Кіріспе
1809 жылғы қақтығыс Наполеон соғыстары кезінде. Бесінші коалиция соғысы – 1809 жылы Еуропада болған қақтығыс, ол Наполеон соғыстары мен Коалиция соғыстарының бір бөлігі болды. Негізгі қақтығыс Орталық Еуропада Франциск I басқарған Австрия империясы мен Наполеонның Франция империясы арасында өтті. Францияға Италия Корольдігі, Рейн конфедерациясы және Варшава Герцогтығы сияқты клиенттік мемлекеттері қолдау көрсетті. Австрияны Ұлыбритания, Португалия, Испания және Сардиния мен Сицилия патшалықтарынан құралған Бесінші коалиция қолдады, бірақ соңғы екеуі шайқасқа қатыспады. 1809 жылдың басына таман француз армиясының басым бөлігі Ұлыбритания, Испания және Португалияға қарсы Пиреней соғысына жұмылдырылған болатын. Франция Германиядан 108 000 әскерін қайтарғаннан кейін, Австрия 1803–1806 жылдардағы Үшінші коалиция соғысында жоғалтқан территорияларын қайтару мақсатымен Францияға шабуыл жасады. Австриялықтар Франциядан жақында жеңілген Пруссияның оларға қолдау көрсетуін күтті, бірақ Пруссия бейтараптық саясатын ұстанды. 1809 жылдың 10 сәуірінде Карл архиегер басқарған австриялық әскерлер Францияның клиенттік мемлекеті – Баварияның шекарасын кесіп өтті. Луи Александр Бертье басқарған француз әскерінің жауабы ұйымсыз болды, бірақ 17 сәуірде Наполеонның келуімен жағдай түзтелді. Наполеон австриялықтардың шегіну жолын кесіп, олардың тылына шабуыл жасауды мақсат тұтып Ландшутқа қарай жылжуға басшылық етті. Карл Дунай өзенін Регенсбург қаласынан кесіп өтті, бұл оған шығысқа қарай шегінуге мүмкіндік берді, бірақ француз әскерінен бұрын Австрияның астанасы Венаға жете алмады. 21–22 мамыр күндері Асперн-Эслинг шайқасында француз әскерінің Дунай өзенін кесіп өту әрекеті сәтсіз аяқталды, бірақ шілде айында қайтадан жасалған шабуыл сәтті болды. Наполеон 5–6 шілдеде Ваграм шайқасында маңызды жеңіске жетті, бұл 12 шілдеде австриялықтарды Знайм келісіміне қол қоюға мәжбүр етті. Австрияның Варшава және Саксония герцогтықтарына жасаған шабуылдары (олар Қара Брансвиктермен бірге соғысқан) тойтарылып, олар Италиядағы территорияларынан ығыстырылды. Британдық әскерлер Францияның клиенттік мемлекеті Голландиядағы Вальхерен портына қонды, бірақ Антверпенді басып алу мақсатына жете алмады және кейіннен әскері кері қайтарылды. Соғыс Шёнбрунн келісім-шартымен аяқталды, ол Австрия үшін қатал шарттарды қамтиды, себебі ол Жерорта теңізіндегі порттары мен халықтың 20 пайызынан айырылды. Француздардың соңғы жеңісіне қарамастан, Асперн-Эслинг шайқасындағы жеңілісі Наполеонның шайқас алаңында жеңілуі мүмкін екенін көрсетті. Соғыс Тироль көтерілісіне, 1809 жылғы Готшир көтерілісіне және Италиядағы көтерілістерге әкелді, олар басылғанмен, болашақтағы ұлтшыл және французға қарсы қозғалыстардың алғышарты болды. Шёнбрунн келісімінен кейін Австрия Франциямен одақтас болды, бұл Наполеонның Австрия ханшайымы Мари Луизаға үйленуімен бекітілді.
The War of the Fifth Coalition was a European conflict in 1809 that was part of the Napoleonic Wars and the Coalition Wars. The main conflict took place in Central Europe between the Austrian Empire of Francis I and Napoleon's French Empire. The French were supported by their client states—the Kingdom of Italy, the Confederation of the Rhine and the Duchy of Warsaw. Austria was supported by the Fifth Coalition which included the United Kingdom, Portugal, Spain, and the Kingdoms of Sardinia and Sicily, although the latter two took no part in the fighting. By the start of 1809 much of the French army was committed to the Peninsular War against Britain, Spain and Portugal. After France withdrew 108,000 soldiers from Germany, Austria attacked France to seek the recovery of territories lost in the 1803–1806 War of the Third Coalition. The Austrians hoped Prussia would support them, having recently been defeated by France, but Prussia chose to remain neutral. On 10 April 1809, Austrian forces under Archduke Charles crossed the border of Bavaria, a French client state. The French response, under Louis Alexandre Berthier, was disorganised but order was imposed with the arrival of Napoleon on 17 April. Napoleon led an advance to Landshut, hoping to cut off the Austrian line of retreat and sweep into their rear. Charles crossed the Danube at Regensburg, which allowed him to retreat eastwards, although he failed to reach the Austrian capital, Vienna, before the French. A French assault across the Danube was repulsed on 21–22 May at the Battle of Aspern Essling but a repeat attack was successful in July. Napoleon won a major victory at the 5–6 July Battle of Wagram, which forced the Austrians to sign the Armistice of Znaim on 12 July. Austrian invasions of the Duchy of Warsaw and Saxony (where they fought alongside the Black Brunswickers) were repulsed and they were driven out of their territories in Italy. British forces landed in Walcheren, in the French client state of Holland, but were unable to seize their objective of capturing Antwerp and were later withdrawn. The war ended with the Treaty of Schönbrunn, which was regarded as harsh towards Austria as she lost her Mediterranean ports and 20% of her population. Despite the eventual French victory, their defeat at Aspern Essling showed that Napoleon could be defeated on the battlefield. The war led to the Tyrolean Rebellion, the 1809 Gottscheer rebellion and rebellions in Italy which, although suppressed, foreshadowed future nationalist and anti French risings. After Schönbrunn, Austria became a French ally and this was cemented by the marriage of Napoleon to the Austrian princess Marie Louise.
