Малайзияның «Силат» өнеріндегі шеберлер дәрежесі – «Пендекар»

Кіріспе

Индонезия тіліндегі жекпе-жек өнерінің атауы – Пендекар (батыр; қылышпен шеберлік немесе жекпе-жек өнерінің шебері), Пандикар немесе Пандека – жекпе-жек өнерін, әсіресе силатты меңгерген жауынгерді атауға немесе сілтеме жасауға қолданылатын малай тіліндегі сөздер. Барлық шеберлер осы атаққа ие болмайды; атақ патшалар тарапынан ресми түрде (рыцарь атағымен салыстырылатын) немесе қара халық тарапынан бейресми түрде берілуі тиіс. Қазіргі кезде бейресми түрде берілуі жиірек кездеседі, әсіресе Оңтүстік-Шығыс Азиядан тыс аймақтарда. Бүгінде осы атауды көбінесе жаңа стильдің негізін қалаушылар қабылдайды. Пандека атағы – Малайзияның силат жекпе-жек өнерін меңгергендердің ең жоғары дәрежесі болғандықтан, шахматтағы «үлкен шебер» атағымен салыстыруға болады.

Этимология

Кейбіреулер бұл сөз малай тіліндегі "pandai" – ақылды немесе шебер, және "akar" – түбір деген сөздердің қосындысы болуы мүмкін деп теориялайды. Ол қауи тіліндегі "upakara" – ұстаз, және "kekarepan" – этика немесе мақсат деген сөздермен байланысты болуы да мүмкін. "Pendekar" сөзінің бір түрі – "pakar", ол кез келген саладағы сарапшыны білдіреді.

Пендакардың қасиеттері

Пендекар силаттың барлық қырын меңгеруі керек. Бұған оның формалары мен техникалары, оларды жауынгерлік қолдануы, ішкі әдістері және дәстүрлі медицинасы кіреді. Пендекар – тек нұсқаушы немесе сарапшы ғана емес, ол – жауынгер, дәстүрлі емші, сондай-ақ силат мәдениеті мен даналығының бір бөлігі болуы тиіс. Әр стильге берілетін мән әртүрлі. Кейбір жүйелер спортқа көбірек бағытталған, ал басқалары рухани дамуға. Дәстүрлі шеберлер стильді тек шайқаста қолданылса ғана «нағыз силат» деп есептейді. Медитация мен ішкі жаттығулар жауынгердің жауынгерлік шеберлігін теңестіреді. Солтүстік Малайзия мен Оңтүстік Таиландта бұл тепе-теңдік джантан бетина (еркек-әйел) тұжырымымен бейнеленеді, ол қытайлық инь мен янға балама. Индонезия-малай фольклорында эзотерикалық білім тек ораза ұстап, содан кейін ағаш астында медитация жасау арқылы ғана қол жеткізіледі. Бұрынғы силат шеберлері үңгірлерде, ормандарда, тіпті зираттарда ұзақ уақыт ораза ұстап, медитация жасайтын, өлімнен қорқу үшін. Осы оймен қаруланған пендекар әрқашан шайқасқа дайын, қарусыз болса немесе қарсыластары көп болса да. Бұл «Шаштың ұшынан аяқтың ұшына дейін» (Dari hujung rambut ke hujung kaki) деген малайлық мақалда бейнеленген, яғни барлық дене бөліктері дұрыс уақытта қолданылатын қару болып табылады. Ең шебер пендекар қарсыласын жеңу үшін тек ақылына ғана мұқтаж. Энергиясын шоғындандыру арқылы шеберлер қарсыласына физикалық түрде тиіспей-ақ шабуылдай алады, алыстан маңызды нүктеге соққы бере алады немесе қарсыласының жүрегін тоқтатып, ол жарақат алғанын сезінбейді. Силат фольклорында өте жылдам жүгіретін, түтінге айналып, қайтадан пайда болатын, пішінін өзгертетін, су бетімен жүгіріп өтетін, көзге көрінбейтін немесе үйдің төбесіне секіріп шығатын жауынгерлер туралы көптеген әңгімелер бар. Сонымен қатар, пендекар дәстүрлі емдеу әдістерімен таныс болуы керек. Силатпен бірге массаж та оқытылады, себебі ол сентухан – қысым нүктелерін соғу өнерімен байланысты. Сентухан жараның қан кетуін тоқтату немесе энергия ағынын қозғау сияқты емдеудің басқа да салаларында қолданылуы мүмкін. Кейбір шеберлер шөптерді немесе сүйектерді емдеуді білуі мүмкін. Бұрын силаттан сабақ беретін әркім жарақат алған оқушыларын емдеп, сауықтыруы керек деп есептелген.

A pendekar must master every aspect of silat. These include the forms and techniques, their combat application, internal methods and traditional medicine. A pendekar must be more than an instructor or expert, they must be a fighter, a traditional doctor, and a participant in the culture and wisdom of silat. The emphasis given to each of these varies from one style to another. Some systems are more sport oriented while others focus on spiritual development. Traditional masters only consider a style to be "true silat" if it can be used in battle. Meditation and internal training serves as a counterbalance for a warrior's martial skills. In northern Malaysia and southern Thailand, this balance is symbolised by the concept of jantan betina (male female), equivalent to the Chinese yin and yang. In Indo Malay folklore, esoteric knowledge is only gained by fasting and then meditating under a tree. Silat practitioners of the past would meditate and fast at length, often in caves, jungles and even graveyards so they would not fear death. With this mentality, a pendekar is always prepared for combat, whether they are unarmed or outnumbered. This is encapsulated in the Malay saying "From the tips of the hair to the tips of the toes" (Dari hujung rambut ke hujung kaki) meaning that all are potential weapons to be used at the right moment. Purportedly, a pendekar of the highest skill needs no weapon aside from their mind to subdue the opponent. By focusing their energy, masters were said to be able to attack an opponent without physically touching them, strike a vital point from afar, or stop someone's heart without them noticing they've been hurt. Silat folklore is replete with tales of fighters possessing such skills as the ability to run very rapidly, vanish in a puff of smoke and reappear, change form, dash across the surface of water, turn invisible, or leap to the roof of a house. Finally, a pendekar must be familiar with traditional healing methods. Massage is commonly taught alongside silat because of its relation to sentuhan or the art of striking pressure points. Sentuhan could also be applied to other aspects of healing such as stopping a wound from bleeding or stimulating energy flow. Some masters may have knowledge of herbalism or bone setting. It was once considered necessary for anyone teaching silat to be able to nurse injured students back to health.