Кіріспе

Эльсмир аралы (;) Колумбия түбегі – Канададағы ең солтүстік жер нүктесі және планетадағы ең солтүстік жер нүктелерінің бірі (Жердегі ең солтүстік жер нүктесі – жақын орналасқан Гренландияның Каффеклуббен аралы). Арктикалық Кордильера тау жүйесі Эльсмир аралының көп бөлігін қамтиды, осылайша оны Арктикалық архипелагтың ең таулы аймағына айналдырады. Аралдың бес бөлігінен бірі Quttinirpaaq ұлттық паркі ретінде қорғалады. 2021 жылы Эльсмир аралының халқы 144 адамды құрады. 1906 жылы Роберт Пири Эльсмир аралының солтүстігінде экспедиция ұйымдастырды, Шеридан мысынан жағалау бойымен Нансен бұғазының батыс жағына (93°W) дейін саяхаттады. Пири экспедициясы кезінде мұздық шелф үздіксіз болды; кейіннен оның ауданы шамамен екені есептелді. Колумбия түбегі Солтүстік полюске дейіннен кем емес, ал оның оңтүстік жағалауы 77°N ендігінде Арктика шеңберінде орналасқан. Эльсмир Солтүстік Американың шығысындағы ең биік және ең ұзын тау тізбегіне ие және Арктикалық архипелагтағы ең таулы арал. Онда архипелагтың мұз жамылғысының жартысынан астамы орналасқан, мұздықтар мен мұздықтар оның бетінің 40% -ын жабады. Оның кең жағалауында әлемдегі ең ұзын фьордтар бар. Батыс жағынан Эльсмир Аксел Хейберг аралынан Нансен және Эврика бұғаздарымен бөлінеді, соңғысы оңтүстікке қарай Джонс бұғазы арқылы Девон аралына дейін тарылады; бұғаздың батыс жағында оларды Солтүстік Кент аралы және екі арна бөліп тұрады, ал шығысқа қарай Нарес бұғазы арқылы Гренландияға дейін тарылады; бұғаз Смит бұғазындағы Изабелла мысына дейін тарылады және солтүстікке қарай Робсон арнасына дейін тарылады. Бұл арналар мен бұғаздар әдетте қыс айларында қатып жатады, бірақ жел мен ағындар Нарес бұғазында ашық судың қалталарын (уақытша жетектер мен тұрақты полинияларды) қалдырады. Эльсмирдің солтүстігінде Солтүстік Мұзды мұхиты, солтүстік-шығысында Линкольн теңізі орналасқан.

Қорғалатын аумақтар

Аралдың бес бөлігінен бірінен астам бөлігі Куттинирпаак ұлттық паркі (бұрынғы Эльсмир аралы ұлттық паркі қорығы) ретінде қорғалады, оған жеті фьорд, түрлі мұздықтар және Солтүстік Америкадағы Арктика аймағының ең үлкен көлі – Хазен көлі кіреді. Нунавуттың ең биік тауы – Барбо шыңы Британ империясының Ельсмир аралында орналасқан. Аралдың солтүстік-шығыс бөлігінде әлемдегі ең солтүстік тау тізбегі – Челленджер таулары жатыр. Аралдың солтүстік бөлігі Грант Лэнд деп аталады. Арктикалық елік – Эльсмир аралында өсетін жалғыз ағаш тектес өсімдік. Бірақ, аралдың ішкі аймақтарында Тәуелсіздік және Туле мәдениеттеріне тән қысқы тұрақтардың археологиялық қалдықтары табылды.

Климаттың өзгеруі

Ельсмирдің шығыс жағалауындағы Смит бұғазына қараған Гершель мүйісіндегі (алғы жақтағы) жай көлдердің шөгінділеріндегі балдырларды палеолимонологиялық зерттеу, көлдердің бірнеше мыңжылдықтар бойы тұрақты және салыстырмалы түрде өзгермей келгенін көрсетті, бірақ 1850 жылдан бастап, 2000 жылдардың басында күшейген жылынумен байланысты экологиялық өзгерістерге ұшырады. 23 жылдық зерттеу барысында экологиялық шекті мәннен асып, зерттелген бірнеше көл толығымен құрғап, ал қалғандарында су деңгейі күрт төмендеді. Бұған қоса, көлдерді қоршаған батпақты жерлер де ауыр зардап шекті, құрғаған өсімдіктер оңай тұтанды. Солтүстік мұзды мұхитының жағдайының өзгеруіне байланысты, Солтүстік мұзды мұхитының жағдайының өзгеруіне байланысты, 2016 жылғы мәліметтер бойынша, қысқы уақыттағы тұрғындар саны 62 азаматтық және әскери қызметкерге дейін азайды.

Эврика

Еврика (дүниедегі ең солтүстік орналасқан үшінші елді мекен) үш аймақтан тұрады: Еврика әуежайы, оның ішінде Форт Еврика (аралдың байланыс жабдықтарын қамтамасыз ететін әскери қызметкерлердің тұрағы); Канаданың қоршаған ортаны қорғау метеорологиялық станциясы; және Полярлық қоршаған орта атмосфералық зерттеу зертханасы (PEARL), бұрын Арктикалық стратосфералық озон (AStrO) обсерваториясы болған. Еврикадағы орташа жылдық температура және жауын-шашын мөлшері Канададағы барлық метеостанциялардың арасында ең төменгі көрсеткіштерді құрайды.

Сұр фиорд

Грайс-Фиорд (инуктитут: ᐊᐅᔪᐃᑦᑐᖅ, романдану: Aujuittuq, сөзбе-сөз мағынасы "ешқашан ерімейтін жер") – халқы бар болғаны 144 адамды құрайтын инуиттік кіндік.