Өмірбаян
1809 жылы Еуропа соғысқа толы болды, революциялық Франция 1792 жылдан бері Коалициялық соғыстарда бірнеше коалициялармен үздіксіз күресіп жатты. 1802 жылдың наурызындағы Амьен келісімінен кейін қысқа ғана тыныштық орнады, бірақ британдық-француздық қарым-қатынастар нашарлап, 1803 жылдың мамырында Үшінші коалиция соғысына әкелді. 1804 жылы Швеция, ал 1805 жылы Ресей мен Австрия Ұлыбританияға қосылды. 1805 жылдың тамызында 200 мыңнан астам сарбазды француздық Ұлы Армия (Grande Armée) неміс мемлекеттеріне басып кірді, Ресей әскері араласуға үлкермес бұрын Австрияны жеңуді үміттенеді. Француз императоры Наполеон әскерін Австрияның тылына табысты түрде жеткізіп, 15-20 қазан аралығында Ульм шайқасында жеңді. Одан кейін дереу қол қойылған Пресбург келісімі Австрияның соғыстағы қатысуын тоқтатты. Аустерлиц шайқасы Еуропалық күштер тепе-теңдігінде маңызды өзгерістерге әкелді. Пруссия өңірде өзін қорғалмайтын сезініп, Ресеймен бірлесіп 1806 жылы Төртінші коалиция соғысында Францияға қарсы соғыс жариялады. 14 қазанда Йена-Ауэрштедт шайқасындағы француздық жеңістен кейін Франция Пруссияның астанасы Берлинге басып кірді. Франция қараша айында Ресей әскерінің орналасқан Польшасына шабуыл жасап, Варшаваны басып алды. 1807 жылдың ақпанында Ресей және француз әскерлері Ейлау шайқасында қатысты, бірақ шайқас шешуші болған жоқ. Польшадағы әрекеттер 1807 жылдың 14 маусымында Фридланд шайқасында француздардың Ресейді жеңуімен аяқталды. Шілдеде Тильзит келісімі Францияны Батыс Еуропадағы үстем күшке айналдырды, оның құрамында Варшава герцогтігі сияқты көптеген тәуелді мемлекеттер болды. Бұл Пруссияны әлсіретіп, Ресейдің Финляндия мен Оңтүстік-Шығыс Еуропаға кеңейе беруіне жағдай жасады.
Жарым арал соғысы
1807 жылы Франция Ұлыбританияға қарсы сауда эмбаргосын енгізген Континенттік жүйеге Португалияны қосылуға мәжбүрлеуге тырысты. Португалиялық ханзада-регент Джон қосылудан бас тартқан кезде Наполеон 1807 жылы Португалияға басып кіру үшін генерал Жуноны жіберді, нәтижесінде алты жылдық Пиреней соғысы басталды. Соғыс француз империясының әскерін әлсіретті, әсіресе испандықтар мен азаматтар Наполеон испан патшасын құлатып, Францияға қарсы көтерілгеннен кейін. Француздар Бейлен шайқасында жеңілгеннен кейін Наполеон француз әскерлеріне басшылық етіп, испан әскерлерін жеңіп, Францияға оралды. 1809 жылдың басында Наполеонның інісі Жозеф Бонапарт басқарған Францияның клиенттік Испаниясы Испания мен Солтүстік Португалияның көп бөлігін бақылады. 1809 жылдың көктемінде Артур Уэлсли басқаратын британдық және португалдық күштер жаңа шабуылдарды бастады. Испанияның тұрақты әскерлері, оның ішінде генералдар Мигель Рикардо де Алава мен Хоакин Блейк басқарған әскерлер соғысты жалғастырды, ал ауылдағы партизандық қозғалыс француз операцияларын қауіпті етті. 1809 жылдың маусым айында 250 000-ға жуық француз әскері Бесінші коалиция соғысы кезінде түбектің көп бөлігінде қалды. Наполеонның Франциямен одақтас Испанияны басып алуы Австриядағылардың көпшілігін Наполеонға сенуге болмайтынына және соғыс жариялаудың ғана оның Габсбург монархиясын жоюына жол бермеудің жалғыз жолы екендігіне көндірді. Испан партизандары Наполеонға қарсы халықтық қарсылықты күшейтті, ал австриялықтар Францияның Испаниямен айналысуы Францияны жеңуді жеңілдетеді деп үміттенді.
Австрия соғыс жоспарларын жасайды
1805 жылы Австрия жеңілгеннен кейін, ел үш жыл бойы әскерін реформалауға жұмсады. Испаниядағы оқиғалардан күш алып, Австрия жеңілістерін қайтару және жоғалған аумақтары мен билігін қайтару үшін Франциямен тағы бір соғысқа түсуге тырысты. Австрияның Орталық Еуропада одақтастары болмады; 1805 жылғы одақтасы Ресей, Наполеонмен Тыльсит шартында бейбітшілікке келді және Англия-Ресей соғысында (1807–12), Фин соғысында Швециямен, және Осман империясымен (1806–1812) арасындағы Ресей-Түрік соғысында бұрынғы одақтастарымен соғысқа қатысты. Франция 1808 жылғы қыркүйек-қазан айларында Эрфурт конгресі арқылы Ресеймен қарым-қатынасын нығайтуға тырысты. Келісім бойынша Ресей, егер Австрия Францияға шабуыл жасаса, Францияны қолдауға міндеттенді. 1809 жылдың басында Австрия министрі Иоганн Филипп Стадион Ресей императоры Александр I-ден Ресейдің Австрияға кез келген шабуыл кезінде баяу жылжуын және "барлық қақтығыстардан және жауырық әрекеттерден" қашуын қамтамасыз етті. Сол уақытта француз министрі Шарль Морис де Тальеран Перигор Александрға Францияға қарсы тұруға құпия кеңес берді. Бесінші коалиция соғысы кезінде Ресей Франциямен одақтас болғанына қарамастан, бейтараптығын сақтады. Австрия Пруссияның Франциямен соғыста оларға көмектесетініне үміттенді, бірақ пруссиялық министр Барон фон Штайнның келіссөздер туралы хаты француз агенттері тарапынан ұсталды және 8 қыркүйекте Le Moniteur Universel газетінде жарияланды. Наполеон Штайннің Вестфалиядағы иеліктерін тәркіледі, король Фридрих Вильгельм III-ті оны қызметтен босатуға мәжбүр етті, ал Штайн Австрияға жер аударылды. Штайнның мәселесі шешілген күні Париж конвенциясы Пруссиядан шетелдік әскерлерді шығару кестесін бекітті, онда Төртінші коалиция соғысынан бері француз гарнизондары орналасқан. Бұл үшін Пруссия 30 ай ішінде 140 миллион франк көлемінде өтемақы төлеуге міндеттенді. Пруссия армиясының саны 42 000 адамға дейін шектелді, бұл соғысқа дейінгі санының алтыдан бірі болатын. Конвенция Пруссия мемлекетінің соғыс жүргізу қабілетін күрт шектеді. Осы кері кетуге қарамастан, Стадион Пруссияның өз ойын өзгертетініне және Австрияның Рейн конфедерациясына Германияға жасаған шабуылы халықтық көтеріліске алып келіп, француздардың назарын аударатынына үміттенді. 1808 жылдың қазанында Франция Испаниядағы француз армиясын күшейту үшін Германиядан 108 000 әскерін, олардың жартысынан астамын кері қайтарды. Бұл Австриядағы соғыс жақтастарына қолдау көрсетті. Стадион өзінің Париждегі елшісі Клеменс фон Меттернихті шақырып алып, жоспарын қолдауға көндіруге тырысты және 1808 жылдың желтоқсанына қарай император Франциск I соғысты қолдауға көндірілді. Франциск I-дің қолдауы күмәнді болды және іс-шараны жалғастыру туралы шешім 1809 жылдың 8 ақпанында император, эрцгерцог Карл және Стадион қатысқан кездесуде қабылданды. Империяның нашар қаржылық жағдайы (ол тек көктемнің соңына дейін армиясын сақтай алатындығы) шешімді жеделдетті. Карл сәттілікке үміттенбеді, бірақ Франциск I-нің соғысқа дайындалу шешімін қабылдады және армия жұмылдырылды. Австрия мен Пруссия Ұлыбританиядан әскери науқандарын қаржыландыруды және Германияға британдық әскери экспедиция жіберуді сұрады. 1809 жылдың сәуір айында британдық қазына Пруссияға 20 000 фунт стерлинг несие берді, егер Пруссия Франциямен соғыс жарияласа, қосымша қаражат беруге уәде берді. Австрия 250 000 фунт стерлинг күміс алды, ал болашақ шығындарға тағы 1 миллион фунт стерлинг уәделенді. Ұлыбритания Германияға әскер жіберуден бас тартты, бірақ Төмен елдерге экспедиция ұйымдастыруға және Испаниядағы науқанын жаңартпақ болды.
