Кіріспе

Шча (Щ щ; курсивті: Щ щ), Шта, Scha, Šče немесе Sha – кириллица әрпі. Орыс тілінде уэльс тіліндегі "sheep" сөзінің айтылуына ұқсас, ұзақ дауыссыз альвеоло-палаталық үскірік дыбысын көрсетеді. Украина және русин тілдерінде ол дауыссыз топтаманы білдіреді, мысалы, "cash chest" (ақша сандығы) сияқты. Болгар тілінде бұл әріп дауыссыз кластерді көрсетеді. Кириллицада жазылатын көптеген славян емес тілдерде бұл әріп негізінен қарыз сөздерді немесе шетелдік есімдерді жазу үшін қолданылады; көбінесе , әріптің орысша айтылуына жуықтап айтылады, және осы тілдерді оқыту кезінде оны жиі жіберіп алады. Ағылшын тілінде орыс тіліндегі Shcha әрпін , , (гачектермен) немесе кейде деп транслитерациялайды, бәрі де әріптің тарихи орысша айтылуын көрсетеді (Ш және Ч қосылған). Орыс тілін үйренетін ағылшын тілділер оны осылай айтуға көбінесе үйретіледі, бірақ қазіргі орыс тілінде бұл стандартты айтылу емес (украин және русин тілдерінде бұрынғыдай сақталған). Орыс және украин тілдеріндегі Щ әрпі белорус тіліндегі ШЧ-ге сәйкес келеді.

Тарих

Кириллицадағы Шча әрпі глаголиттік Шта әрпінен туындаған. Ерте кириллицадағы атауы (шта) болған және қазіргі болгар тілінде сақталған; ол штъ деп айтылады. Бұл әріп коми тілінде де қолданылған (⟨Ч⟩ /t͡ɕ/ дыбысы үшін қолданылған және қазір де қолданылуда), ол қазір диграфпен көрсетіледі.

Нысан

Шха әрпі кириллицадағы Ша (Ш ш) әрпіне төменгі сызық қосылған нұсқасы болып табылады. Бұл әріп Ш және Т әріптерінің біріктірілген түрі саналғанымен, төменгі сызық (Ц әрпінде де қолданылады) кейіннен диакритикалық белгі ретінде қарастырылып, Ң және Қ сияқты славян емес тілдердегі бірнеше әріптерде пайдаланылды.