Кіріспе

Италиялық сәулетші (1507–1573)

Джакомо Бароцци да Виньола (/UK//v//ɪ//n/'/j//oʊ//l//ə/ vinYOHlə, /US//v//iː//n/'/ / veen, ˈdʒaːkomo baˈrɔttsi da (v)viɲˈɲɔːla; 1 қазан 1507 – 7 шілде 1573), көбінесе жай ғана Виньола деп аталатын, 16 ғасырдағы манершілдіктің ең ірі итальяндық сәулетшілерінің бірі. Оның ең бағалы екі туындысы – Капрароладағы Фарнезе вилласы және Римдегі иезуиттер шіркеуі – Иса шіркеуі. Италиялық Ренессанс стилін Батыс Еуропаға таратуға үлкен үлес қосқан үш сәулетші – Виньола, Серлио және Палладио. Ол манершілдік дәуіріндегі Римдегі ең маңызды сәулетші деп есептеледі.

Өмірбаян

Жакопо Бароцци Моденаға жақын Вигнолада (Эмилия-Романья) дүниеге келген. Ол өзінің мансабын Болоньяда сәулетші ретінде бастады, сурет салу және инкрустация шеберлері үшін перспективалық эскиздер жасау арқылы өзін асырады. 1536 жылы Римге алғашқы сапарында римдік ғибадатханалардың өлшемді суреттерін жасады, иллюстрацияланған Витрувийді жариялауды жоспарлады. Содан кейін Франсуа I оны Фонтенблоға шақырды, ол 1541–1543 жылдары онда болды. Бұл жерде ол өзінің қаласынан, Болоньядан келген әріптесі, архитектор Себастьяно Серлио және суретші Приматиччомен кездескен болуы мүмкін. Италияға оралғаннан кейін Болоньядағы Бокки сарайының жобасын жасады. Кейін Римге көшті. Мұнда ол Папа Юлий III үшін жұмыс істеді, ал оның қайтысынан кейін Фарнезе паптық әулеті оны қолдады және Микеланджеломен бірге жұмыс істеді, ол оның стиліне терең ықпал етті (осы кезеңдегі жұмыстарының толық мәліметтері «Еңбектер» бөлімінде келтірілген). 1558 жылы ол Пьяченцада Маргарет Австрия тапсырысымен салынған Паллаццо Фарнезе жобасын жаңартуға қатысты, ол Герцог Оттавио Фарнезедің әйелі және Император V Карлдың қызы болған.

1564 жылдан бастап Вигнола Микеланджелоның Санкт-Петербург шіркеуіндегі жұмысын жалғастырды және Микеланджелоның жоспарларына сәйкес екі қосалқы күмбезді салды. Жакопо Бароцци 1573 жылы Римде қайтыс болды. 1973 жылы оның қалдықтары Римдегі Пантеонға қайта жерленді.

Құрылмаған жұмыстар

Көптеген басқа сәулетшілер сияқты Вигнола Болоньядағы Сан-Петронио шіркеуінің қасбетін аяқтау жоспарларын ұсынды. Вигноланың, Балдассаре Перуцци, Джулио Романо, Андреа Палладио және басқалардың жобалары 2001 жылы өткен көрме үшін материал қамтамасыз етті.

Жазба шығармалары

Оның екі жарияланған кітабы классикалық сәулет стилінің канонын қалыптастыруға көмектесті. Ең ертедегісі – Regola delli cinque ordini d'architettura («Сәулет өнерінің бес ордері туралы ереже») (алғаш рет 1562 жылы, мүмкін Римде жарияланды), Вигноланың бес классикалық ордерде (тускандық, дорикалық, ионикалық, коринфтік және композиттік) бағаналар салудың практикалық жүйесін ұсынды. Бұл жүйеде пропорциялар классикалық римдік ескерткіштердің Вигноланың өзі өлшегендерінен алынған. Вигноланың трактатының айқындығы мен қолданудың қарапайымдығы оны келесі ғасырларда сәулет тарихындағы ең көп жарияланған кітапқа айналдырды. Вигноланың екінші трактаты – Due regole della prospettiva pratica («Практикалық перспективаның екі ережесі»), математик Игнацио Дантидің (Болонья, 1583 ж.) кеңінен түсіндірмелерімен, автор қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Онда екі нүктелі құрылыс сияқты екі нүктелі әдістерге қарағанда бір нүктелі перспективаға басымдық берілген. Вигнола теориялық қиындықтарсыз, болашақ демеушінің түсінуіне жететін практикалық қолданыстарды ұсынды.