Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1423 жылғы Жүз жылдық соғыстың шайқасы
1423 battle of the Hundred Years' War
Крэвант шайқасы 1423 жылдың 31 шілдесінде Жүз жылдық соғыс кезінде ағылшын және француз әскерлерінің арасында Бургундиядағы Крэвант ауылында, Оксерден оңтүстік-шығысқа қарай Сена өзенінің сол жағалауындағы Ионне өзенінің жағасындағы көпір мен бродында болды. Шайқас ағылшындар мен олардың бургунд одақтастарының жеңісімен аяқталды.
The Battle of Cravant was fought on 31 July 1423, during the Hundred Years' War between English and French forces at the village of Cravant in Burgundy, at a bridge and ford on the banks of the river Yonne, a left bank tributary of the Seine, southeast of Auxerre. The battle ended in a victory for the English and their Burgundian allies.
Өмірбаян
1420 жылы Трой шартынан кейін ағылшын патшасына Луараның солтүстігіндегі барлық аймақты басып алуға рұқсат берілді. 1422 жылы Генрих V күрт қайтыс болды, ал Англия патша тағына Генрих VI бала күні отырды, соның салдарынан жауынгерлік әрекеттер қайта басталды. 1423 жылдың жазында француз дофині Карл Бургеде Бургундия жеріне шабуыл жасау ниетімен әскер жинады. Бұл француз армиясында Джон Стюарт, Букан графы басқаратын, барлық әскерге де, сондай-ақ испан және ломбард жалдамалы сарбаздарға да басшылық ететін көптеген шотланд сарбаздары болды. Бұл әскер Кравант қаласын қоршады. Кравант гарнизоны Бургундияның жесір герцогинясынан көмек сұрады, ол әскер жинап, Бургундияның ағылшын одақтастарынан қолдау сұрады, және олар көмек көрсетті. Екі одақтас әскер – бірі ағылшын, бірі бургунд – 29 шілдеде Оксерде қосылды.
After the Treaty of Troyes in 1420, the English king was permitted to occupy all the country north of the Loire. In 1422, with Henry V suddenly dead and an infant King Henry VI of England assuming the throne, hostilities resumed. In the early summer of 1423, the French Dauphin Charles assembled an army at Bourges intending to invade Burgundian territory. This French army contained a large number of Scots under John Stewart, Earl of Buchan, who was commanding the entire mixed force, as well as Spanish and Lombard mercenaries. This army besieged the town of Cravant. The garrison of Cravant requested help from the Dowager Duchess of Burgundy, who raised troops and in turn sought support from Burgundy's English allies, which was forthcoming. The two allied armies, one English, one Burgundian, rendezvoused at Auxerre on 29 July.
Құрамында басқа да препараттар бар
Достасқан командирлер 29 шілде күні кешке Оксер соборында соғыс кеңесі өткізді. Бұл тактикалық және тәртіптік мәселелерді қамтитын ұрыс жоспарын жасауға әкелді. Әскер аттан түсіп шайқасуға ниеттенгені анық болды, аттар артқа жіберілді, ал садақшылар атты әскерге қарсы тік қадаларды дайындауға тиіс болды. Сол түні әскер жеңіс үшін дұға етуге бұйырылды. Марш келесі күні сағат 10-да басталуға тиіс еді.
The allied commanders held a council of war in Auxerre Cathedral on the evening of 29 July. This led to the drafting of an order of battle, covering a mixture of tactical and disciplinary matters. The army was clearly intending to fight a dismounted action, with horses taken to the rear, and archers were to prepare anti cavalry stakes. That night the army was ordered to pray for victory. The march was to begin at 10 o'clock the following morning.
Достастар
Бірлескен ағылшын және бургунд күштерін Жан де Тулонжон, Томас Монтакют, Солсберидің 4-ші графы басқарды, ал Лорд Уиллоуби олардың екінші қолбасшысы болды. Англо-бургунд әскері шамамен 4000 адамнан (2000 бургунд және 2000 ағылшын) тұрды, оның ішінде 1500 қарулы сарбаз (500 ағылшын және 1000 бургунд), 1500 ағылшын садақшысы, бірқатар бургунд арбалетшілері мен пионерлер, сондай-ақ Оксер қаласының азаматтарымен жұмыс істейтін 40 veuglaires (жеңіл артиллерия) болды.
The combined English and Burgundian forces were led by Jean de Toulongeon, Thomas Montacute, 4th Earl of Salisbury, with Lord Willoughby as second in command. The Anglo Burgundian army mustered about 4,000 men (2000 Burgundians and 2000 English), including 1500 men at arms (500 English and 1000 Burgundian), 1500 English archers, some Burgundian crossbowmen and pioneers and 40 veuglaires (light artillery), manned by the citizens of Auxerre.
