Мәскеу Кремлінің салмағы зор қоңырауы

Кіріспе

Әлемдегі ең ауыр қоңырау, 1735 жылы құйылған. Царь қоңырауы (Царь-колокол;), сондай-ақ Царский Колокол, Царь Колокол III немесе Корольдік қоңырау деп те аталады, Мәскеу Кремлі аумағында орналасқан қоңырау. Бұл қоңырауды Петр I-нің немересі, императрица Анна Ивановна тапсырыс берген. Ол ешқашан іске қосылмаған, ілініп қойылмаған және соқпаған. Аталған қоңырау кейде Kolokol III (Bell III) деп аталады, себебі ол үшінші буын.

Жалпы сипаттама

Патша қоңырауы Іван Ұлы қоңырау мұнарасы мен Кремль қабырғасының арасында орналасқан. Қоладан жасалған бұл қоңырау аяқталғаннан кейін өрт кезінде жарылып, ешқашан соқпаған. Әлемдегі ең үлкен қоңырау салмағы тоннаға жетеді, биіктігі метр, диаметрі метр, ал қалыңдығы метрге дейін жетеді. Жартылған бөлігінің салмағы тоннаны құрайды.

Қоңырау барокко стиліндегі періштелердің рельефті суреттерімен, өсімдіктермен, әулиелердің овал медальондарымен және бұрынғы Патша қоңырауы құйылған кезде билік еткен Императрица Анна мен Царь Алексейдің дерлік нақты көріністерімен әсемделген.

Тарих

Ресейлік қоңырау тарихы 10 ғасырға дейін жетеді, бірақ орта ғасырлық орыс православие шіркеуінде қоңыраулар әдетте шіркеу қызметтерін хабарлау үшін емес, маңызды рәсімдер мен мерекелерді жариялау үшін, сондай-ақ өрт немесе жау шабуылы болғанда ескерту ретінде соғылған. Ең алғашқы үлкен қоңыраулардың бірі – 16 ғасырда құйылған алғашқы Царь қоңырауы. 1600 жылы аяқталып, салмағы болды және оны соғу үшін 24 адам қажет болды. 17 ғасырдың ортасында Мәскеу Кремліндегі Иван Ұлы қоңырау мұнарасында орналасқан ол өрт кезінде құлап, бөлшектерге бөлінді. Екінші Царь қоңырауы 1655 жылы бұрынғы қоңыраудың қалдықтарын пайдаланып, бірақ әлдеқайда үлкен көлемде құйылды. Бұл қоңырау салмағы болды, бірақ 1701 жылы тағы да өрт салдарынан қирады. Императрица Анна болғаннан кейін, бөлшектерді тағы да жүз тоннаға арттырып, жаңа қоңырау құюды бұйырды және фельдмаршал Мюннихтің ұлын Парижге жіберіп, ондағы шеберлерден техникалық көмек сұрады. Алайда, мұндай үлкендіктегі қоңырау бұрын-соңды болған емес, сондықтан Мюннихтің сөзіне құлақ естімеді. 1733 жылы жұмыс жергілікті құю шеберлері Иван Моторин мен оның ұлы Михаилға тапсырылды, олардың қола зеңбірек құюдағы тәжірибесіне сүйенді. Қазіргі қоңырау орналасқан жерге жақын, тереңдігі бар шұңқыр қазылды, сазды форма жасалды және балқытылған металдың қысымына төтеп беру үшін қабырғалары балшықпен нығайтылды. Қажетті металдарды алу қиындық тудырды, өйткені ескі қоңыраудың бөлшектерінен басқа, қоспаға күміс және алтын қосылды. Бірнеше ай дайындықтан кейін, 1734 жылдың қараша айының соңында құю жұмыстары басталды. Бірінші әрекет сәтті болмады, ал Иван Моторин 1735 жылдың тамызында қайтыс болғанда жоба аяқталмады. Оның ұлы Михаил жұмысты жалғастырды, және екінші құю әрекеті 1735 жылдың 25 қарашасында сәтті аяқталды. 1737 жылға дейін қоңырау шұңқырдан көтерілген кезде салқындаған сайын оған әшекейлер қосылды. Алайда, 1737 жылдың мамыр айында Кремльде үлкен өрт шықты. Өрт қоңыраудың уақытша ағаш тірегіне тарады, ал зақымданудан қорқып күзетшілер оған су құйды, нәтижесінде он бір жарық пайда болды және үлкен тас сынды. Өрт ағаш тіректерді жарып, зақымдалған қоңырау қайтадан құю орнына құлап түсті. Царь қоңырауы шамамен бір ғасыр бойы шұңқырында жатты. 1792 және 1819 жылдары оны көтеруге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Наполеон Бонапарт 1812 жылы Мәскеуді басып алған кезде оны Францияға трофей ретінде алып кетуді жоспарлады, бірақ оның үлкендігі мен салмағына байланысты мұны істей алмады. Ақыры, 1836 жылдың жазында француз сәулетшісі Огюст де Монферран оны сәтті көтеріп, тас тұғырға орнатты. Синген қоңыраудың сынған бөлігінің өзі әлемдегі толық айналымды соғуға арналған ең үлкен қоңыраудан – Ливерпуль соборындағы бас қоңыраудан үш есе үлкен. Бір кезде қоңырау шіркеу ретінде пайдаланылды, сынған жері есік қызметін атқарды. Вольтер бірде Кремльдегі ең үлкен екі нәрсе – ешқашан соғылмаған қоңырау және ешқашан атылмаған зеңбірек (Царь Пушка) екенін әзілмен айтқан.