Австрия әскері мен стратегиясы
Австрия тарихындағы ең ірі армияны құрды, бірақ оның жауынгерлік қабілетіне көптеген факторлар кедергі келтірді. Сайындар Австрия империясының барлық аймақтарынан шақырылды және олардың арасында австриялықтар, венгрлер, чехтер, поляктар, хорваттар мен сербтер болды; кейбіреулері, венгрлер сияқты, австриялық билеушілерін ынтасыз қолдады. Армияға шақыру әлеуметтік төменгі топтарға және қарапайым сарбаздарға, көптеген кіші офицерлерге бағытталды, ал олардың көпшілігі сауатсыз болды. Армия кең аумақты колонналармен жақсы жаттығудан өтті, бұл жаяу әскерге қарсы тиімді болды, бірақ артиллерия отына осал еді, бұл науқанның кейбір шайқастарында қиындықтар тудырды. Регулярлы жаяу әскердің жедел қимылдау үшін тым жайлы екендігі айтылды; бұл рөл дәстүрлі түрде гранцер жеңіл жаяу әскерімен орындалды, бірақ Осман империясымен болжамды қақтығыстар аяқталғаннан кейін олардың сапасы төмендеді. Жақында құрылған ерікті жагер бөлімшелері бұл кемшілікті толыққанды жойған жоқ. Австрия милициясы, Ландвер, ішкі қорғаныс күштері ретінде көзделген, бірақ дала армиясымен бірге қызмет етуге жіберілді. Олар екінші сортты қару-жарақпен жабдықталған, нашар даярланған және жер иеленушілер тобынан офицерлерді қабылдауға тыйым салынған, бұл нашар басшылыққа әкелді. Олар соғыс кезінде француз отынды аударту үшін «оқ-дәрі» ретінде пайдаланылды. Австрия кавалериясы жақсы сапалы болды, бірақ 1809 жылы оның көптеген аттары толыққанды оқытылмағандықтан қиындықтар тудырды. Артиллерия кейбір замандас армияларындағыдай динамикалық емес еді, өйткені олар дала жағдайында жаяу әскер командирлеріне бағынышты болды және жылдам маневр жасау үшін жеткілікті атты артиллериясы болмады. Австрия армиясы үлкен керуенмен жабдықталуы керек еді, бұл оның маневрлеу қабілетін шектеді. Оның жоғары шенді офицерлері қабілетіне емес, аристократиялық тегі мен еңбек өтіліне сүйене отырып тағайындалды; бұл орташа жасы 63 жастағы генералдарға әкелді. Армия командирі, эрцгерцог Карл, өзінің ешбір командирін қызметтен босата алмады. Ол икемділіктен гөрі доктринаны бағалады және генералдарынан 1806 жылы жариялаған нұсқаулықты ұстануын күтті. Карл мен Ауликалық кеңес алдағы соғыс стратегиясы бойынша келіспеді, Карл Богемиядан шабуыл жасауды жақтады, онда австриялық күштер шоғырланған және шабуыл француздарды Германияның солтүстігінде жылдам оқшаулауға мүмкіндік берер еді. Ауликалық кеңес келіспеді, өйткені Дунай өзені Карл мен оның інісі, Австрия эрцгерцогы Иоганнның күштерін бөліп тастады. Олар негізгі шабуылды Венамен байланысты сақтау үшін Дунайдан оңтүстікке қарай бағыттауды ұсынды. Ақырында Кеңес жеңіске жетті, бірақ келіспеушілік австриялық дайындықтарды бір айға кешіктірді. Австрия жоспары Генрих Граф фон Беллегард басқаратын 38 000 сарбаздан тұратын I корпус пен Иоганн Коллоурат басқаратын 20 000 сарбаздан тұратын II корпустың Чам арқылы Богемия тауларынан Регенсбургке (Ратисбон) шабуыл жасауын көздейтін. Австрия орталығы мен резерві, Хогенцоллерн басқаратын III корпус, Розенберг басқаратын IV корпус және Лихтенштейн басқаратын I резервтік корпус, барлығы 66 000 сарбаз, Шердинг арқылы сол мақсатқа қарай жылжуы керек еді. Сол қанат, эрцгерцог Луи басқаратын V корпус, Хиллер басқаратын VI корпус және Киенмайер басқаратын II резервтік корпус, барлығы 61 000 сарбаз, Ландшутқа қарай жылжып, армияның қанатын қорғауы керек еді. Польша мен Италияда да екі майдан ашылмақ. Тарихшы Стивен Энглунд Австрия Германияға басымдық бергенде «науқанды жеңіп алуға мүмкіндігі болған» деп санайды.