Француз тілі
Француз армиясын Дарнлидің сэр Джон Стюарты басқарды, ал Вендом графы Луи оның оң қол ассистенті болды. Шамамен 4000 шотландтық сарбаз болды. Арагондық және ломбард жалдамалы әскерлерінің шағын күштерімен бірге, үлкен француз күші қатысты. Дофин армиясы Англо-Бургундия армиясынан екі-үш есе көп болды.
The French army was commanded by Sir John Stewart of Darnley with Louis, Count of Vendôme, as second in command. There were about 4,000 Scots. A sizeable French force was present with smaller forces of Aragonese and Lombard mercenaries. The Dauphinist army was larger than the Anglo Burgundian force perhaps by two to three times.
Шайқас
Одақтас әскерлер 30 шілде күні бойы жорықтап, сол күні кешке Крэвантқа жақын жерде жауды байқады. Келесі күні, жаудың орналасқан жері тым мықты деп бағалағаннан кейін, олар Йонне өзенінен өтіп, Крэвантқа басқа жолмен жетуге тырысты. Өзеннен қалаға жақындаған одақтастар француз әскерінің орнын ауыстырып, енді олардың екінші жағалауда күтіп тұрғанын көрді. Үш сағат бойы екі тарап та бір-бірін қадағалап, қарсы өткелге баруға ешқайсысы да батыл болмады. Ақырында, шотланд мергендері одақтас әскерлеріне оқ жаудыра бастады. Одақтас артиллериясы өздерінің садақшылары мен арбалетшілерінің қолдауымен жауап берді. Дофиншілердің шығынға ұшырағанын және тәртіпсіздікке түскенін көрген Солсбери бастама көтеріп, оның әскері ағылшын садақшыларының жебелерінің қорғауымен, шамамен 50 метр ені бар, белдеуге дейін суы бар өзеннен өтуге кірісті. Сонымен қатар, Уиллоуби басқаратын басқа күш тар көпірден шотландтарға шабуыл жасап, Дофин әскерін екіге бөліп жіберді. Француздар шегінуге кірісті, бірақ шотландтар қашпады, соғыса берді, нәтижесінде жүздеген адам қаза тапты. Көпір басында немесе өзен жағалауында шамамен 1200–3000 олар қаза болды, ал Дарнли (оның да көзі жоғалған) және Конт де Вендомды қоса алғанда, 2000-нан астам тұтқынға алынды. Англо-бургундтар шайқасып жатқанда, Крэванттағы бургундтық рыцарьлары Кастеллюкс мырзасының соңынан қамалдан шығып, Дофиншілерге қарсы ойран саларлық атты әскер шабуылын жасады, олардың қатарларын толығымен бұзды. Екі жақтан да қырылып-жанған Дофин әскері шайқас алаңынан қашып кетті. Дофин әскері Луараға шегінді. 2 тамызда ағылшын және бургунд әскерлері Крэванттан бөлек шегінді, бургундтар Дижонға, ал ағылшындар Монтейгильонға жорықтап кетті.
The allied army marched throughout 30 July and that evening, short of Cravant, sighted the enemy. The following day, having assessed the enemy position as too strong, they crossed the river Yonne and attempted to reach Cravant by another route. Approaching the town from across the river, the allies saw that the French army had changed position and was now waiting for them on the other bank. For three hours the forces watched each other, neither willing to attempt an opposed river crossing. Eventually, the Scots archers began shooting into the allied ranks. The allied artillery replied, supported by their own archers and crossbowmen. Seeing the Dauphinists were suffering casualties and becoming disordered, Salisbury took the initiative and his army began to cross the waist high river, some 50 metres wide, under a covering barrage of arrows from the English archers. Meanwhile, another force under Willoughby attacked the Scots across the narrow bridge and divided the Dauphin's army. The French began to withdraw, but the Scots refused to flee and fought on, to be cut down by the hundreds. Perhaps 1,200–3,000 of them fell at the bridgehead or along the riverbanks, and over 2,000 prisoners were taken, including Darnley (who also lost an eye) and the Comte de Vendôme. While the Anglo Burgundians were fighting, the Burgundian knights in Cravant came out from the fortress following the lord of Chastellux and launched a devastating cavalry charge against the Dauphinist forces which completely broke their lines. Being crushed from two sides the Dauphinist army fled the battlefield. The Dauphin's forces retreated to the Loire. On 2 August, the English and Burgundian armies withdrew separately from Cravant, the Burgundians marching to Dijon, the English to Montaiguillon.
Салдары
Крэвант жеңісі ағылшын және Бургундия әскерлерінің бірінші бірлескен жеңісі болды. Осы жеңіске қарамастан, одақтастар енді сирек бірге шайқасты, көбінесе бірін-бірінен бөлек әрекет ететін. Дофинистер келесі жылы Верней шайқасында одан да ауыр жеңіліске ұшырады.
The success at Cravant was the first for a joint English and Burgundian army. Despite this success, the allies would rarely fight together again, usually operating separately from one another. The Dauphinists would suffer an even greater defeat the following year at the Battle of Verneuil.