The history of Russian bell founding goes back to the 10th century, but in the medieval Russian Orthodox Church, bells were not typically rung to indicate church services, but to announce important ceremonies and celebrations, and as an alarm in case of fire or enemy attack. One of the largest of the early bells was the original Tsar Bell, cast in the 16th century. Completed in 1600, it weighed and required 24 men to ring its clapper. Housed in the original wooden Ivan the Great Bell Tower in the Moscow Kremlin, it crashed to the ground in a fire in the mid 17th century and was broken to pieces. The second Tsar Bell was cast in 1655, using the remnants of the former bell, but on a much larger scale. This bell weighed , but was again destroyed by fire in 1701. After becoming Empress, Anna ordered that the pieces be cast into a new bell with its weight increased by another hundred tons, and dispatched the son of Field Marshal Münnich to Paris to solicit technical help from the master craftsmen there. However, a bell of such size was unprecedented, and Münnich was not taken seriously. In 1733, the job was assigned to local foundry masters, Ivan Motorin and his son Mikhail, based on their experience in casting a bronze cannon. A pit deep was dug (near the location of the present bell), with a clay form, and walls reinforced with rammed earth to withstand the pressure of the molten metal. Obtaining the necessary metals proved a challenge, for in addition to the parts of the old bell, an additional of silver and of gold were added to the mixture. After months of preparation, casting work commenced at the end of November 1734. The first attempt was not successful, and the project was incomplete when Ivan Motorin died in August, 1735. His son Mikhail carried on the work, and the second attempt at casting succeeded on November 25, 1735. Ornaments were added as the bell was cooling while raised above the casting pit through 1737. However, before the last ornamentation was completed, a major fire broke out at the Kremlin in May 1737. The fire spread to the temporary wooden support structure for the bell, and fearing damage, guards threw cold water on it, causing eleven cracks, and a huge slab to break off. The fire burned through the wooden supports, and the damaged bell fell back into its casting pit. The Tsar Bell remained in its pit for almost a century. Unsuccessful attempts to raise it were made in 1792 and 1819. Napoleon Bonaparte, during his occupation of Moscow in 1812, considered removing it as a trophy to France, but was unable to do so, due to its size and weight. It was finally successfully raised in the summer of 1836 by the French architect Auguste de Montferrand and placed on a stone pedestal. The broken slab alone is nearly three times larger than the world's largest bell hung for full circle ringing, the tenor bell at Liverpool Cathedral. For a time, the bell served as a chapel, with the broken area forming the door. Voltaire once joked that the Kremlin's two greatest items were a bell which was never rung and a cannon (the Tsar Pushka) that was never fired.