Француздық дайындамалар
Француз армиясы көбінесе Наполеонның бұрынғы науқандарының қатысушыларынан тұрды, бірақ жақында шақырылған жаңа сарбаздар кейбір бөлімдердің үлкен бөлігін құрады, бұл олардың жауыгерлік қабілетіне теріс әсер етті. Армия Наполеонның тікелей басшылығымен жақсы соғысуға құлшынды және ынталы болды. Наполеон австриялықтардың жоспарлары мен ниеттеріне толық сенімді емес еді. Ол 1808-09 жылдардың қысында Испаниядағы науқандарынан Парижге оралып, Оңтүстік Германиядағы француз армиясының бас қолбасшысы Луи Александр Бертьеге осы ықтимал жаңа екінші майданға күштерді орналастыру және шоғырландыру туралы нұсқау берді. Оның болашақ науқан туралы алғашқы ойлары Дунай аңғарын 1805 жылы болғандай, негізгі операциялар театрына айналдыру және Эжен де Боарне мен Огюст Мармонт басқаратын күштерін пайдаланып, Солтүстік Италияға басып кіруі мүмкін австриялық әскерлерді тоқтатуды қамтиды. Бұрмаланған ақпарат Наполеонға австриялықтардың басты шабуылы Дунайдан солтүстікке қарай болатынын сезіндірді. 30 наурызда ол Бертьеге хат жазып, Регенсбург (Ратисбон) маңында 140 000 әскерді шоғырландыру ниетін түсіндірді – австриялықтар шабуыл жоспарлаған жерден алыс солтүстікке қарай. Бұл қайта орналастыру сәуірдің ортасына дейін аяқталады деп күтілді, және Наполеон Бертьеге егер шабуыл 15 сәуірге дейін басталатын болса, Лехке қарай шегіну керектігін бұйырды.
Австрия бірінші болып соққы береді
Австрия шабуыл жасағанының алғашқы белгісі – 9 сәуірде Франсуа Жозеф Лефевр француз маршалына архигерцог Карл жіберген ресми хат. Онда Карл Францисктен Максимилиан I басқаратын француз клиенттік мемлекеті Баварияға басып кіру туралы бұйрық алғанын мәлімдеген. 10 сәуірдің таңында Австрия армиясының алдыңғы қатарлары Инн өзенінен Баварияға өтті; соғыс ресми түрде жарияланбады. Бірінші аптада нашар жолдар мен мұзды жаңбыр австриялықтардың жылдамдауын баяулатты, бірақ Лефевр корпусының бавариялық қарсы күштері біртіндеп шегінді. Давудың III корпусы батысқа қарай Ингольштадтқа қарай қайта шегінді, басқа француз күштерімен бірігуге бұйрық күткен. Австрияның шабуылы Наполеон жоспарлағаннан бір апта бұрын басталды, француз жоспарларын бұзып жіберді. Наполеон 15 сәуірге дейін Австрия шабуыл жасаса, батыстағы Донауверт пен Аугсбург маңында француз күштерін шоғырландыруға бұйрық берді, бірақ оның бұйрықтары бөлініп, реті келмей жетті және Бертье оларды дұрыс түсінбеді. Бертье Давуға III корпусын Регенсбург маңына «қалай болса да» орналастыруға шақыратын екіұшты сөйлемге назар аударды; Наполеон мұны тек австриялықтар 15 сәуірден кейін шабуыл жасаса ғана қолдануға ниеттенген болуы мүмкін. 14 сәуірде Бертье Даву корпусына, сондай-ақ Лефевр мен Одино корпустарына Давудың жақында тастап кеткен Регенсбургке қарай жорық жасауға бұйрық берді. Жылжу мен қайта жылжу Армэ д'Альманияның екі қанатын 75 миль (121 км) қашықтыққа бөліп, бавариялық әскерлердің жұқа тізбегімен байланыстырды. Сол күні австриялық алғы шеп Ландшут маңында бавариялықтарды жеңіп, кешке қарай Исар өзенінен өтуге қолайлы орынды бағындырды. Карл Даву мен Лефеврдің оқшауланған корпустарын қосқышпен қоршау маневрімен жоюды жоспарлады. Наполеон 17 сәуірде Донаувертке келді және Бертьеден басшылықты алды. Наполеон австриялық күштердің көп бөлігі Исар өзенінен өтіп, Дунайға қарай бет алғанын түсінгенде, француз армиясының барлығын 48 сағат ішінде Ільм өзенінің артына «батальон квадраты» түрінде орналастыруды талап етті. Оның бұйрықтары шындыққа сай келмеді, өйткені ол Давуға қарай бет алған австриялық әскерлердің санын дұрыс бағаламады; Наполеон Карлдың Исардан тек бір корпусы бар деп ойлады, бірақ австриялықтардың Регенсбургке қарай жылжыған бес корпусы болды, олардың жалпы саны 80 000 адамды құрады.
Құрылыс тетігі
Давут басым күштерге тап болатынын болжап, күштерінің көп бөлігін кері қайтарып, Регенсбургтен 2000 сарбазды қалдырды. Солтүстікке қарай жылжыған австриялық колонналар 19 сәуірдің таңертеңгісінде Кельхайм-Аббах аймағында батысқа қарай Нойштадтқа бет алған Давуттың төрт колоннасын кездестірді. Австриялық шабуылдар баяу, үйлесімсіз болды және тәжірибелі француз III корпусы оңай кері қайтарды. Наполеон Давуттың секторында шайқас болғанын біліп, австриялықтарды жеңу үшін жаңа стратегия ойлап тапты: австриялықтар солтүстіктен шабуыл жасағанда, Одиноттың күштерімен күшейтілген Андре Массена корпусы оңтүстік-шығысқа қарай Фрайзинг пен Ландшутқа шабуылдайды, австриялықтардың қанатын қауіпке тігіп, Давутқа түскен қысымды жеңілдетуді көздеді. Наполеон Давут пен Лефевр корпусын австриялықтарды байлап тұруға, ал қалған күштері австриялықтардың арт жағына шабуылдауға ниеттенді. Орталық австриялық V корпусы Абенсберг шайқасында жеңілді, бұл француздарға алға жылжуға мүмкіндік берді. Наполеон өзінің мақсаттарына жетуді қиындататын жалған болжамдарға сүйенді. Массенаның Ландшутқа қарай жылжуына тым көп уақыт кетті, бұл Хиллерге Исардан оңтүстікке қарай қашуға мүмкіндік берді. Регенсбургке оңай қол жеткізуді қамтамасыз ететін Дунайдағы көпір және оң жағалау бұзылмады. Бұл австриялықтарға өзеннен өтуге және француз күштерін жоюдан тоқтатуға мүмкіндік берді. 