сезіне алатын кезде байқадым. Бірде мен бірге тамақтанған әрілесімнің өзін әйелдей етіп көрсеткенін көрдім. Ол: «Адам екенімді әрдайым есімде ұстау қиын» деді. Стоунволлға дейін «жасырын» мәдениет гомосексуализмді әйелдік мінез-құлық ретінде қабылдады, сондықтан лагерь, драг және «суиш» (әдемілікке құштарлық), сондай-ақ сән мен интерьерге қызығушылықты баса көрсетті. Еркек гейлер шеттетіліп, өз қауымдастықтарын құрды, мысалы, былғары субмәдениеті, және/немесе жұмысшы табымен байланысты киімдерді киді, мысалы, теңізшілердің формасы. Стоунволлдан кейін «клон мәдениеті» басым болды және әйелдік мінез-құлық қазір шеттетілді. Бұған дәлел ретінде жеке жарнамаларда еркектік мінез-құлық танытатын еркектерге деген қалау бар. Ерлердің, оның ішінде гейлердің әйелдікке ұмтылудан қашуы жеке және қоғамдық денсаулыққа кедергі келтіруі мүмкін. АИТВ/ЖИТС мәселесінде еркектердің қауіпсіздік шараларын ескермей, жалтақтап, көптеген сексуалдық қатынастарға түсуі стереотип болып қалыптасты. Нью-Йорк қаласынан алынған алғашқы мәліметтерде ерлерге қарағанда көбірек әйелдер АИТВ/ЖИТС-ке тест тапсырған. Дэвид Халперин гендерлік ауытқушылықтың «жалпыға тараған» және «топтық» түсініктерін салыстырады: «'Жұмсақтық' барлық нормативті еркектіктің қоршап тұрған, әр еркектің еркектігіне қауіп төндіретін, немесе ол аздаған ауытқушылықты жеке тұлғалардың ерекшелігін көрсететін, әлеуетті гендерлік сәтсіздіктің көрінісі болуы мүмкін». Рэнди П. Коннер қолданғандай, «эфемнифобия» терминін Уилл Феллоуз әйелдікке қарсы күшті сезімді сипаттау үшін қолданды. Майкл Бейли 1995 жылы гей ерлер мен мәдениеттің әйелдік мінез-құлыққа деген екіталайлығын сипаттау үшін «фемифобия» деген ұқсас терминді қолданды. Гей автор Тим Берглинг «Sissyphobia: Gay Men and Effeminate Behavior» еңбегінде «сиссифобия» терминін танымал етті, бірақ ол бұрын да қолданылған. Транссексуал жазушы және биолог Джулия Серано осыған ұқсас «эффемимания» терминін енгізді. Феминист әлеуметтанушы Рия Эшли Хоскин бұл терминдерді «феммофобияның» кеңірек құрылымымен байланыстыруға болады, яғни «әдемілікке ұмтылуын, бейнелеуін немесе білдіруін, сондай-ақ әйелдік жынысты адамдар мен заттарға бағытталған пікірқанастық, кемсітушілік немесе қарсылық» деп түсіндіреді. 2000 жылдан бері Питер Хенненнің гей еркектігі туралы мәдени талдауы әйелдікті «тарихи тұрғыдан өзгеріп отыратын ұғым ретінде қарастырады, ол негізінен белгілі бір қоғамның еркектік ұғымын тұрақтандыру және әйелдікті жоққа шығару арқылы оның еркектерінің мінез-құлқын бақылау құралы ретінде қолданылады».

Қазіргі заманғы жағдай

Femboy (басқаша femboi деп жазылады) – «әйел» және «ұл» сөздерінің қосындысынан жасалған сөз. «Фембой» термині кем дегенде 1990 жылдары пайда болды және онлайн кеңістікте, сексуалды және сексуалды емес контекстерде қолданылып, кеңінен танымал болды. Соңғы кезде фембойлар танымал медиада және «Femboy Friday» және «Femboy Hooters» сияқты трендтерде көрініп жатыр. Бұл трендтерге фембойлер өздерін осылай таныстырып, әйелдер киімінде немесе косплей түрінде суреттерін онлайн топтар мен форумдарда жариялайды. Косплей онлайн фембойлар арасында өте танымал, көбінесе әйел, гендерлік белгісіз немесе әйелдік қасиеттері бар еркек кейіпкерлерін сомдайды. Бұл термин трансгендер әйелдерді кемсіту үшін қолданылғанмен, ЛГБТ+ қауымдастығында өзін-өзі сипаттау үшін қолданылатын оң мағынадағы сөз ретінде де жиі пайдаланылады.