Белл диагностикасы

1980 жылдардың ортасында тұғырнаманың кейбір деформациясы байқалды, соның салдарынан қоңыраудың жарылуы мүмкін екеніне қатысты алаңдаушылық туды. КСРО Мәдениет министрінің өтінішімен және КСРО Қорғаныс министрінің нұсқауына сәйкес, 1986 жылы Ф.Е. Дзержинский атындағы әскери академияға (қазіргі Петр I Ұлы стратегиялық ракеталық күштер әскери академиясы) патша қоңырауын қалпына келтіру және сақтау жөніндегі жұмыстар кешенін жүргізу тапсырылды. Оның жарықтарының нақты күйі дыбыстық эмиссия (АЭ) әдісімен бағаланды. Қоңыраудың АЭ диагностикасын жүргізу үшін Ростов мемлекеттік университетінің Механика және қолданбалы математика ғылыми-зерттеу институтының қызметкерлері, АЭ зертханасының жетекшісі, ф.ғ.д. С.И. Буйло басшылығымен шақырылды. Ф.Е. Дзержинский атындағы академияның атынан бұл жұмыстарды полковник, ф.ғ.д. А.И. Гневко ұйымдастырды. Патша қоңырауының диагностикасы Ростов-на-Дондағы әкелінген АЭ кешенін пайдалана отырып, екі кезеңде жүргізілді. Бірінші кезеңде қоңырау материалының АЭ сәулеленуінің параметрлері мен ерекшеліктері зерттелді. Бұл жұмыс Ф.Е. Дзержинский атындағы академияның аумағында, қоңырау материалына ұқсас қола қорытпасынан жасалған, арнайы дайындалған үлкен үлгілерді (қалыңдығы 10 см-ден астам және салмағы шамамен 100 кг) сынау кезінде жүргізілді. Екінші кезеңде Кремль аумағында патша қоңырауының дыбыстық калибровкасы мен диагностикасы жүргізілді. Егер ғылыми терминдерді қолданбасақ, қоңыраумен жасалған жұмыс – өсіп келе жатқан жарықтардың ультрадыбыстық сәулеленуінің болуын «тыңдау» болды. Диагноз қойылған кезде патша қоңырауының күйі қанағаттанарлық екені және жақын болашақта оның күйреу қаупі жоқ екені анықталды. Қоңыраудың дыбысын модельдеу үшін команда қоңыраудың материалдық сипаттамаларын зерттеп, қоңыраудың пішінін бейнелейтін көпбұрышты тор құрды. Содан кейін команда қоңыраудың компоненттік жиіліктерін есептеу үшін шекті элементтер әдісін қолданды. Алғашқы рет көпшілік алдында орындалғанда, UC Berkeley кампусындағы колокольняның астына орнатылған он екі динамик патша қоңырауының цифрлық симуляциясын ойнады. Дыбыстың негізгі жиілігі шамамен 81 Гц құрады. Америкалық диджей DJ Spooky «Жаңа формалар» (2016) атты карильон мен патша қоңырауының үнін қайталаудан тұратын дуэт шығарды.

In the mid 1980s, some deformation of the pedestal was noticed, as a result of which there were concerns about the possible growth of cracks in the bell. At the request of the Minister of Culture of the USSR and in accordance with the instructions of the Minister of Defense of the USSR, the Military Academy named after F. E. Dzerzhinsky (now Peter the Great Military Academy of the Strategic Missile Forces) was commissioned in 1986 to carry out a complex of works on the restoration and preservation of the Tsar Bell. The actual condition of its cracks was assessed using the acoustic emission (AE) method. To conduct the AE diagnostics of the bell, employees of the Research Institute of Mechanics and Applied Mathematics of Rostov State University were involved under the guidance of the head of the AE laboratory, Ph. D. S. I. Builo. On behalf of the F. E. Dzerzhinsky Academy, these works were provided by Colonel, Ph. D. A. I. Gnevko. Diagnostics of the Tsar Bell was carried out in two stages using an in house hardware AE complex brought from Rostov on Don. At the first stage, the parameters and features of the AE radiation of the bell material were investigated. This part of the work was carried out on the territory of the F. E. Dzerzhinsky Academy when testing specially made large sized (more than 10 cm thick and weighing about 100 kg) samples made of a bronze alloy identical to the bell material. At the second stage, acoustic calibration and diagnostics of the Tsar Bell itself were carried out on the territory of the Kremlin. The work on the bell consisted, if we do without scientific terms, as if in "listening" to it for the presence of ultrasonic radiation of growing cracks. It was found that the condition of the Tsar Bell at the time of diagnosis is satisfactory, and in the near future it is not in danger of catastrophic destruction. To simulate the sound of the bell, the team researched the bell's material characteristics and constructed a polygon mesh that modeled the shape of the bell. The team then used finite element analysis to compute the component frequencies of the bell when rung. For the first public performance, a stack of twelve speakers installed below the campanile on the UC Berkeley campus played the digital simulation of the Tsar Bell. The fundamental frequency of the sound was approximately 81 Hz. The American disk jockey DJ Spooky composed New Forms (2016), a duet for carillon and the reproduction of the Tsar Bell.