20 сәуірде австриялықтар 10 000 қаза тапты, 30 зеңбірек, 600 оқ-дәрі арбасы және 7 000 басқа да көлік құралдары жоғалды, бірақ олар әлі де күшті жауынгерлік күшке ие болды. Франция әскерінің негізгі бөлігі Ландшут маңында болғандықтан, егер Карл Давутқа шабуыл жасаса, оның корпусын жойып, Наполеон күшінің арт жағына түсуі мүмкін еді. Ол Регенсбургтегі көпірді және Штраубинг пен Венаға қарай созылған жолды шегіну үшін сақтап қалды. 21 сәуірде Наполеон Давуттан Теуген-Хаузен шайқасы туралы хабарлама алды. Давут өз позициясын ұстады; Наполеон күш жіберсе де, шамамен 36 000 француз сарбазы 75 000 австриялыққа қарсы күресуге мәжбүр болды. Наполеон Карлдың шығысқа қарай шегінбей жатқанын білгенде, ол кейін "Ландшут маневрі" деп аталған операцияда Армэ д'Альмагнес бағытын өзгертті. Гиллерді қуған Жан Батист Бессиердің 20 000 сарбазынан басқа, француз күштерінің барлығы австриялықтарды қоршауға алу және қиын жағдайдағы әріптестерін босату үшін Экмюльге шабуыл жасады. 22 сәуірде Карл Розенберг пен Гогенцоллерн басқаруындағы 40 000 сарбазды қалдырып, Давут пен Лефеврке шабуыл жасады, ал Коллоурат пен Лихтенштейн басқаруындағы екі корпусты Аббахқа қарай жылдырып, өзен жағалауын толық бақылауға алуға бұйырды. Наполеон күштерінің сол жақ қанатындағы қауіпті сезінген Карл Регенсбургке қарай шегінуге бұйырды, ал дала француздарға берілді. Наполеон австриялықтар сол бағытта шегінуі мүмкін деп ойлағандықтан, Массенаны Штраубингті басып алуға жіберді. Карл өз әскерін Регенсбургте Дунайдан өтіп, қуғын-сүргінді тоқтату үшін 6 000 сарбазды бекіністе қалдырды. Қоршауға уақыт жетпегендіктен, Наполеон маршал Жан Ланнеске қабырғаларды шабуылдауға бұйрық берді, ол екінші рет сәттілікке жетіп, Ратисбон шайқасында кешкі сағат 5:00-ге дейін қаланы басып алды. Австрия армиясы Богемияға қауіпсіз жеткен соң, Наполеон Венаға қарай жол тартты. Хиллер Венаны қорғау үшін уақыт табуға тырысып, бірнеше кешіктіру шараларын жасады. 2 мамырда Уэлстегі қысқа шайқастан кейін Хиллер Эберсбергтегі көпірде 40 000 сарбазды жинады. Массена Эберсберг шайқасында қымбатқа түсетін фронталды шабуыл жасап, 3 мамырда позицияны басып алды, ал Хиллер Дунай бойымен шегінді. Карл армиясын Венаны қорғауға жылжытуға тырысты, бірақ Наполеон оны басып озып, 13 мамырда қаланы жаулап алды. Гарнизон Дунайдан солтүстікке шегінді және артынан көпірлерді қиратты.
Асперн-Эсслинг
16 және 17 мамырда Карл басқаратын австриялық негізгі әскер Марчфельдке келді, бұл Венаның солтүстік-шығысындағы Дунайдың арғы жағында орналасқан жазық дала болды және австриялық әскери күштердің жаттығу алаңы ретінде пайдаланылды. Карл өз күштерінің көп бөлігін өзен жағасынан бірнеше шақырым қашықтықта ұстап, Наполеонның қай жерден өтуге шешім қабылдағанын анықтауға тырысты. 20-сы күні Карл Биссам төбесіндегі бақылаушыларынан француздардың Лобау аралының оңтүстік-батысында, Марчфельдке қарай Кайзереберсдорф қаласынан көпір салып жатқанын естіді. 21 мамырда Карл француздардың Кайзереберсдорфтан өтіп жатқанына көз жеткізіп, бес колоннаға бөлінген 98 000 әскері мен 292 зеңбірекке жалпы шабуылға бұйрық берді. Француздық көпір басы екі ауылға: батыстағы Аспернге және шығыстағы Эсслингке тірелді. Наполеон қарсылық күте алмағандықтан, Асперн-Эсслингтен Лобауға жалғасқан көпірлер қоршаусыз болды, осылайша өртелген австриялық баржаларға осал болып келді. Асперн-Эсслинг шайқасы 21 мамырда сағат 14:30-да басталды. Алғашқы шабуылдар Асперн мен Gemeinde Au орманға қарсы алғашқы үш колоннамен жасалды, бірақ олар нашар үйлестіріліп, сәтсіз аяқталды. Кейінірек жасалған шабуылдар ауылдың батыс бөлігін басып алып, ұстап тұруға мүмкіндік берді. Австриялықтар Эсслингке тек сағат 18:00-де шабуыл жасады, себебі төртінші және бесінші колонналардың жолы ұзақ болды. Наполеон III корпусының өтуіне және жеңіске жетуіне уақыт беру үшін австриялықтардың орталық бөлігіне қарсы кең ауқымды шабуылға көшті. Ланн үш жаяу әскер дивизиясымен шабуылдады және австриялықтар, Карлдың жеке қатысуынан шабыттанғаннан кейін (ол Зах жаяу әскер полкін басқарып, рухтандырды), француздарға қарсы ауыр оқ жаудырды, олардың кері шегінуіне себеп болды. Сағат 09:00-де француз көпірі қайтадан қирады. Карл бір сағаттан кейін тағы да шабуыл жасап, Аспернді соңғы рет басып алды, бірақ Эсслингті басып алуға күресіп жатты. Бірнеше сағаттан кейін австриялықтар қайта оралып, Эсслингтің барлық бөлігін басып алды, тек берік қорғалған астық қоймасы ғана олардың қолынан келмеді. Наполеон Жан Рапп басқаратын императорлық гвардияға астық қоймасынан шегінуге көмектесуді бұйырды. Рапп бұйрыққа бағынбай, австриялықтарды Эсслингтен ығыстырған штыкпен шабуылға шықты, осының арқасында Наполеон оны мақтады. Наполеон өзінің көпір басының тұрақсыз екенін түсініп, Ланнеске командалық құқықты беріп, шегінуге бұйрық берді. Ланн зеңбірек оғына шалынып, қаза тапты. Француздар түнгі уақытта Лобауға шегінді, өздерінен кейін понтондық көпірді өртеп жіберді. Карл Наполеонның әскери мансабындағы алғашқы ауыр жеңіліске ұшырады және маршалдары арасындағы алғашқы қаза болды, бірақ оның шаршаған әскері француздарды қууға шамасы келмеді.
Ваграм
Асперан-Эсслингте жеңілгеннен кейін Наполеон Дунайды қайтадан кесіп өтуге тырыспас бұрын, жоспарлау мен дайындыққа алты аптадан астам уақыт жұмсады. Француздар келесі шабуылдың сәтті болуын қамтамасыз ету үшін көбірек әскер, қару-жарақ әкеліп, қорғаныс шараларын күшейтті. 30 маусымнан шілде айының басына дейін француздар Дунайды қайтадан кесіп, 188 000-нан астам әскерімен Маршфельд арқылы австриялықтарға қарай бетке бұрды. Француз әскерінің ілгерілеуіне қарсылық Нордманн мен Иоганн фон Кленаудың алғы шеп дивизияларымен ғана шектелді; Габсбург әскерінің басты күштері Ваграм ауылының маңында, 8 шақырым қашықтықта орналасқан еді. Наполеон 5 шілде күні сағат 12-де жалпы шабуылға бұйрық берді. Массенаның сол фланга жасаған шабуылы Леопольд пен Сюссенбруннды басып алды, бірақ француздардың басқа бөліктері австриялықтардың күшті қарсылығына тап болды. 6 шілдеде Карл екі жақтан қоршау жоспарын жасады, ол үшін оның бауыры Иоганнның әскері майданнан бірнеше шақырым қашықтықтағы шығыс жақтан жылдамдықпен келуі қажет еді. Наполеонның жоспары Давудың III корпусымен австриялықтардың сол флангасын қоршауды көздеді, ал армияның қалған бөлігі австриялық күштерді ұстап тұруы тиіс еді. Кленаудың VI корпусы, Коллораттың III корпусының қолдауымен, екінші күні сағат 4:00-де француз сол флангасына күшті шабуыл жасады, олардың Асперн мен Эсслингтен шегінуіне мәжбүр етті. Темдеуде Бернадот ауыр артиллериялық оқ жаудырып жатқанын айтып, Адерклаа ауылынан өз әскерлерін біржақты түрде шығарып, француз позициясын қиындатты. Наполеон ашуланып, Массенаның екі дивизиясын, атқыштардың қолдауымен, маңызды ауылды қайтарып алуға жіберді. Бірінші кезеңдегі қиын шайқастардан кейін Массена Молитордың резервтік дивизиясын жіберді, ол Адерклааны француздарға қайтарды, бірақ австриялықтардың қатал бомбалауы мен қарсы шабуылдарынан кейін оны қайтадан жоғалтты. Давудың шабуылын кешіктіру үшін Наполеон Нансути басқаратын 4000 кирасиерді австриялық қатарға жіберді. Австриялықтарды шабуыл жасаудан қайтарған үшін Наполеон өзінің орталық бөлігінде 112 зеңбірекпен құрылған үлкен батарея жасады. Давудың әскері австриялық сол флангаға қарсы ілгерілегенде, Наполеон Макдональдтың үш кішкентай дивизиясын австриялық орталыққа қарсы аттандырды, оларды тікбұрышты пішінде орналастырды. Австрия артиллериясы оларды қиратты, бірақ олар австриялық әскерді бұзуға үміттенді. Ваграмдағы австриялықтар Давуға қарсы сол флангаларын күшейтуге мәжбүр болғандықтан, Удино ауылды басып алып, австриялық әскерді екіге бөліп алды. Ағасының күштері кешке дейін келмейтінін білген Карл сағат 14:30-да шегінуге бұйрық берді. Австриялықтар жақсы тәртіппен шегінді, басты әскер батысқа, сол қанаты солтүстікке қарай. Француздар 32 000-ға жуық ауыр шығынға ұшырады, олардың командирлері де көп зардап шекті, өйткені шамамен 40 француз генералы қаза тапты немесе жараланды; австриялықтардың шығыны шамамен 35 000 адамды құрады. 10-11 шілдеде шайқас Знаймда қайта басталды. 12 шілдеде Карл Знайм келісіміне қол қойды, ол Наполеон мен Меттерних арасындағы ұзақ бейбіт келіссөздерге әкелді.
Италия майданы
Италияда австриялық Жохан Наполеонның әкесінің баласы Евгениймен шайқасты. Австриялықтар сәуір айындағы Сачил шайқасында бірнеше дұрыс емес француз шабуылдарына қарсы қорғанысқа тұрды, бұл Евгенийдің Верона мен Адидже өзеніне қайта шегінуіне себеп болды. Евгений күштерін шоғырландыра алды, ал Жохан Карлға көмек көрсету үшін әскерлерін бөліп жіберді. 30 сәуірде Кальдиеро шайқасында Жохан жеңіске жетті, бірақ Евгенийдің артық күші мен Австрия-Бавария майданындағы қимылдарға байланысты шегінуге мәжбүр болды. Жохан 8 мамырдағы Пиаве өзені шайқасында жеңіліп, Италиядан қуылды. Евгений Жоханды Венгрияға қуып жетіп, Рааб шайқасында оны ауыр жеңіліске ұшыратты. Евгений Макдональдты Жоханды қууға жіберіп, қалған әскерімен бірге Наполеонға Венада қосылды. Далмация жорығында Мармонт, Евгенийдің номиналды басшылығымен, генерал Стойшевич басқарған австриялық шапқыншылыққа қарсы күресті. Мармонт 30 сәуірде тауларда қарсы шабуылға көшті, бірақ Грензер әскерлері оны кері қайтарды. Мамыр айындағы келесі шабуылдар австриялық шашыраңқы күштерге қарсы бірнеше жеңіске әкелді. Ай соңында Мармонт әскерінің көп бөлігін алып, Венаға барып императормен қосыла алды.
Ұлыбританияның сәтсіз операциясы
1809 жылдың шілдесінде британдықтар Нидерландыда Вальхерен науқанын бастады, австриялықтарға жасалған қысымды азайту және француз теңіз күшін әлсірету мақсатында. Жоспар бойынша, Вальхеренге күш түсіріліп, Батыс Шельда арқылы француз теңіз базасы – Антверпен портына қарай жылжу көзделді. Патшалық теңіз күштерінің Батыс Шельдадағы күзетулері және Антверпендегі кеме құрылысшылардың ереуілі француздарды аймақтың осалдығы туралы ескертті, соның салдарынан қорғанысты жақсарту және гарнизонды күшейту жұмыстары жүргізілді. Чатэмнің 2-графы Джон Питт басқаратын 39 000-нан астам сарбаз, Иберия түбегіндегі әскерлерден көп, және Наполеон соғыстарының ең ірі британдық экспедициялық күші, 30 шілдеде Вальхеренге қонды. Экспедиция Батыс Шельданың оңтүстік жағына жеткілікті әскерді түсіре алмады, себебі қайықтар жетіспеді, осылайша күшейтілген Кадзанд гарнизонын басып алу мүмкін болмады. Антверпенге шабуыл жасау үшін Батыс Шельда арқылы Патшалық теңіз кемелерінің өтуіне мүмкіндік беретін солтүстік жағалаудағы Флашингті басып алу қажет болды. Қоршау батареяларын орнату 13 тамызға дейін созылды, ал Флашинг 16 тамызда ғана капитуляциялады. Осы уақыт аралығында британдық әскерлер "Вальхерен қызуынан" зардап шекті, бұл құбылысқа безгек және тиф қызыл ауруларының араласуы себеп деп есептелді, нәтижесінде науқас кезінде 4 000 сарбаз қаза тапты. Салыстыру үшін, шайқаста 106 адам ғана қаза болды. 24 тамызға қарай Чатем қызудың әскерін тым әлсіреткенін және Антверпеннің қорғанысы шабуылға тым мықты екенін түсінді. Науқан британдықтардың негізгі мақсаттарына қол жеткізбей аяқталды. Бірінші британдық әскерлер 7 қыркүйекте шығарылды, бірақ аурудан зардап шеккен гарнизон 9 желтоқсанға дейін сақталды. Науқанның сәтсіздігі британ премьер-министрі Портленд герцогының отставкаға кетуіне және оның орнына Спенсер Персевальдің тағайындалуына әкелді.
Австрия-Польша соғысы
Австрия алғашқы жетістікпен Варшава Герцогтығына басып кірді. 19 сәуірде Рашин шайқасында Понятовский әскері австриялықтардан жеңіліске ұшырады, ал Варшава төрт күннен кейін, 1 маусымға дейін оккупацияланды. Поляктар Галицияға шабуыл жасады, қандай да бір жетістікке қол жеткізді, бірақ шабуыл көп ұзамай ауыр шығындармен тоқтатылды. Австриялықтар да бірнеше шайқаста жеңіске жетті, бірақ олардың ілгерілеуіне Ресей әскерлері кедергі келтірді, олардың ниеттері белгісіз болды. Австрия Варшава Герцогтығына басып кіргеннен кейін, Ресей Франциямен жасалған одақтастық шартын орындау үшін Австрияға қарсы соғысқа мәжбүр болды. Генерал Сергей Голицын басқаратын Ресей армиясы 3 маусымда 1809 жылы Галицияға кірді. Голицын австриялықтармен кез келген ірі қақтығыстан аулақ болу туралы нұсқаумен мүмкіндігінше баяу ілгеріледі. Ресей және австриялық әскерлер арасында аз шығындармен шағын шайқастар болды. Австрия және Ресей қолбасшылары жиі хат алмасып, оперативтік ақпаратты бөлісті. Ресей дивизиясының қолбасшысы генерал Андрей Горчаковтың эрцгерцог Фердинандқа жолдаған сыпайы хатын поляктар ұстап алды, олар түпнұсқасын император Наполеонға, ал көшірмесін патша Александрға жіберді, нәтижесінде Александр Горчаковты қызметтен шеттетуге бұйрық берді. Голицын мен Понятовский арасында Галицияда ынтымақтасуға тиіс болғандықтан үнемі келіспеушіліктер болды. Шёнбрунн келісімінің нәтижесінде Ресей Галицияның Тарнополь ауданын алды.
Теңіздегі соғыс
Наполеон соғыстары басталғаннан бері британдық флоттар француз флоттарына, порттарына немесе отарларына көптеген шабуылдар жасады және британдық және француз теңіз күштері 1809 жылы да күресін жалғастырды. Ұлыбритания 1806 жылғы Трафальгар шайқасы мен Атлантикадағы кампаниядағы француздың жеңілісінен кейін Атлантикада Францияны басып озды, ал француз флотының қалдықтары Бискай шығанағындағы базаларда орналасты. Кариб теңізі мен Атлантикадағы француз колониялары британдық флотқа пана беріп қана қоймай, оларға үлкен қауіп те төндірді. Француз Атлантика флоты Джеймс Гамбиер басқаратын британдық күштермен Брест портында блокадаға алынды, бірақ француздар 1809 жылдың қаңтарында британдықтардың Мартиникаға шабуыл жасауынан кейін Кариб теңізіне араласуға ниеттенді. Ақпан айындағы дауыл Гамбиердің флотын шашыратты, соның арқасында Жан-Батист Филибер Вилломез басқаратын француз күштері теңізге шығып, Баск жолдарында бекінді. 23 ақпанда бас флотқа қосылуға тырысқан үш француз фрегаты Ле-Сабль-д’Олонн шайқасында зардап шекті. Француздар жағалаудағы артиллериялық батареялардың қорғауында болғанмен, британдықтардың блокадасынан шыға алмады. 16 наурызда Вилломездің орнына Закхари Аллеман келді, ол бекіністі қорғауды күшейтті. Британдық Адмиралтейство француздарға шабуыл жасау үшін капитан Лорд Кокранды жіберді. Кокранның 11 сәуірдегі шабуылы француз флотында үлкен дүрбелең тудырып, көптеген кемелер жағаға тірелді. Гамбиер британдық негізгі флотты жіберу арқылы жағдайды толыққанды пайдалана алмады, бірақ Кокранның кішігірім күштері келесі күндері бірнеше кемені жойды. Бұл әрекет француз флотын бекіністе ұстап тұрды және британдықтар мен испандықтарға сол жылы Гаитиден француздарды ығыстыруға, ал 1810 жылдың басында Гваделупаға шабуыл жасауға мүмкіндік берді.
Италиялық көтерілістер
1809 жылы сәуірде архидюк Иоанн итальяндық ұлтшылдық үшін Венето халқын француздарға қарсы көтерілуге шақыратын жарияланымдар жасады. Венеция халқының бір бөлігі, оның ішінде көптеген қылмыскерлер, көтеріліп, мемлекеттік ғимараттарды басып алып, салық және әскерге шақыру тізімдерін жойды. Австрия әскерлері мамыр айында шыққаннан кейін де көтеріліс жалғасты және Венетоның басқа да аймақтарына тарады. Көтерілісшілер Тироль көтерілісінен шабыт алды. Француз гарнизоны мен жасақтары көтерілісшілерді тоқтатуға күш жеткізбеді, тіпті ұн, ет және шарапқа салынатын француз салықтарының алынуы оларды баяулатпады. Венетоның көптеген қалалары көтерілісшілердің бақылауына көшті, ал көтерілісшілер Эмилия-Романьяға еніп, Болоньяға қауіп төндірді және Феррараны он күнге қоршады. Көтеріліс 1809 жылдың қараша айында аяқталды, ал Наполеон қатаң шаралар қолданды: Неапольден Болоньяға 4000 әскер жіберілді және 675 азамат тұтқындалды, олардың 150-і қаза болды. Аймақтың таулары мен батпақтарында француз оккупациясы аяқталғанға дейін кейбір көтерілісшілер қарақшылар болып әрекет етті.
Тирольдегі көтеріліс
Тирольде Андреас Хофер бавариялық үстемдікке және француз билігіне қарсы көтеріліс жетекшілік етті, нәтижесінде Бергизель шайқастарының алғашқы кезеңдерінде жеңістерге қол жеткізілді. Хофер тамыз айының соңына қарай Тирольді бавариялық оккупациядан босатты, бірақ 29 қыркүйекте Луиджи Гаспар Пейри бастаған итальяндық әскер Трентоны басып алды, алайда одан әрі ілгерілей алмады. Келесі айда, Шёнбрунн шартынан кейін қолда бар әскерлермен, Жан Батист Друэ, граф д’Эрлон бастаған бавариялық әскер көтерілісті басу үшін келді. Франко-итальяндық күштердің қолдауымен үш бағыттан шабуыл жасалып, қараша айының басына қарай аймақ 45 000 әскермен басылып алынды. Хофер жасырынған, бірақ 1810 жылдың қаңтар айында оның бір адамы оны сатқындықпен француздерге беріп қойды, содан кейін ол француздер тарапынан өлім жазасына кесілді.
Готшерлер көтерілісі
Францияға өткен округтердің бірі Готши (қазіргі Словения) болды, ол Иллирия провинцияларының құрамына кіруге тиіс еді. Готсшерлер, Иоганн Эркер басшылығымен, этникалық неміс халқы француз гарнизонына қарсы бүлік көтерді. Көтерілісшілер жылдам жеңіліске ұшырады, ал француздар Готши қаласын өртеп тастауды жоспарлады. Жергілікті дін қызметкерлерінің тілегімен бұл орындалмады, бірақ қала 16 қазаннан бастап үш күн бойы тонауға ұшырады.
Қара Брауншвик
Брансвик герцогтігі француз клиенті мемлекеті – Вестфалия корольдігіне қосылды, бірақ оның герцогы Фредерик Вильгельм 1809 жылы австриялықтардың жағына шықты. Оның бірнеше мың ерікті Брансвик сарбаздары генерал Кинмайер басқаратын австриялық әскерлерімен бірге Фридрих Август I басқарған, француз клиенті мемлекеті – Саксонияда шайқасты. Олар Жефрес шайқасында Джуно басқаратын корпусты жеңіп, сәттілікке жетті. Саксонияның астанасы Дрезденді басып алып, Наполеонның інісі Жером Бонапарт басқаратын әскерді кері тартқаннан кейін, австриялықтар Саксонияның барлық аймағын тиімді түрде бақылауға алды. Осы кезде Австрияның басты әскері Ваграм шайқасында жеңіліп, Знайм қарулы тоқтау шартына қол қойылған еді. Брансвик герцогы қарулы тоқтау шартына бағынудан бас тартып, өзінің корпусын Германия арқылы Везер өзенінің сағасына дейін соғыс жорығымен жетектеп, одан Англияға теңіз арқылы өтіп, британдық қызметке кірді.
Салдары
Тарихшы Чарльз Эздайлдің айтуынша, Ваграм шайқасында Австрияның басты әскері жеңілген соң, елдің әскерлері күйреп, император Франциск бейбітшілікке келісуге мәжбүр болды. Енглунд мұның себебін «дипломатиялық шараларға» байланыстырып, Австрия соғысты жалғастыра алған еді дейді. 1809 жылғы 14 қазанда қол қойылған Шёнбрунн шарты австриялықтарға ауыр саяси соққы берді. Меттерних пен Карл Австрияның ынтымақтастығына байланысты, жеңіл шарттар туралы келісімге келді және Габсбургтердің көптеген мұрагерлік территориялары сақталды. Француздарға өткен жерлердің ішінде Каринтия, Карниола және Адриатика теңізіндегі порттар болды, бұл Австрияның Жерорта теңізіне шығуын қиындатты. Батыс Галиция Варшава герцогтығына берілді. Австрияға Адриатика жағалауындағы шығындарды өтеу ретінде және Пресбург бейбіт шартында Тирольді жоғалтқандығы үшін алынған, аз ғана өмір сүрген Зальцбург герцогтығының жерлері Баварияға берілді. Ресейге Тарнополь ауданы қосылды. Австрия үш миллионнан астам халқынан айырылды, бұл елдің жалпы санының шамамен 20 пайызын құрады. Император Франциск 85 миллион франк көлемінде өтемақы төлеуге келісті, Наполеонның інісі Жозефті Испания королі ретінде мойындады және британ саудасын өзінің қалған иеліктерінен толығымен тыйым салды. 1813 жылы Алтыншы коалиция соғысы кезінде французға қарсы көтерілістер мен спонтанды партизандық қозғалыстар болды, бірақ мұның неге байланысты болғаны – жалпы германдық ұлтшылдық па, әлде ескі тәртіпке деген патриотизм бе – тарихшылар арасында даулы мәселе. Біріккен Германия 1871 жылға дейін құрылмады. Соғыс француз әскери басымдығын және Наполеонның беделін әлсіретті. Асперн-Эслинг шайқасы Наполеонның мансабындағы тұңғыш ірі жеңілісі болды және Еуропаның көп бөлігінде қуанышпен қарсы алынды. Австриялықтар стратегиялық ой-қиялы мен тактикалық шеберліктің француздық монополия емес екенін көрсетті. Француз жаяу әскерінің тактикалық дағдысының төмендеуі салдарынан, әскерлер маневр жасамай, тек санына сүйеніп, қарсыластың қатарын жарып өтуге тырысты, бұл жағдай Макдональдтың Ваграм шайқасындағы шабуылында айқын көрінді. Энглунд бұл соғысты «алғашқы заманауи соғыс» деп сипаттайды, себебі оның ерекшелігі – «өте ірі көлемдегі, симметриялық тұрғыда шақырылған әскерлердің» қолданылуы, олар корпустарға бөлініп, театрларда орталықтандырылмаған басқаруға ие болды. Ол соғыс бұрынғыдан гөрі масштабты және маневрлі болғанын, ал шешуші фактор бір-екі күндік шайқастар емес, азаю болғанын қорытындылады.